Түркийәдә ечилидиған "1-нөвәтлик хитай тәтқиқат йиғини" қаттиқ наразилиққа учримақта

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-09-01
Share
Түркийәдә ечилидиған Истанбул университети биналириниң бири. 2009-Йили 31-март, түркийә.
AP

Америка, канада, голландийә, әнглийә вә литва қатарлиқ демократик әлләр хитайниң уйғурларға қаратқан җинайитини "ирқий қирғинчилиқ" дәп бекитип, уйғур сот коллегийәсиниң испат аңлаш йиғини җәрянида бу җинайәткә аит йеңи испатлар давамлиқ оттуриға чиқип, хәлқарада хитайниң әпти-бәшириси техиму ашкариланған, түркийәдики өктичи партийәләр, аммиви тәшкилатлар вә түрк аммиси түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқмидиң дәп әйибләватқан бир пәйттә, истанбул университетида "1-нөвәтлик хитай тәтқиқат йиғини" чақирилидиғанлиқи кишиләрниң қаттиқ наразилиқиға учриди. Болупму йиғинни уюштуруш комитетиниң ичидә хитай әлчиханиси дипломатлиридин ши руйлин, түркийәдә коммунистик партийәниң идийәсини тәрғиб қилидиған сабиқ "ишчилар" партийәси, йәни һазирқи "вәтән" партийәсиниң хитайда турушлуқ вәкили аднан ақфират әпәндиниңму орун елиши, кишиләрниң қаттиқ наразилиқиға учримақта. Шундақла бәзи мутәхәссисләр буниң илмий муһакимә йиғини әмәс, сиясий йиғин икәнликини илгири сүрмәктә.

Истанбул университети хитай тили вә әдәбияти кафедраси мудири, хитай тили профессори әюп сариташ әпәндиниң саһибханилиқида чақирилидиған йиғин 25-24-сентәбир күнлири тор арқилиқ өткүзүлидиған болуп, йиғинға көпрәк түркийәдики хитайни тәтқиқ қилидиған мутәхәссисләр иштирак қилидикән. Биз бу илмий муһакимә йиғини тоғрисида техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн йиғинға саһибханилиқ қиливатқан истанбул университети мудири махмут ақ әпәндигә телефон қилип, тәләплиримизни ахбарат ишлириға мәсул хадимиға йәткүзгинимиздә у бизгә җаваб беридиғанлиқини дегән болсиму җаваб қайтурмиди вә

"һазир мунасивәтлик рәһбәрләр йиғинда, телефон номуриңизни бериң, биз сизгә телефон қилайли" дегән сөзнила қилди.

"келәчәк" партийәси муавин рәиси сәлчуқ өздағ әпәнди бу һәқтики зияритимизни қобул қилип, хитай шәрқий түркистанда садир қиливатқан җинайәтлирини йошуруш үчүн бундақ паалийәтләрни қиливатқанлиқини тәкитлиди.

"ийи" партийәси парламент әзаси фаһрәттин йоқуш әпәнди буниң түрк хәлқиниң каллисини қаймуқтуруш үчүн өткүзүлидиған йиғин болуш еһтималини барлиқини баян қилип мундақ деди: "бу түрк аммисиниң каллисини қаймуқтуруш үчүн елип берилидиған бир паалийәт болуши мумкин. Хитай түркийәдә бу хил паалийәтләрни қилип келиватиду. Университетлардин пайдилинишқа тиришиватиду. Биз буни парламентта оттуриға қойимиз, хитай қериндашлиримизға ирқий қирғинчилиқ елип бериватса немишқа буларға земин һазирлап берисиләр? дәп сораймиз. Хитайниң қериндашлиримизға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқ сиясити ашкарилинип кәтти. Шуңа бу хил паалийәтләр арқилиқ йошуруп болалмайду дәп ойлаймән".

Хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси билән истанбулдики консулханиси 2017-йилидин бурун түркийәдә актип паалийәт елип баралиған болсиму, 2017-йили җаза лагери мәсилиси ашкариланғандин кейин бурунқидәк актип һәрикәт елип баралмиғаниди. Бүгүнки күндә хитай әлчиханисиниңму қоллиши билән "1-нөвәтлик хитай тәтқиқат илмий муһакимә йиғини" намида паалийәт өткүзүшидики мәқсити немә? һаҗитәппә университеии оқутқучиси доктор әркин әкрәм әпәнди бу һәқтики зияритимизни қобул қилип, гәрчә йиғинниң исми муһакимә йиғини болсиму, хитай буни баһанә қилип туруп өз тәшвиқатини қилиш үчүн бу йиғинни ачқан болуши керәкликини баян қилди.

Истанбулда паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан тәшкилатлар бирлики рәиси һидайәтулла оғузхан әпәнди түрк аммиси хитайларға қаттиқ наразилиқ билдүрүп һәр хил паалийәтләрни өткүзүватқан, түркийә ташқи ишлар министири хитайни әйибләп баянат бәргән бир пәйттә, бундақ бир йиғинниң чақирилишиниң хитайниң шәрқий түркистанда елип бериватқан җинайәтлирини йошуруш, түрк аммисиниң бешини қаймуқтуруш мәқсити билән ечилидиғанлиқини, лекин мувәппәқийәтлик болалмайдиғанлиқини тәкитлиди.

Һидайәтулла оғузхан әпәнди түркийәдики аммиви тәшкилатлар билән бирликтә бу йиғинни тосушқа тиришидиғанлиқини илгири сүрди.

Игилишимизчә истанбул университетида бундақ бир йиғинниң ечилидиғанлиқидин, мәзкур университетидики көп санда оқутқучи вә оқуғучилар биарам болмақтикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт