Корона вирусиниң түркийәдики уйғурларға елип кәлгән зийини еғирлашмақта

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-03-24
Share
turkiyede-virus-istanbul.jpg Вирустин қоғдиниш кийими кийгән хизмәтчи султан әһмәд мәсчитиниң алдидики орундуқларни дезинфексийә қиливатқан көрүнүш. 2020-Йили 21-март, истанбул.
AP

Түркийәдә 11-март тунҗи корона вируси бимари байқалғандин кейин корона вирусидин юқумланғанларниң сани вә өлгәнләрниң саниниң тез көпийиши түркләрни шундақла түркийәдики уйғурларни бәкла чөчүтти. Сәһийә министири фаһрәттин қоҗаниң баянатиға асасланғанда бу вирус һазир түркийәниң һәммә вилайитигә ямрап болған.

Түркийә бу вирус юққан киши байқилип узун өтмәйла йәни 15-марттин башлап чеграларни тақап, кирип-чиққучиларни тәкшүрүшни омумйүзлүк күчәйтишкә башлиғаниди. Түркийә йәнә мәктәпләрни, түрлүк иҗтимаий, мәдәний, тәнтәрбийә кулублирини, тиҗарәт мәркәзлири, чай вә қәһвәханилар һәм ашханиларни бирдәк тақиди. Лекин идарә-органларни, завутларни тақимиған болсиму көп адәмниң бир йәргә топлинишини чәклиди.

Түркийә һөкүмити иқтисадий җәһәттин зиян тартқан ширкәт, ашхана хоҗайинлири, банкиларға қәрзи болған кишиләрниң баҗ төлишини кечиктүрүш, иҗарә һәққини көтүрүветиш дегәнгә охшаш тәдбир қарарлирини мақуллап һөҗҗәт чиқармақта. Ундақта бу вәзийәттин түркийәдә яшаватқан, нопуси 70 миңдин артуқ икәнлики тәхмин қилиниватқан уйғурларға қандақ тәсир көрсәтмәктә? истанбулдики шәрқий түркистан тәшкилатлири мунбири рәиси һидайәтулла оғузхан әпәнди бу һәқтики соалимизға җаваб берип, түркийәдики уйғурларниң көпиниң ушшақ тиҗарәт билән шуғуллиниватқанлиқини, һазир дуканлар тақилип кетип базарға чиқалмиғачқа иқтисадий җәһәттин қийинчилиқ пәйда болушқа башланғанлиқини, әгәр бу вәзийәт узарған тәқдирдә уйғурларниң зор қийинчилиқларға дучар болидиғанлиқини баян қилди.

Түркийәниң оттура райониға җайлашқан коня шәһири 2015-йилидин кейин көп санда уйғур келип җайлашқан шәһәрләрдин бири һесаблиниду. Султан сатуқ буғрахан фондиниң конядики шөбисиниң мәсули абләт удун әпәнди коняда корона вирусидин юқумланған уйғурниң йоқлуқини, әмма, уйғурларниң һәммә йәр тақилип, ишләп пул тепиш имканийити қалмиғачқа иқтисадий җәһәттин қийинчилиққа учраватқанлиқини, өзлириниң уларға ярдәм қиливатқанлиқини баян қилди.

Коняда туруватқан уйғур муһаҗирлиридин абдуқеюм әпәнди конядики уйғурларниң һәммиси дегүдәк иҗарә өйдә олтуридиған болуп, султан сатуқ буғрахан фонди өзигә ярдәм қилған. У, бу уйғурларниң шәһәрлик һөкүмәткә ярдәм елиш илтимаси сунушқа һазирлиниватқанлиқини ейтти.

Түркийәдики уйғурларниң көпи ушшақ тиҗарәт билән шуғуллиниду. 2014-Йилидин кейин кәлгән уйғурлар түркийәниң һәрқайси шәһәрлиридә уйғур ашханиси ачти. Корона вирусидин түпәйли түркийә һөкүмити ашханиларни тақаш яки өйгә тамақ апирип берип мулазимәт қилиш тоғрисида қарар чиқарғандин кейин бу ашханилар тақилип қалған. Ашханиларниң иҗарә һәққи бәкла қиммәт болуп, әгәр узун муддәт тақилип қалса булар қандақ қилар? бу һәқтә көз қаришини игиләш үчүн «алий уста уйғур ашханиси» ниң хоҗайини ели әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У ашханисини тақап қойғанлиқини, әгәр бу вәзийәт узун давамлашса қейин әһвалға чүшүп қалидиғанлиқини баян қилди.

Һазир түркийәдики дохтурханилар корона вирус бимарлири үчүн тәйярланмақта. Ундақта кона кесәлләр қандақ қилар? илгири бөрәк кесилигә гириптар болуп, бир бөрики алмаштурулған алимҗан әпәнди ө күнлириниң қорқунчлуқ ичидә өтүватқанлиқини баян қилди.

Түркийә 83 милйон нопусқа игә дөләт болуп, һазир дөләт бойичә корона вирусиға қарши сәпәрвәрлик елан қилинди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.