5‏-Нөвәтлик уйғур мутәпәккурларни хатирләш тор муһакимә йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021-05-24
Share

Мәркизи истанбулдики уйғур академийәсиниң уюштуруши билән 23-май йәкшәнбә күни 5‏-нөвәтлик уйғур мутәпәккурларни хатирләш тор муһакимә йиғини өткүзүлди.

Йиғинға уйғур акадеимйәисниң муавин рәиси доктур мәғпирәт камал ханим риясәтчилик қилди. Йиғинда қутадғубилик иниститутиниң мудири доктур абләт сәмәт әпәнди "тилшунас вә маарипчи ибраһим мутиииниң һаяти вә әсәрлири" дегән темида, харвард универстетиниң оқутқучиси доктур гулнар әзиз ханим "тилшунас вә түрколог мирсултан османниң һаяти вә әсәрлири" дегән темида, әгәй универстетиниң оқутқучиси, уйғур академийәсиниң рәиси профессур, доктур алимҗан инайәт әпәнди "язғучи вә шаир һаҗи мирзаһид кериминиң һаяти вә әсәрлири" дегән темида, истанбул универстетиниң оқутқучиси доктур раһилә қәшқри "язғучи зордун сабирниң һаяти вә әсәрлири" дегән темида сөз қилди.

Бу йиғин тор арқилиқ өткүзүлгән болуп, йиғинниң җәряни уйғур академйәсиниң фейсбук сәһиписи вә ютуб қанилида нәқ мәйдандин тарқитилди.

Йиғинда алди билән йиғин риясәтчиси мәғпирәт ханим сөз қилип, бу йиғинниң асасий мәқсти тоғрисида тохталди вә уйғур академийәсиниң бу йиғинни оюштуришидики мәхсити һәққидә чүшәнчә бәрди. У бу тор сөһбәт йиғинида тарихта вә күнимиздә өчмәс изларни қалдурған, қолиға қәләм елип вәтини вә миллити үчүн қан-тәр төккән вә бу йолда җан бәргән улуғ әҗдатлириниң иш-излирини уйғур яшлириға тонуштуруш; уйғур кимлики вә мәдәнийитини қоғдаш еңини өстүрүш; уйғур яшлирида миллий роһни ойғитиш вә җанландурушни мәқсәт қилғанлиқини тәкитләп өтти.

Йиғинда сөз қилған профессур алимҗан инайәт әпәнди язғучи вә шаир һаҗи мирзаһид керими һәққидики сөзидә һазирқи заман уйғур әдиблириниң асасән тарихий роман йезишқа әһмийәт бәргәнликини, тарихий романларниң асаслиқи уйғурларниң мустәқиллиқ вә әркинлик еңиниң өсүп йетилишигә түрткә болғанлиқини билдүрди.

Доктур гулнар әзиз ханим тилшунас мирсултан осман һәққидики сөзидә мәрһумниң яшлиқ йиллиридин тартип таки өмриниң ахириғичә қәләмни қурал қилип, уйғур тили вә деялектлири тәтқиқати билән шоғуллинип кәлгәнлики һәмдә бу саһәдә муһим әсәрләрни йезип қалдурғанлиқини баян қилди. Мирсултан осман 1929-йили 7-айниң 31-күни қазақистанниң яркәнткә қарашлиқ ақтикән мәһәллисидә тоғулған. У 3 яш вақтида бовиси вә момиси билән ғулҗаға көчүп келип олтурақлашқан. Балилиқ вә өсмүрлүк дәвридики оқуш һаятини шу йәрдә өткүзгән. У өмүр бойи уйғур тили тәтқиқати билән шоғуллинип, һазирқи заман уйғур тили вә диялектлири, шундақла чағатай тили тәтқиқатиға өчмәс төһпиләрни қошқан. Мирсултан осман 2017-йили 12-айниң 1-күни сәһәрдә үрүмчидә 88 йешида аләмдин өткән.

Мәзкур йиғинда йәнә қутадғубилик иниститутиниң мудири доктур абләт сәмәт әпәнди тилшунас вә маарипчи ибраһим мутии һәққидә, доктур раһилә қәшқәрли язғучи зордун сабир һәққидә сөз қилди.

Профессур алимҗан инайәт мәрһум язғучи мирзаһид керими һәққидики сөзидә һазирқи заман уйғур язғучилириниң 100 дин артуқ қиммәтлик тарих романларни йезип нәшир қилғанлиқини, һаҗи мирзаһид кериминиң әнә ашу әдибләрдин бири икәнликини, униң романлирида оқурмәнләрнини һөрлүккә вә азадлиққа үндәйдиған мәзмунлар болғанлиқи сәвәблик хитай даирлириниң 80 яшқа йеқинлишип қалған бу пешқәдәм язғучини 2017-йили тутқун қилип түрмигә қамиғанлиқини, униң хитай түрмисидә вапат болғанлиқини әскәртип өтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт