Хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилати хитайда ечилған дуня буддизм йиғини һәққидә хитай һөкүмитини әйиблиди

Әзәлдин динсиз болған хитай һөкүмити хитай тарихида өткүзүлүп бақмиған тунҗи қетимлиқ хәлқара буддизм йиғини өткүзмәктә. Бу қетимқи йиғин хитай будда җәмийити вә хитай диний мәдәнийәт алмаштуруш җәмийити тәрипидин тәшкилләнгән болуп, хитай һөкүмити уни "инақ җәмийәт вә инақ дуня қурушта зор әһмийәткә игә " дәп җакарлимақта. Лекин хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилати хитайда ечилған бу қетимқи хәлқара буддизм йиғинини динсиз хитай һөкүмити елип бериватқан бир хил һәҗвий характерлик тәшвиқат дәп қарап, " хитай һөкүмити бундақ қилиш арқилиқ өзиниң тибәт райони қатарлиқ җайлардики диний паалийәтләрни бастуруватқанлиқини йошуруп дуня җамаитини қаймуқтурмақчи " дәп көрсәтмәктә.

Хитай һөкүмити тәрипидин ечилған бу хәлқара буддизм йиғиниға бу йил 16 яшқа киргән, йәни 1995 ‏- йили хитай һөкүмити тәрипидин бәлгиләнгән 11 ‏- бәнчән лама гялтсин нобу қатнашқан. 16 яшлиқ гялтсин нобу мәзкур йиғинниң ечилиш мурасимисида мәхсус сөз қилип "дөләтни һимайә қилиш вә хәлқ үчүн хизмәт қилиш буддизмниң дөләт,хәлқ вә җәмийәт алдида өтәйдиған алий мәҗбурийити" дәп көрсәткән.

Хәлқара тибәт һәрикити: бу бәкму номуссиз бир иш болди

Мәркизи вашингтондики хәлқара тибәт һәрикитиниң мәсули мәрүй ‏- бәс макий Mary-Beth Markey вә кейт савндерс Kate Saunders қатарлиқлар өзлириниң бейҗиң һөкүмити тәрипидин бәлгиләнгән 11 ‏- бәнчән лама гялтсин нобуниң түнүгүнки йиғинда қилған сөзидин қаттиқ әҗәпләнгәнликини билдүрүп " бу бәкму номуссиз бир иш болди. Гялтсин нобуниң дегәнлири пүтүнләй ялған, әмәлийәткә қилчә уйғун әмәс " дәп көрсәтти.

Зияритимизни қобул қилған катә саундәрс ханим " гәрчә хитайда ечилған бу қетимқи йиғин тунҗи қетимлиқ буддизм мунбири йиғини болуп дуняниң һәр қайси җайлиридин көплигән буддист мутәхәссислири қатнашқан болсиму, биз уни йәнила қанунсиз вә йоллуқ болмиған бир йиғин дәп қараймиз. Чүнки бу йиғинға мәшһур далай лама вә сүргүндики камапа қатарлиқлар тәклип қилинмиған" дәп билдүрди:

Ротерс агентлиқиниң бу һәқтә бәргән хәвиридин мәлум болушичә, хитай диний мәдәнийәт алмаштуруш бирләшмисиниң башлиқи чи шявфий "далай лама пәқәт аддий бир диний затла әмәс бәлки бир бөлгүнчи, у дөләт бирликигә вә миллий иттипаққа зор зиян йәткүзгүчи" дәп билдүргән.

Пәқәт бир сиясий мәқсәт үчүнла ечилған йиғин

Мәркизи вашингтондики хәлқара тибәт һәрикитиниң мәсули мәрүй ‏- бәс макий Mary-Beth Markey вә кейт савндерс Kate Saunders қатарлиқлар "далай ламасиз ечилған бу йиғинниң әмәлийәттә һечқандақ әһмийити йоқ" дәп тәкитләп "бу қетимқи йиғин пәқәт бир сиясий мәқсәт үчүнла ечилған йиғин. Хитай һөкүмити һечқачан диний паалийәтләргә йол қоюп баққан әмәс. Улар пәқәт хитай дөләт рәиси ху җинтавниң америкиға шәрәп билән келиши үчүн бу хил күлкилик буддизм йиғинини ечишни қарар қилған. Улар хәлқарада өзиниң образини гәвдиләндурмәкчи йәни мәмликәт ичидики диний ишларда интайин кәң қосақ икәнликини билдүрмәкчи болған шундақла америка президенти җоҗ бушқа бу һәқтә алдин сегнал берип, ху җинтавниң америка зияритигә техиму яхши сиясий муһит яратмақчи болған" дәп билдүрди.

Мәркизи вашингтондики хәлқара тибәт һәрикити хитай һөкүмитиниң йиллардин буян тибәттә түрлүк йеңи диний қанунларни йолға қоюп, далай ламаға садиқ болған юқири дәриҗилик диний затларни қамаққа алғанлиқини мисал қилип, тибәттики дини әркинликниң хитай һөкүмити тәрипидин изчил қаттиқ контрол қилиниватқанлиқини мәлум қилди.

Радиомизниң зияритини қобул қилған мәркизи вашингтондики хәлқара тибәт һәрикитидики катә саундәрс ханим хитай һөкүмитиниң пәқәт тибәттики диний затларнила әмәс бәлки уйғур елидики диний затларниму қаттиқ бастуруп келиватқанлиқини тәкитләп, мәзкур районлардики диний вәзийәтниң әзәлдин наһайити җиддий болуп келиватқанлиқини, шундақла хитай һөкүмитиниң диний мәсилидә һәргизму юмшақ қоллуқ қилмайдиғанлиқини көрсәтти. (Меһрибан)