Istanbulda “Türk bayriqidin sherqiy türkistan bayriqigha salam” namliq körgezme uyushturuldi

Istanbuldin ixtiyariy muxbirimiz arslan teyyarlidi
2024.05.20
istanbul-korgezme-00

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-01

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-02

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-03

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-04

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-05

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-06

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-07

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

istanbul-korgezme-08

2024-Yili 5-ayning 17-küni istanbuldiki mehmet emin sarach toluq ottura mektipide ötküzülgen sherqiy türkistan medeniyet körgezmisi we yighindin körünüshler, 2024-yili 17-may, istanbul RFA/Arslan

17-May jüme küni istanbulning bashaksheher rayonigha jaylashqan mehmet imin sarach namidiki toluq ottura mektepning qarmiqidiki “Ümmet jughrapiyesi kulubi” ning uyushturushi bilen mektepte sherqiy türkistan küni namida pa'aliyet ötküzüldi. “Türk bayriqidin sherqiy türkistan bayriqi bolghan kök bayraqqa salam” dégen sho'ar astida uyushturulghan pa'aliyette oqughuchilar Uyghurlarning medeniyiti, örp-adetlirini namayan qilghan shuningdek dutar, tembur qatarliq chalghu eswabliri, doppa, kanway we etles könglek qatarliq milliy kiyim-kéchekliri, polu, sangza qatarliq ta'amliri, shundaqla Uyghurlarning xojaniyaz hajim qatarliq rehberlirining resimliri we terjimihali tonushturulghan taxtaylarni körgezmige qoyghan. Bu medeniyet körgezmisi etigendin kechkiche bir kün dawam qildi.

Igilinishiche, bu pa'aliyet türk oqughuchilargha Uyghurlarni we Uyghurlarning tarixi, medeniyiti, örp-adetliri we jughrapiyesini tonushturush bilen birge ularni Uyghurlar hazir duch kéliwatqan irqiy qirghinchiliq toghrisida chüshenchige ige qilish meqset qilin'ghan bolup, chüshtin kéyinki pirogrammida, “Méning namim sherqiy türkistan” dégen témida chong yighin échildi.

Yighin'gha 500 din artuq oqughuchi qatnashti. Yighinda oqughuchilar teripidin Uyghurlar uchrawatqan zulum we irqiy qirghinchiliq eks ettürülgen höjjetlik filim körsitildi, shé'ir déklamatsiye qilindi, her xil nomurlar körsitildi.

Yighin'gha teklip bilen qatnashqan “Toplama kamp mağdurları platformu” ning re'isi medine nazimi xanim söz qilip, xitayning yighiwélish lagérliri we lagérlarda Uyghurlar uchrawatqan qebih iskenjiler toghrisida toxtaldi.

U sözide yene xitayning Uyghurlarning ijtima'iy hayatigha tehdit séliwatqanliqini körsitish bilen birge, Uyghur qizlirining xitaylar bilen toy qilishqa mejburlinish, qoshmaq tughqan nami astida Uyghur a'ililirige birdin xitayni orunlashturush ehwalliri heqqide toxtaldi.

Biz körgezme pa'aliyitini neq meydan ziyaret qilip, bu pa'aliyetni uyushturghan mehmet imin sarach toluq ottura mektipining oqutquchisi esra dindarxanim bilen söhbet élip barduq. Esra xanim bu pa'aliyetni uyushturushtiki meqsiti toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Bizning mektepte her yili bir islam dini rayonliri toghrisida pa'aliyet uyushturup u jughrapiyediki insanlarning tarixi, medeniyiti we ularning duch kéliwatqan qiyinchiliq mesililiri toghrisida oqughuchilargha melumat bérip kéliwatimiz. Biz sherqiy türkistan toghrisida buningdin ilgirimu pa'aliyet we yighin uyushturghaniduq, oqughuchilirimiz sherqiy türkistanning ehwalini anglap bek qiziqti we tesirlendi. Meniwi jehettin bizning könglimiz sherqiy türkistan'gha shunche yéqin, biraq epsuslinarliqi shuki sherqiy türkistanda yüz bériwatqan paji'eler toghrisida yéterlik melumatimiz yoq, xitayning bésimi we hiyle-neyringi bilen u yerdiki qérindashlirimiz toghrisida keng türde qarilash we tetür teshwiqatlar élip bériliwatidu. Biz buni chüshinip yetkendin kéyin sherqiy türkistan toghrisida oqughuchilirimizgha toghra melumat bérish we ang-chüshenchige ige qilish üchün bu pa'aliyetni uyushturushni toghra taptuq” .

Esra xanim Uyghurlargha démekchi bolghan yürek sözlirini ipadilep mundaq dédi: “Biz ularning shunche éghir bésimgha uchrap turupmu qilche ikkilenmestin qarshi turushtin ibaret tewrenmes erkinlik iradisidin özimiz üchün chong bir sawaq alduq. Biz qolimizdin kélidighan her qandaq imkaniyetni ishqa sélip ulargha yardem bérishni xalaymiz, ularning awazliri u yerdin anglanmasliqi mumkin, emma biz bu yerde ularning awazi bolimiz, ular özlirining yalghuz emeslikini untumisun, xudayim buyrusa biz ularning bir küni bu zulumdin qutulghanliqini körimiz”.

Biz yene körgezme meydanini aylinip yürüp bir qisim oqughuchilar bilen Uyghurlar toghrisida söhbet élip barduq. Ziyaritimizni qobul qilghan efife meryem yaghji isimlik türk qizi Uyghurlar toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Dunyaning oxshimighan jaylirida zulum bolsimu xususen sherqiy türkistandiki türklerning zulumgha uchrawatqanliqini bilimiz, sherqiy türkistanda hem islamiy hem milliy hem qandashliq jehette qérindash bolghan sherqiy türkistanliqlarning zulumgha uchrawatqanliqini bilimiz, men kichik waqtimdin bashlap dadam manga sherqiy türkistanni sözlep bérip chong qildi. Biraq bu yerdiki oqughuchilarning köpinchisi Uyghurlarning kimliki, sherqiy türkistanning qeyerde ikenlikini bilmeydu, shuning üchün biz ulargha bildürüsh üchün bu körgezme pa'aliyetni uyushturduq”.

Bu mektepte bir qanche Uyghur oqughuchilarmu oquwatqan bolup, körgezmide wezipe alghan xediche isimlik Uyghur qizi ziyaritimizni qobul qilip, bu pa'aliyet heqqidiki köz-qarashlirini ipadilidi. U, Uyghurlarni we bügünki künde Uyghurlar duch kéliwatqan irqiy qirghinchiliqni türk sawaqdashlirigha tonushturush üchün hem körgezme pa'aliyiti hem yighin uyushturulghanliqini tekitlidi.

Biz yene Uyghur medeniyet körgezmisini ziyaret qiliwatqan hesen besri akkaya isimlik türk oqughuchi bilen söhbet élip barduq, u Uyghurlar toghrisidiki köz qarashlirini ipadilep mundaq dédi: “Men bu körgezmide, sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning ijtima'iy hayatini asanlashturghan her xil medeniyet buyumliri, kiyim-kéchek, chalghu-eswab we yémekliklerde ishlitilidighan qol hüner-sen'etlirini kördüm. Biz özimizni ulargha eng yéqin hés qilimiz, Uyghurlar bilen biz bir a'ilige oxshash ular bizning öz qérindashlirimiz hésablinidu”.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.