"Xiyalimdiki xitay" namliq resim sizish musabiqisi ötküzgen türkiye ma'arip ministirliqi qattiq naraziliqqa uchrimaqta

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-05-08
Share
Türkiye parlamént ezasi feridun baxshi ependining türkiye milliy ma'arip ministirigha yazghan xéti.
RFA/Erkin Tarim

Xitayning Uyghurlargha qarita "Irqiy qirghinchiliq" yürgüzgenliki amérika hökümiti, kanada, gollandiye we en'gliye parlaménti teripidin birdek békitilgen bir peytte türkiye milliy ma'arip ministirliqi, xitayning enqerede turushluq elchixanisi we enqerediki xelq'ara bilim we kültür wexpi birlikte "Xiyalimdiki xitay" mawzuluq resim körgezmisi échishi türkiyede zor ghulghula peyda qildi. Türkiyediki öktichi partiyelerdin "Iyi" partiyesi parlamént ezasi feridun baxshi ependi 6-may küni türkiye milliy ma'arip ministiri ziya selchuq ependige xet yézip, mezkur musabiqini bikar qilishini telep qilghan. U, xétide munularni yazghan: "Türkiye milliy ma'arip ministiri ziya selchuq ependige.

Bezi döletler xitayning sherqiy türkistanda yürgüzüwatqan insanliq qélipidin chiqqan siyasitige qarita tedbir éliwatqan bügünki künde türkiye jumhuriyiti hökümiti xitayning bu siyasitige qarshi qarar maqullimastin, milliy ma'arip ministirliqining ottura mektep oqughuchiliri arisida 'xiyalimdiki xitay' témisida resim körgezmisi ötküzüshi türk xelqini chongqur renjide qildi. Bu sewebidin tüpeyli sizdin shularni telep qilimen.

1. Uyghur türkliri éghir bir weziyette turuwatqan bügünki künde türk millitini téximu köp renjitmeslik üchün mezkur resim sizish musabiqisini bikar qilishni oylawatamsiz?

2. Xitayning enqerede turushluq elchixanisi türk siyasetchilerge tehdit salghan bügünki künde bu resim sizish musabiqisini ötküzüshünglar toghrimu?

3. Türkiye milliy ma'arip ministirliqi 'irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqan Uyghurlarni xiyal qilayli' mawzuluq resim sizish musabiqisi ötküzüshni oylawatamdu?"

Türkiyening munasiwetlik qanunigha asasen parlamént ezasi feridun baxshining türkiye milliy ma'arip ministirigha yazghan bu xétige qisqa waqit ichide jawab bérishi kérek iken. Bulardin bashqa yene bezi öktichi partiyelerning mes'ulliri, ammiwi teshkilat mes'ulliri, ziyaliylar we amma ijtima'iy taratqular arqiliq, xitay Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq élip bériwatqan bir peytte türkiye milliy ma'arip ministirliqining ottura mektep oqughuchiliri arisida 'xiyalimdiki xitay' mawzuluq resim sizish musabiqisi ötküzüshini qattiq eyiblidi. Ular, ijtima'iy taratqularda "Hazir irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqan Uyghur qérindashlirimizni xiyal qilayli, xitayni xiyal qilmayli, türk ösmürler Uyghurlargha zulum qiliwatqan xitayni xiyal qilmisun" dégendek chaqiriqlarni tarqatti.

Türkiye milliy ma'arip ministirliqigha xet yézip "Xiyalimdiki xitay" mawzuluq resim sizish musabiqisini bikar qilishini telep qilghan parlamént ezasi feridun baxshi ependi ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Méning ministirgha yazghan xétimni, 'sözjü géziti' we partiyemizning barliq tor gézitliri xewer qilip élan qildi. Ete yene bezi gézitlerde élan qilinmaqchi. Ma'arip ministiri ziya selchuqning jawabini kütüwatimen"

Parlamént ezasi isma'il qonjuq ependi bizning téléfon ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Xitay bilen bolghan tijariy munasiwetni, xitay waksinisini élish üchün shundaq dégen bolushi mumkin. Sizgimu melum xitaydin alghan qerz pul bar. Epsuski xitay bilen bolghan tijariy munasiwetni dep 'xiyalimdiki xitay' dégen qamlashmighan bir resim sizish musabiqisini ötküzüwatidu".

Türkiye ma'arip ministirliqi we xitay elchixanisining qollishi bilen enqerediki xelq'ara ilim we kültür wexpi 2016-yilidin buyan ottura mektep oqughuchiliri arisida "Xiyalimdiki xitay" mawzuluq resim sizish musabiqisi ötküzüp kelmekte. Bu musabiqide yaxshi netijilerni qolgha keltürgen oqughuchilarni tallap ularni xitayning béyjing, shangxey we shi'en qatarliq sheherlirige apirip ziyaret qildurup kelmekte. Xitayning 2016-yilidin tartip bundaq bir resim sizish musabiqisini tesis qilishidiki meqset néme? bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghan enqerediki Uyghur tetqiqat instituti mudiri, istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependi ottura mektep oqughuchilirini xitaygha apirip, ékskursiye qildurush arqiliq, xitayperes türklerni yétishtürüsh üchün buni tesis qilghanliqini, lékin buningda muweppeqiyetlik qazinalmaydighanliqini bayan qildi.

"Xiyalimdiki xitay" mawzuluq resim sizish musabiqisi 2020-yili korona wabasidin tüpeyli ötküzülmigen. 2016-2017-Yili, 2018- we 2019-yilliri ötküzülgendimu bundaq naraziliqqa uchrimighan idi. Bu yil bundaq qattiq naraziliqqa uchrishidiki seweb néme? doktor erkin ekrem ependi xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan wehshiy siyasitini türk xelqining qobul qilalmaywatqanliqini, bundaq bir peytte "Xiyalimdiki xitay" namliq resim sizish musabiqisini ötküzüshige qattiq naraziliq bildürüwatqanliqini bayan qildi.

Biz igiligen melumatlargha asaslan'ghanda türkiyediki bezi öktichi partiyeler we bezi ammiwi teshkilatlar "Xiyalimdiki xitay" namliq resim sizish musabiqisige qarshi turush üchün "Xiyalimdiki sherqiy türkistan" témisida resim sizish musabiqisi ötküzüshke teyyarliq qiliwétiptu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet