Tibet herikitining bayanatchisi xitay tibet söhbiti heqqide toxtaldi(1)

• Muxbirimiz qanatning bu heqtiki melumati
• Download story audio

Tibet aptonom rayonluq hökümitining re'isi champa pontsok, 7‏- ayning 4‏- küni, tibetlikler chingxey-tibet tömür yolining ichilishigha naraziliq bildüriwatqan bir peyitte bergen bayanatida, dalay wekilliri bilen béyjing hökümiti otturisida élip bérilghan söhbetlerde héchqandaq ilgirilesh bolmighanliqini tekitlep, dalay lama yenila xitayning pütünliki we bixeterliki üchün tehdit dep, körsetti. Wehalenki dalay lamaning sürgündiki hökümitining bayanatchisi truptén sampal ikki terep otturisidiki söhbetlerning netijilik bolghanliqini hemde xitay hökümitining pozitisiyside zor özgirish meydan'gha kelgenliki bildürgen.

Tibetning béyjingperes rehbirining yuqiridiki bayanati némini ipadileydu? bu munasiwet bilen, muxbirimiz qanat xelq'ara tibet herikitining bayanatchisi két sandarz bilen söhbet ötküzdi.

Hörmetlik két sandarz xanim, tibet aptonom rayonluq hökümetning re'isi champa pontsok, dalay lama wekilliri bilen béyjing hökümiti otturisida élip bériliwatqan söhbetlerde héchqandaq ilgirilesh bolmighanliqini bildürdi hemde dalay lamani hélimu xitayning pütünliki we bixeterliki üchün bir tehdit, dep körsetti. Wehalenki dalay lama wekilliri ikki terep otturisida élip bérilghan söhbetlerning netijilik bolghanliqini, xitay hökümitining pozitsiyisisde zor özgirish meydan'gha kelgenlikini bildürmekte. Kimning sözi toghra? yaki kim yalghan sözlewatidu bu mesilide?

Két sandarz xanim: toghra deysiz. Tibet aptonom rayonluq hökümetning re'isi jampa pontsokning bu sözliri, xitay hökümitining siyasitide bir özgirish meydan'gha kelgenlikini körsetmeydu. Bu sözler biz bir nechche yildin béri tibet rehberliridin anglap kéliwatqan sözler. Derweqe tibet aptonom rayonining rehbirining bu sözliri dalay lamagha qaritilghan emes, belki béyjingdiki xitay rehberlirige qaritilghan sözler. Pontsok dalay lamagha we tibet herikitige hujum qilish arqiliq, Uyghur aptonom rayonidiki Uyghur rhberlerge oxshashla, xitay hökümitige bolghan sadaqitini we béyjing hökümitining tewrenmes bir xizmetchisi ikenlikini ispatlimaqchi bolghan. Tibet we Uyghur élidiki yerlik rehberler bundaq sözlerning béyjingdiki xitay rehberlirining qoliqigha yaqidighanliqini yaxshi bilidu. Emma u, bu bayanati bilen bilip - bilmey xitay rehberliri hazirghiche étirap qilmighan bir heqiqetni dunya jama'etchiliki aldida étirap qilghan. 2002‏-Yili dalay lamaning wekilliri bilen xitay hökümiti otturisida resmiy söhbetler bashlandi. Hazirghiche ikki terep wekilliri besh qétim uchriship söhbetleshti. Lékin bügün'giche héchqandaq xitay rehbiri béyjing hökümitining dalay lamaning wekilliri bilen tibet mesilisi üstide söhbet élip bériwatqanliqini ochuq-ashkara étirap qilmighan idi. Pontsong, bundaq söhbetlerning resmiy élip bériliwatqanliqini ochuq-ashkara étirap qilghan tunji xitay emeldari hésablinidu.

Dalay lamaning tibet musteqilliqidin waz kichip xitaydin aliy aptonomiye telep qilghanliqigha qarshi chiqiwatqan tibetliklerning sanimu az emes. Dalay lama we sürgündiki tibet hökümiti ularning qarshi chiqishigha qarimay béyjing hökümiti bilen söhbet bashlighan. Dalay lamaning wekilliri üktichilerning naraziliqini peseytish üchün, xitay hökümiti bilen élip bérilghan söhbetler netijilik boldi dep bayanat bériwatamdu ? qandaq?

Két sandarz xanim: tibetler arisida dalay lamaning xitaygha qaratqan siyasitige qarshi chiqiwatqanlar bar. Nimshkidur xitay terep bu sühbet heqqide ijabiy bir néme dimey keldi . Emma xitay hökümitining dalay lamaning wekilliri bilen söhbet élip bériwatqanliqi bir ri'alliq . Xitay hökümitining dalay lamani tibet xelqining wekili dep étirap qilip, uning wekilliri bilen tibet mesilisi üstide söhbet élip bériwatqanliqi we bu söhbetni dawamlashturuwatqanliqining özila, biz üchün ghelibe we netije hésablinidu. Chünki 2002‏- yilighiche, xitay hökümiti bundaq söhbet élip bérishni qet'iy ret qilghan. Lékin , ikki terep otturisida élip bériliwatqan söhbetlerning hazirghiche emeliy bir netijisi körülmigenliki nurghun tibetliklerni bu söhbetlerdin ümidsizlendüriwatqanliqimu bir heqiqet. Bolupmu xitay hökümitining bir tereptin dalay lama ning wekilliri bilen tibet mesilisi üstide söhbetni dawamlashturup yene bir tereptin, tibetke xitaylarning kélishini asanlashturidighan hemde tibetning muhitini bolghaydighan we tibet medeniyitige bir tehdit hésablinidighan tömür yolni élip kélishi tibet xelqining qattiq naraziliqini qozghimaqta. Emma , béyjing hökümiti bilen élip bérilghan söhbetlerge qatnashqan dalay lamaning wekilliri, tibet xelqini sewirchan bolushqa we xitay hökümiti bilen élip bériliwatqan söhbetlerni uzun muddetlik bir mesile dep qarashqa chaqiriwatidu. Lékin, sizmu éytqandek, xitay hökümiti bilen élip bériliwatqan söhbetning adaqqiche dawamlishishi mumkin emes, bu söhbetlerning bir netijisi bolushi kérek. Biz buning netijilik bolidighanliqigha ishinimiz.

Tibet hökümet re'isining bayanatining sizche, chingxey-tibet tömür yolining ichilishigha qarshi tibetlikler teripidin élip bérilghan naraziliq heriketliri bilen alaqisi barmu ‏- yoq ?

Két sandarz xanim: yaq, méningche, champa pontsokning bayanatining chingxey-tibet tömür yolining ichilishigha qarshi élip bérilghan naraziliq heriketliri bilen alaqisi yoq. Chünki pontsokning bayanatida yéngi bir néme yoq. Xitay rehberlirining nechche on yildin béri dalay lama we tibet herikiti heqqide éytip kelgen sözliri. Emma chingxey-tibet tömür yolining ichilishigha qarshi chet'ellerde tibetlikler teripidin élip bérilghan naraziliq heriketlirining xitay rehberlirini alaqzade qilghanliqi éniq.