Uyghur dewasining türkiyediki eng aktip qollighuchiliridin Uyghur tazebay 87 yéshida alemdin ötti

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021.11.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur dewasining türkiyediki eng aktip qollighuchiliridin Uyghur tazebay 87 yéshida alemdin ötti Türkiyede uzun yil waliyliq wezipisini ötigen we aliy mekteplerni bashqurush idarisining mu'awin bashliqi bolghan, Uyghur dewasining sadiq qollighuchisi, proféssor Uyghur tazebay ependi alamdin ötti. 2021-Yili 31-öktebir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede uzun yil waliyliq wezipisini ötigen we aliy mekteplerni bashqurush idarisining mu'awin bashliqi bolghan, Uyghur dewasining sadiq qollighuchisi, proféssor Uyghur tazebay ependi 10-ayning 31-küni etigende alemdin ötti.

1982-Yili türkiye aliy mekteplerni bashqurush idarisining bash katipliqigha teyinlen'gen Uyghur tazebay 1988-yili mezkur idarining mu'awin bashliqliqigha östürülgen. 1850-Yillarda Uyghur diyaridin köchüp kelgen bir a'ilining perzenti bolghan Uyghur tazebay ependi, uniwérsitét yilliridin tartip Uyghur dewasigha qiziqip, Uyghur dewasigha köngül bölüp kelgen. U türkiyening ichi we sirtida qatnashqan barliq yighinlarda Uyghur mesilisini küntertipke élip kélish üchün tirishchanliq körsetken. Türkiyediki sherqiy türkistan ammiwiy teshkilatlirining pa'aliyetlirige aktip qatniship kelgen. Bulardin sirt 1980-yillarning axiridin 2000-yilighiche bolghan ariliqta Uyghur diyaridin türkiyege oqushqa kelgen oqughuchilarning türkiyede heqsiz oqushigha yardem qolini uzatqan.

Türkiyede uzun yil waliyliq wezipisini ötigen we aliy mekteplerni bashqurush idarisining mu'awin bashliqi bolghan, Uyghur dewasining sadiq qollighuchisi, proféssor Uyghur tazebay ependining jinaza namizi. 2021-Yili 31-öktebir, türkiye.
Türkiyede uzun yil waliyliq wezipisini ötigen we aliy mekteplerni bashqurush idarisining mu'awin bashliqi bolghan, Uyghur dewasining sadiq qollighuchisi, proféssor Uyghur tazebay ependining jinaza namizi. 2021-Yili 31-öktebir, türkiye.

Türkiyede zor abruygha ige bolghan merhum Uyghur tazebayning 11-ayning 1-küni enqerediki doghramachizade ali pasha meschitide ötküzülgen méyit namizini chüshürüshke türkiyening yuquri derijilik rehberliri, sabiq dölet ministirliri, enqerediki Uyghurlar we bashqa awam xelqtin bolup minglighan kishi qatnashti. Dunya Uyghur qurultiyi qara gülchembirek ewetip, merhumning a'ilisige teziyesini bildürdi.

Biz méyit namizini chüshürüshke qatnashqan sherqiy türkistan wexpisining sabiq re'isi hamutxan göktürk, tetqiqatchi mirkamil qeshqerli ependi we dunya Uyghur qurultiyi wexpisining re'isi abdureshit abdulxemit ependiler bilen söhbet élip barduq.

Hamutxan göktürk ependi merhum Uyghur tazebayning ulugh bowilirining 1850-yillarda Uyghur diyaridin köchüp kelgen bir a'ilidin ikenlikini otturigha qoyup mundaq dédi: “Uyghur tazebay alemdin ötti. Men uni 1990-yillardin tartip tonuymen. Dawamliq körüshüp turattuq, bir hepte burun téléfon arqiliq körüshken idim. Bu kishining bowiliri xitaylar sherqiy türkistan'gha bésip kirgen 1750-yillarda xotendin turpan'gha köchüp barghan iken. Bularning jemet leqimi ‛tümenbay‚ ikentuq. Bular bir muddet turpanda turghandin kéyin, türkistan shehiridiki exmet yesewiy dergahigha bérip, u yerde bir mezgil turuptu. Andin kéyin 1850-yillarda iraq arqiliq türkiyening kilis wilayitige kélip jaylashqan iken. Türkiyening kilis dégen jayi joghrapiye jehettin bolsun, kélimat jehettin bolsun, sherqiy türkistan'gha oxshap kétidighan jay.”

Hamutxan göktürk ependi Uyghur tazebayning dadisining kiliste zor abroygha ige kishi ikenlikini bayan qildi. U munularni dédi: “Uyghur tazebayning dadisi abdullah sermet tazebay burun türkiyening kilis wilayitide ‛tazebay tekkisi‚ namida derhag qurup, xelqni terbiyelesh, yeni aqartish pa'aliyiti bilen shughullan'ghan iken. Meripetperwer a'ile bolghachqa ma'arip jehettin qilghan xizmetliri arqiliq xelq ammisining zor söygüsige érishken iken 1923-yili türkiye jumhuriyiti qurulghan waqtida dergahlar we diniy jama'etler cheklen'gen bolsimu, Uyghur tazebayning dadisi abdullah sermet ependi türkiyening azadliq urushi jeryanida dergahini armiyening arqa sep xizmetliri üchün ishlitishke ruxset qilghachqa, mukapatlash teriqiside dölet uning dergahini étiwetmigen iken.”

Türkiye döletlik radyo-téléwizye idarisining muxbiri mirkamil qeshqerli ependi Uyghur tazebay ependining Uyghurlarning türkiyede oqushigha zor töhpe qoshqan kishi ikenlikini bayan qildi.

Merhum Uyghur tazebayning méyit namizini chüshürüshke qara gülchembirek ewetip Uyghurlarning teziyesini bildürgen dunya Uyghur qurultiyi wexpisining re'isi abdureshit abdulxemit ependi Uyghur tazebay merhumning Uyghur dewasigha qoshqan töhpisining zor ikenlikini, bolupmu Uyghurlarning türkiyede oqushigha zor töhpe qoshqanliqini bayan qildi.

Uyghur tazebay ependi 1990-yillarda turpandiki uruq-tughqanlirini tépish üchün ürümchige barghanda turpan'gha bérishni telep qilghan bolsimu, xitay da'iriliri turpanda yuqumluq késel bar dep ruxset qilmighan iken. Hamutxan göktürk ependi bu eslimilirini anglatti.

Uyghur tazebay 1934-yili kiliste dunyagha kelgen. 1955-Yili xizmet hayatini bashlighan Uyghur tazebay uzun yillar jeryanida türkiye we Uyghurlar üchün zor paydiliq xizmetlerni qilghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.