Далай лама: тибәт һелиму зораван күчләрниң қол астида азап тартиватиду

• 
  2006-01-06

Франсийә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, тибәтликләрниң диний вә сиясий даһиси далай лама тибәт һелиму зораван күчләрниң қол астида азап тартиватиду, дегән.

Далай лама һиндистанниң җәнубий райониға җайлашқан амаравати кәнтидә диний мурасим үчүн йеғилған нәччә миң буддист раһибиға қилған сөзидә, өз вәтинидә яшаватқан тибәтликләрниң, һиндистанда мусапирчилиқта яшаватқан тибәтләр бәһримән болуватқан һуқуқлардинму мәһрум яшаватқанлиқини, зораван күчләрниң тибәт хәлқиғә қаратқан бесимини давамлиқ күчәйтиватқанлиқини тәкитлигән. Далай лама сөзидә хитайниң исмини атимиған болсиму, лекин униң зораван күчләр дегини хитайға қаритилғаланлиқи ениқ.

Франсийә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, далай лама узундин бери хитайни тәнқид қилишни тохтатқан болсиму, әмма тибәт яшлири арисида униң хитайға қаратқан тинчлиқ сияситигә йәни хитайдин алий аптономийә тәләп қилишиға қарши наразилиқ күнсери көпәймәктә.

Чәтәлләрдә паалийәт елип бериватқан тибәтликләр, далай ламаниң өлүмидин кейин, тинчлиқ сияситини қоллайдиған тибәт паалийәтчилири билән хитайға қарита қаттиқрақ сиясәт йүргүзүшни қоллайдиған тибәт паалийәтчилири арисида чоң бир бөлүнүш йүз беришидин әндишә қилмақта.

1989 ‏- Йилида, хитайға қарши тинчлиқ билән елип барған күриши түпәйлидин нобил тинчлиқ мукапатини алған далай лама, узун йиллардин бери давамлаштуруп кәлгән мустәқиллиқ күришидин ваз кичип, хитайдин алий аптономийә тәләп қилишқа башлиди.

Лекин йәнә шундақтиму, хитай һөкүмити далай ламани тибәтни хитайдин айришни мәқсәт қилған бир бөлгүнчи дәп қаримақта.