Xitay hökümiti yéza kadirlirining qanunsiz qilmishliri üstidin tekshürüsh élip barmaqchi


2005.06.23

Xitay xelq tor bétide, 22 - iyun bérilgen xewerdin melum bolushiche, xitay hökümiti yéqin arida, pütün memliket boyiche yéza kadirlirining qanunsiz qilmishliri üstidin omumyüzlük tekshürüsh élip barmaqchi iken.

Chong yep, chong ichish éghir

Mushu meqsette charshenbe küni béyjingda xitay merkiziy hökümiti " yéza kadirlirini ochuq ashkara tekshürüsh mexsus guruppisi axbarat élan qilish yighini" achqan. Yighinda, yéza igiliki, yéza iqtisadining tereqqiyatigha egiship, nöwette yéza kadirlirining, hoquqidin paydilinip hökümetning yézilargha ajratqan mexsus meblighidin shexsi paydilinip, qalaymiqan xejlep, chong - yep chong ichip, öz aldigha tupraq igilep, xelqning naraziliqini qozghaydighan qanunsiz qilmishlirining téximu gewdiliniwatqanliqi otturigha qoyulghan. Shu sewebtin xitay hökümiti mushu ayning axiridin bashlap asasliq 8 ölkide tekshürüshni bashlaydiken.

Xitayning istatistikiliq melumatigha qarighanda, nöwette xitayda 680 ming yéziliq memuriyet orgini bolup, xitayning eng asasiy qatlimi hésablan'ghan yéziliq memuriyet organlirida, yéziliq partkom sékritarini öz ichige alghan yéza kadirlirining sani5 milyon'gha yétidu.

Ular öz bashqurush da'iriside biwaste hoquq yürgüzüsh küchige ige bolghachqa, bu zor kölemdiki yéza kadirlar qoshunini sel chaghlighili bolmaydiken. Xitay hökümiti yéqinqi yillardin buyan, yézilarning iqtisadiy tereqqiyatigha bekrek köngül bölüp nurghun meblegh ajratqan bolsimu, tekshürüshlerdin bu mebleghning az bir qismi tégishlik orunlargha ishlitilgen bolsimu, köp qismi her qaysi yézilardiki hoquqdarlar teripidin yütiwitilgen.

Bir emeliy misal

Xitay xelq tor bétidiki xewerde, yéza kadirlirining qanunsiz qilmishlirigha a'it yéqinda éniqlan'ghan bir déloni misal alghan bolup, xénen ölkisining keyfing shehrige qarashliq zongju'ang yézisida töt milyon yu'en yer sétish meblighidin 700ming yu'en ammining qoligha bérilgen bolsa, qalghan köp qismini yéziliq kadirlar yutqan, ariliqta yene 350 ming yu'en ularning yep - ichishige serp qilin'ghan. Bu délogha munasiwetlik yéza kadirliri hazir qolgha élinip qanuniy jazagha uchrighan.

Uyghur élidiki ehwal

Uyghur élidin radi'omizgha téléfon qilghan Uyghur déhqanlirining inkaslirigha qarighanda Uyghur élining yéza kadirliridimu parixorluq, xiyanetchilikke oxshash qilmishlar intayin éghir bolup, bolupmu bezi kadirlarning peqet özining hoquqining yenimu ösishini meqset qilip, xelqni ézip yuqurigha déhqanlarning heqiqiy qiyinchiliqlirini melum qilmasliq, hoqqinidin paydilinip zomigerlik qilish, parixorluq qilish hetta qalaymiqan baj yighishqa oxshash qilmishliri déhqanlarning naraziliqini ashurmaqta iken.

Bezi déhqanlarning pikrige qarighanda, nöwette xitay hökümiti Uyghur élide peqet siyasiy muqimliqni saqlashni eng muhim orun'gha qoyghachqa, yéza kadirliri mushu xil wezipisini yaxshi orundisila hökümet ularning bashqa jehettiki qanunsiz yolsiz qilmishlirigha sel qarap kelmekte iken.

Bir Uyghur déhqanning déyishiche, Uyghur élide yéza kadirliridin bashlap yuqiri organlarghiche hoqoqdarlarning hemmiside mushundaq qanunsiz yolsiz qilmishlar mewjut bolghachqa, ularning bolmighur qilmishliridin sesken'gen déhqanlar naraziliqini qeyerge bérip éytishni bilmeydiken.

Biz Uyghur élidiki intizam tekshürüsh komitétigha téléfon qilip, nöwette yéza kadirlirida qaysi xildiki hoquqidin paydilinidighan qilmishlarning nuqtiliq mesile ikenlikini soriduq. Bir xitay xadim so'alimizgha jawab bérip, munasiwetlik da'iriler da'im yézilardiki kadirlar üstidinmu tekshürüsh élip baridu, méningche asasliqi yéza kadirlarning yer achqanda öz aldigha qalaymiqan yer igilesh mesililiri bir qeder éghir dédi. U yene qoshumche qilip, bu mesililer asasliqi milliy kadirlarda éghir, chünki asasiy qatlamda ular jiqraq, dédi.

Qeshqerning melum yézisidin ziyaritimizni qobul qilghan bir yash, nöwette Uyghur élide heqiqiy hoqoq yürgüzeleydighan memuriy kadirlarning köpünchisining xitay kadirlar ikenliki, hetta qeshqerdiki Uyghur yéziliridimu yéza kadirlirining köpünchisining xitaylar ikenlikini éytti.(Gülchéhre)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.