Ziya semidining "istek we qismet" mawzuluq eslimisi neshir qilindi


2008.03.31

Meshhur Uyghur yazghuchisi, jama'et we medeniyet erbabi ziya semedining ömrining axirida yézip qaldurghan eslimisi " istek we qismet" yéqinda qazaqistandiki " nash mir" neshiriyati teripidin neshir qilinip tarqitildi. Bu kitab merhum yazghuchi ziya semedining bay mezmunluq we köp qirliq edebiy ijadiyitige yene bir yéngiliq yeni eslime zhanirini qoshqan bolup, ziya semedi öz hayatida bir qanche on tarixiy drama, roman, powést we bashqa eserlerni yazghan idi.

Bu eserde 30 - yillar weqeliri asas qilin'ghan

" Istek we qismet" mawzuluq mezkur eslimide ziya semedining ötken esirning 30 - 40 - yillirida öz béshidin kechürgen murekkep hayat musapisi tepsiliy bayan qilin'ghan bolup, ziya semedining oghli, tonulghan jurnalist riza semedi ependi dadisining mezkur kitabining mezmunliri heqqide toxtilip, mezkur eserning pakit we höjjetler asasida yézilghanliqini otturigha qoydi.

Ziya semedining bu esiride ötken esirning 30 - yillirida yüz bergen milliy azadliq inqilablar we ili qatarliq jaylarda élip bérilghan medeniyet - ma'arip aqartish pa'aliyetliri hem köpligen tarixiy shexslerning ehwali bayan qilin'ghandin sirt yene 1944 - 1949 - yili ghuljida partlighan milliy azadliq qozghilanglirighimu orun bérilgen.

Ziya semedining meqsiti 50 - yillardiki weqelerni tepsiliy yorutush bolsimu, lékin bu emelge ashmighan

Ziya semedi 40 - yillardiki milliy azadliq inqilab témisini asasiy mawzu qilghan "exmet ependi" romani we " ghéni batur" powéstlirinimu neshir qildurghan bolup, riza ependining qarishiche, exmet ependi romani bilen istek we qismet eslimiside özara toluqlashlar mewjut bolsimu, lékin ziya semedining asasiy meqsiti 1949 - yilidin taki 1960 - yili, u sowét ittipaqigha köchüp chiqqiche bolghan ariliqta özi biwasite shahid bolghan murekkep siyasiy weqeler, yerlik milletchilikke qarshi turush küreshliri hemde xitay hökümitining yürgüzgen siyasiy heqqide yézish idi. Biraq, ömri yar bermey, uning bu meqsiti emelge ashmay qalghan.

Ziya semedi pütün ijadiyitini milliy azadliq inqilab tarixigha béghishlighan yazghuchi

Ziya semedi 1914 - yili tughulghan, 2000 - yili wapat bolghan. U, meshhur edib bolupla qalmastin, belki yene köpligen weqelerge qatnashqan hem uni béshidin kechürgen shexs idi. Ziya semedi 1938 - yili shéng shisey türmisige chüshüp, 8 yil türmide yatqan, 1944 - yili ghuljigha kelgende milliy inqilab partlap, küresh sépigha atlinip, ilgiri kéyin polkownik unwani bilen milliy armiyining razwétka bölümini bashqurghan hemde birleshme hökümetke qatnashqan. U, 1949 - yilidin 1958 - yilighiche medeniyet naziri, yazghuchilar jemiyitining re'islik wezipilirini atqurghan bolup, 1958 - yili "yerlik milletchi" dep eyiblinip, xizmitidin qaldurulghan.

1960 - Yili qazaqistan'gha kétip, ömrini shu yerde edebiy ijadiyet bilen ötküzgen idi. Uninggha qazaqistan hökümiti qazaqistan xelq yazghuchisi dégen eng aliy nam we bashqa köpligen imtiyazlarni bergen idi. Ziya semedi pütün ijadiyitini 19 - 20 - esirde Uyghur xelqining élip barghan milliy musteqilliq küreshlirige béghishlighan yazghuchi idi. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.