5‏-Nöwetlik Uyghur mutepekkurlarni xatirlesh tor muhakime yighini ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021-05-24
Share

Merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining uyushturushi bilen 23-may yekshenbe küni 5‏-nöwetlik Uyghur mutepekkurlarni xatirlesh tor muhakime yighini ötküzüldi.

Yighin'gha Uyghur akadéimye'isning mu'awin re'isi doktur meghpiret kamal xanim riyasetchilik qildi. Yighinda qutadghubilik inistitutining mudiri doktur ablet semet ependi "Tilshunas we ma'aripchi ibrahim muti'i'ining hayati we eserliri" dégen témida, xarward uniwérstétining oqutquchisi doktur gulnar eziz xanim "Tilshunas we türkolog mirsultan osmanning hayati we eserliri" dégen témida, egey uniwérstétining oqutquchisi, Uyghur akadémiyesining re'isi proféssur, doktur alimjan inayet ependi "Yazghuchi we sha'ir haji mirzahid kérimining hayati we eserliri" dégen témida, istanbul uniwérstétining oqutquchisi doktur rahile qeshqri "Yazghuchi zordun sabirning hayati we eserliri" dégen témida söz qildi.

Bu yighin tor arqiliq ötküzülgen bolup, yighinning jeryani Uyghur akadémyesining féysbuk sehipisi we yutub qanilida neq meydandin tarqitildi.

Yighinda aldi bilen yighin riyasetchisi meghpiret xanim söz qilip, bu yighinning asasiy meqsti toghrisida toxtaldi we Uyghur akadémiyesining bu yighinni oyushturishidiki mexsiti heqqide chüshenche berdi. U bu tor söhbet yighinida tarixta we künimizde öchmes izlarni qaldurghan, qoligha qelem élip wetini we milliti üchün qan-ter tökken we bu yolda jan bergen ulugh ejdatlirining ish-izlirini Uyghur yashlirigha tonushturush؛ Uyghur kimliki we medeniyitini qoghdash éngini östürüsh؛ Uyghur yashlirida milliy rohni oyghitish we janlandurushni meqset qilghanliqini tekitlep ötti.

Yighinda söz qilghan proféssur alimjan inayet ependi yazghuchi we sha'ir haji mirzahid kérimi heqqidiki sözide hazirqi zaman Uyghur ediblirining asasen tarixiy roman yézishqa ehmiyet bergenlikini, tarixiy romanlarning asasliqi Uyghurlarning musteqilliq we erkinlik éngining ösüp yétilishige türtke bolghanliqini bildürdi.

Doktur gulnar eziz xanim tilshunas mirsultan osman heqqidiki sözide merhumning yashliq yilliridin tartip taki ömrining axirighiche qelemni qural qilip, Uyghur tili we déyaléktliri tetqiqati bilen shoghullinip kelgenliki hemde bu sahede muhim eserlerni yézip qaldurghanliqini bayan qildi. Mirsultan osman 1929-yili 7-ayning 31-küni qazaqistanning yarkentke qarashliq aqtiken mehelliside toghulghan. U 3 yash waqtida bowisi we momisi bilen ghuljagha köchüp kélip olturaqlashqan. Baliliq we ösmürlük dewridiki oqush hayatini shu yerde ötküzgen. U ömür boyi Uyghur tili tetqiqati bilen shoghullinip, hazirqi zaman Uyghur tili we diyaléktliri, shundaqla chaghatay tili tetqiqatigha öchmes töhpilerni qoshqan. Mirsultan osman 2017-yili 12-ayning 1-küni seherde ürümchide 88 yéshida alemdin ötken.

Mezkur yighinda yene qutadghubilik inistitutining mudiri doktur ablet semet ependi tilshunas we ma'aripchi ibrahim muti'i heqqide, doktur rahile qeshqerli yazghuchi zordun sabir heqqide söz qildi.

Proféssur alimjan inayet merhum yazghuchi mirzahid kérimi heqqidiki sözide hazirqi zaman Uyghur yazghuchilirining 100 din artuq qimmetlik tarix romanlarni yézip neshir qilghanliqini, haji mirzahid kérimining ene ashu ediblerdin biri ikenlikini, uning romanlirida oqurmenlernini hörlükke we azadliqqa ündeydighan mezmunlar bolghanliqi seweblik xitay da'irlirining 80 yashqa yéqinliship qalghan bu péshqedem yazghuchini 2017-yili tutqun qilip türmige qamighanliqini, uning xitay türmiside wapat bolghanliqini eskertip ötti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet