Uyghurlar bilen türkiyediki öktichi partiyeler b d t we islam hemkarliq teshkilatigha telep xéti sundi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghurlar bilen türkiyediki öktichi partiyeler b d t we islam hemkarliq teshkilatigha telep xéti sundi Uyghurlar bilen türkiyediki öktichi partiyelerning rehberliridin terkib tapqan bir hey'et b d t ning enqerede turushluq binasining aldida muxbirlargha bayanat berdi. 2022-Yili 14-séntebir, enqere, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Uyghurlar bilen türkiyediki öktichi partiyelerning rehberliridin terkib tapqan bir hey'et 9-ayning 14-küni, b d t bilen islam hemkarliq teshkilatinining enqerede turushluq ishxanisigha telep xéti sundi.

Türkiyediki “Iyi” partiyesining mu'awin re'isi ridwan uz ependi, parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi, “Kélechek” partiyesining mu'awin re'isi ümit yardim ependi, “Sa'adet” partiyesi parlamént ezasi abduqadir qaraduman ependi, istanbul, qeyseri we konyadin kelgen Uyghurlardin bolup 300 etrapida kishi, b d t ning enqerede turushluq binasining aldida muxbirlargha bayanat berdi. Bayanat axirlashqandin kéyin, b d t bilen islam hemkarliq teshkilatigha ikki betlik telep xéti sunuldi.

Axbarat bayanatini Uyghur akadémiyesining idare hey'et ezasi doktor borhan ulughyol ependi oqup ötti. Bayanatta birleshken döletler teshkilati, islam hemkarliq teshkilati we pütün dunya döletlirini xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqini toxtitishqa chaqiriq qilindi.

Enqerede turushluq binasining aldida muxbirlargha bayanat bérish pa'aliyitide kötürülgen lozunka. 2022-Yili 14-séntebir, enqere, türkiye.
Enqerede turushluq binasining aldida muxbirlargha bayanat bérish pa'aliyitide kötürülgen lozunka. 2022-Yili 14-séntebir, enqere, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Arqidin “Kélechek” partiyesining mu'awin re'isi ümit yardim ependi söz qildi. U mundaq dédi: “Hazir Uyghur rayonida yüz bériwatqanlarni ‛kishilik hoquq depsndiliki‚ dégen söz ipadilep bérelmeydu. Buni biz hazir binasining aldida turiwatqan birleshken döletler teshkilatimu yaxshi bilidu. Biz hemmimiz shuni bilishimiz kérekki, hazir sherqiy türkistanda kishilik hoquq depsendichilikila emes, belki bügün xitay sherqiy türkistanda bir xelqni, medeniyetni, milliy kimlikni pütünley yoq qiliwétish siyasiti élip bériwatidu. Biz birleshken döletler teshkilatini nurghun jehettin tenqid qilip kéliwatimiz. Lékin b d t kishilik hoquq kéngishi 31-awghustta Uyghurlar toghrisida élan qilghan doklatida, xitayning sherqiy türkistanda insaniyetke qarshi jinayet sadir qiliwatqan bolushi mumkinlikini dunyagha jakarlidi. Bu jümle tarixiy ehmiyetke ige. Biz ‛kélechek‚ partiyesi b d t ni, islam hemkarliq teshkilatini, shundaqla türkiye hökümitini bu irqiy qirghinchiliqni toxtitish üchün konkirét tedbirlerni élishqa chaqirimz.”

Arqidin “Iyi” partiyesining mu'awin re'isi ridwan uz ependi söz qildi. U mundaq dédi: “Sherqiy türkistanda xitay zulumi uzun yillardin buyan dawamlashmaqta. Bügün birleshken döletler teshkilatining binasining aldida bolushimizdiki seweb, özliri teyyarlighan doklatta otturigha qoyulghan mesililerni hel qilish üchün heriketke ötüshini telep qilishtur. Yéqindin buyan sherqiy türkistan xelqi tartiwatqan zulum we bésimni az dep, xitay korona wirusini bahane qilip, Uyghurlarni öyliride ach qoyup ölümge zorlimaqta. Biz ‛iyi‚ partiyesi bolush süpitimiz bilen b d t, islam hemkarliq teshkilati we türkiye hökümitini derhal heriketke ötüshke, sherqiy türkistan xelqige yardem bérishke chaqirimiz.”

“Sa'adet” partiyesige wakaliten parlamént ezasi abdulqadir qaraduman ependi söz qildi. U mundaq dédi: “Bezide atalmish ‛téror‚, bezide atalmish ‛terbiyelesh merkizi‚ nami astida, sherqiy türkistanliqlargha zulum salghan xitay döliti, bügünki kün'ge kelgende korona wirusini bahane qilip turup, kishilerni öylirige qamap, sherqiy türkistan xelqini ach qoymaqta. Xitayning bu siyasiti, korona wirusini yoqitish siyasiti emes, belkibsherqiy türkistandiki musulman qérindashlirimizni pütünley yoq qilish siyasitining bir parchisidur. Eslide qamal qilishqa tégishlik bolghan Uyghurlar emes, belki xitay dölitidur. Biz bu yerdin birleshken döletler teshkilati, islam hemkarliq teshkilati we türkiye hökümitige shuni démekchimizki, eger xitay dölitini qamal qilmisanglar, xitay dunyagha zor apet élip kélidu.”

Axbarat bayanati axirlashqandin kéyin, 3 kishidin terkib tapqan bir hey'et telep xétini b d tning enqerede turushluq mes'uligha tapsurup berdi, arqidinla mezkur xet islam hemkarliq teshkilatining enqerede turushluq ishxanisighimu tapshurup bérildi.

Biz telep xéti toghrisida melumat igilesh üchün mezkur teshkilatning enqerediki ishxanisigha téléfon qilduq. Özini “Yashar” dep tonushturghan xadim so'alimizgha mundaq jawab berdi: “Biz Uyghur türkliri bergen telep xétini tapshurup élip berkezge yolliduq, ulardin jawab kelse, sizge jawab qayturimiz, rehmet!”

Sherqiy türkistan teshkilatlar birliki bilen bezi Uyghurlar birlikte teyyarlighan telep xétide, Uyghurlarning 73 yildin buyan uchrighan bésim we qirghinchiliqliri anglitilghan. Andin kéyin nuqtiliq halda xitayning 2017-yilidin tartip irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqi, buning xel'arada étirap qilin'ghanliqi, bügünki künde xitayning wirus yuqumini bahane qilip turup, Uyghurlarni qamal qilip, ölümge zorlawatqanliqi bayan qilin'ghan. Doklatning axirida, b d t bilen islam hemkarliq teshkilatini derhal heriketke ötüshke chaqirilghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.