Bir türk puqrasi doghu périnchekke “Sherqiy türkistanliqlar térorchimu?” dep so'al qoydi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-12-03
Share
Bir türk puqrasi doghu périnchekke “Sherqiy türkistanliqlar térorchimu?” dep so'al qoydi Türkiye “Weten” partiyesining re'isi xitayning qollighuchisi doghu périnchek yighinda sözlimekte. 2017-Yili 11-noyabir, türkiye.
AP

“Weten” partiyesi xitayni qollaydighan we xitayning terepdarliqini qilidighan türkiyediki kommunist partiyedur. Mezkur partiyening yozgat wilayiti boghazlayan nahiyeside ötküzülgen yighinida, bir türk puqrasi Uyghurlarni qollap chiqqan we xitayning qollighuchisi bolghan doghu périnchekke naraziliq bildürgen.

Yüzige kök bayraqning süriti chüshürülgen maska taqiwalghan yüsüp emre budaq ependi, doghu périnchek nutuq sözlewatqan waqitta ornidin turup: “Siz sherqiy türkistanliqlarni ‛térorchi‚ dédingiz, sherqiy türkistanliqlar ‛térorchi‚ mu yaki emesmu?” dep sorighan.

Doghu périnchek bu kishining so'aligha: “Men sherqiy türkistanliqlarni héchqachan ‛térorchi‚ démidim. Burun bu heqte néme dégenlikimni sizge dep bérey: ‛sherqiy türkistan islam partiyesi‚ térorchi teshkilattur,” dep jawab bergen.

Yüsüp emre budaq ependi buninggha naraziliq bildürüp yuquri awaz bilen: “Siz xitayni eyibliyelmeysiz, siz xitayni eyibliyelmeysiz!” dep warqirighan.

Yüsüp emre budaq ependi ziyaritimizni qobul qilip, özining doghu périnchekke naraziliq bildürüshtiki meqsiti heqqide melumat berdi. U mundaq dédi: “Doghu périnchek bizning boghazlayan nahiyemizde bir yighin'gha qatnashti. Doghu périnchek ependi burun qilghan sözliride sherqiy türkistan dewasini qiliwatqan kishilerge térorchi qalpiqi kiydürüshke urun'ghan idi. Men bir türk bolush süpitim bilen buningdin bi'aram boldum. Bu naraziliqimni bidürüsh üchün, shundaqla sherqiy türkistandiki zulumni jama'et bilen ortaqlishish üchün doghu périnchektin bu toghriliq so'al soridim, kök bayraq chüshürülgen maskamni taqap démekchi bolghanlirimni dédim, doghu périnchek nomus qilmastin yene sherqiy türkistanliqlarni yene ‛térorchi‚ dédi, men yighin zalidin chiqip kettim.”

U yene mundaq dédi: “Méning bundaq qilishtiki meqsitim, boghazlayan nahiyesi bilen türkiyede sherqiy türkistanliqlarning ige-chaqisiz emeslikini körsitish üchün idi. Men bu meqsitimge yettim.”

Burun “Ishchi” partiyesi namida atalghan, hazir “Weten” partiyesi déyiliwatqan doghu périnchekning bu partiyesi türkiyede komunizm idiyesini terghip qilidighan partiyedur. Bu partiye 1974-yili xitay kompartiyesi bilen hemkarliq kélishimi tüzgenliki melum. Shuningdin tartip bu partiye türkiyede izchil halda xitay kompartiyesini medhiyelep kelmekte. Doghu périnchekning yétekchilikidiki bu partiye hazirghiche Uyghur diyarida lagérlarning mewjutluqini, hetta kishilik hoquq depsendichilikining barliqini izchil halda inkar qilip kelmekte.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining re'isi hidayettulla oghuzxan ependi, lagérlar mesilisi otturigha chiqqandin buyan türk xelqining xitay terepdari bolghan doghu perinchekke we uning bashchiliqidiki “Weten” partiyesige bolghan naraziliqining barghanséri küchiyiwatqanliqini ilgiri sürdi.

Hidayetulla oghuzxan ependi 2023-yili türkiyede ötküzülidighan prézidént saylimidin burun Uyghur mesilisining türkiyediki barliq partiyelerning aghzidin chüshürmeydighan mesilige aylinidighanliqini, özlirining buningdin paydilinip sherqiy türkistan dewasini keng kölemde anglitishqa tirishidighanliqini éyitti.

D u q wexpening re'isi abdureshit abdulxemit türk xelqining Uyghurlarning qérindishi ikenlikini, Uyghurlargha hésdashliq qilidighanliqini, shu sewebtin doghu périnchek we uning bu partiyesining bundin kéyin türkiyede köplep naraziliqqa uchraydighanliqini otturigha qoydi.

Zhurnalist we tetqiqatchi mirkamil qeshqerli ependi doghu périnchekning partiyesining tarixta birer qétimmu hetta bir pirsent xelq rayini élip baqmighanliqini, hazir bu partiyening xelq ichide “Xitay terepdari” bolup tonulghanliqini, shunga bundin kéyin téximu köp naraziliqqa uchraydighanliqini bildürdi.

“Weten” partiyesining “Ulusal qanal” namliq bir téléwizyesi bilen “Aydinliq” namliq bir géziti bar bolup, izchil halda xitayni yaqlap xewer-maqalilar élan qilip kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet