Türkiyede "Térrorluq jinayiti" gumani bilen yene bir qisim Uyghurlar tutulghan

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2021-05-25
Share
Türkiyede Nurzat abdujélil sin körünüshi arqiliq kishilerdin yardem telep qilmaqta. 2021-Yili 20-may, türkiye.
RFA/Azigh

20-May küni türkiye térrorluqqa qarshi turush etriti türkiyediki bir qisim Uyghurlarning öyige saqchi basquni teshkilligen. Igilinishimizche, bir qisim Uyghurlarning türk qoralliq saqchiliri teripidin tutulup kétilgenlikige a'it xewerler tarqilishqa bashlighan.

Yéqinda ijtima'iy taratqularda nurzat abdujélilning bir sin körünüshi tarqalghan bolup, sin körünüshte nurzat özining qoralliq saqchilar teripidin qolgha ilin'ghanliqini, özining qanun'gha xilapliq héchqandaq ish sadir qilmighanliqini, a'ilisining basqun herikitide saqchilarning qopal mu'amilisige uchrighanliqini, eger yoqap kétip qalsa jama'etning özige ige chiqishini ümid qilidighanliqini éytqan.

Nurzat abdujélilning öyi 20-may küni istanbul sultan beylide térrorluqqa qarshi turush qoralliq saqchi etriti teripidin tuyuqsizla basqun'gha uchrighan bolup, ayali reyhan muhemmetning éytishiche, türk xewpsizlik xadimliri nurzat jélilni "Térrorluq teshkilati bilen alaqisi bar" dégen guman bilen qolgha alghan.

Nurzat abdujélilning ayali reyhan abduraxman binkilich qayturuwétish merkizining aldida erini saqlimaqta. 2021-Yili 25-may, türkiye.

Basqun herikiti etigen sa'et 6 de bashlan'ghan bolup, reyhan muhemmet xanim saqchilarning mu'amilisining intayin qopal ikenlikini, basqunda pütün öyning axturulghanliqini, kichik balilargha qoral tenglen'genlikini, quramigha yetmigen singilliri we balilirining intayin qorqup ketkenlikini éytti.

Reyhan muhemmet xanimning éytishiche, nurzat abdujélil we a'ilisining bügün'giche héchqandaq bir "Térrorluq teshkilati" bilen alaqisi bolup baqmighan bolup, nurzat istanbuldiki bir közitish kamérasi ornitish merkizining xojayini iken. Nurzat tijaret arqiliq a'ilisidiki 5 kishining turmushini qamdap kéliwatqan bolup, türkiye bixeterlik tarmaqlirining "Térrorluq bilen munasiwetlik" dep qarap qolgha alghan Uyghurlarning köpinchisi normal hayatini dawamlashturup kéliwatqan adettiki kishiler ikenliki otturigha chiqmaqta.

Reyhan muhemmet xanimning éytishiche, nurzat abdujélilning adwokati yénida bolmay turup ipadisi élin'ghan. Nurzat we ayali adwokati bolmighan ehwalda ipadisining ilinmasliqi kéreklikini éytqan bolsimu, saqchilar teripidin anche diqqetke élinmighan. Reyhan muhemmet bu heqte tepsiliy melumat berdi.

Nurzat abdujélil töt kün sultanbeylidiki saqchi idariside tutup turulghandin kiyin, 24-may küni binkilich qayturuwétish merkizige yötkelgen. Nurzat abdujélilning ayali reyhan muhemmet xanim ijtima'iy taratqularda yoldishining sewebsizla tutulup qayturuwétish merkizige élip kétilgenlikini, ikki kündin buyan özining qayturuwétish merkizining aldida yoldishini saqlawatqanliqini éytqan. Saqchi idarisi yaki munasiwetlik xadimlar nurzat abdujélilning "Térrorluq" gumani bilen qolgha élishining konkrét ispatini a'ilisige yaki nurzat abdujililgha éytmighan.

Nurzatning adwokati muhemmet selahettin yiltiz ependimning bizge xet arqiliq bildürüshiche, nurzat "Islam sham we iraq döliti" ge chétishliq dep qarap tutulghan bolup, xewpsizlik xadimlirining doklatida basqun qilin'ghan we axturulghan öyde jinayet ötküzgenlikke a'it héchqandaq gumanliq ehwalning bayqalmighanliqi yézilghan.

Adwokat muhemmet ependim nurzatning qayturuwétish merkizige élip kétilgenlikini, u yerde ipadisining élinmighanliqini, nurzatning özini aqlishigha purset bérelmigenlikini éytti we mundaq dédi: "Mezkur heriket térrorluqqa qarshi turush etriti teripidin élip bérilghan bolup, heriket jeryanida a'ilidiki ikki yétim qiz we üch yashliq bir baligha qoral tenglen'gen, pisxikilik zorawanliq yürgüzülgen. Tolimu epsus, dölitimiz nurzatqa oxshash yüzlerche sherqiy türkistanliq qérindashlirimizni asasi yoq jinayet gumani bilen parakende qilmaqta."

Türkiye xewpsizlik organlirining gumanliq dep qarighan Uyghurlarni normal yollar arqiliq saqchi idarisige chaqirtmay qoralliq etretning basquni bilen qolgha élishi qanun'gha xilap dep qaralmaqta. Bu yil 2-mart küni türkiye jumhuriyiti prézidénti rejep tayip erdoghan kishilik hoquq heriket pilanini élan qilghan bolup, munasiwetlik pilanda tuyuqsiz saqchi basqunlirigha xatime bérilidighanliqi éytilghan idi.

Türkiye xewpsizlik organlirining gumanliq dep qarighan Uyghurlarni normal yollar arqiliq saqchi idarisige chaqirtmay qoralliq etretning basquni bilen qolgha élishi qanun'gha xilap dep qaralmaqta. Bu yil 2-mart küni türkiye jumhuriyitining prézidénti rejep tayip erdoghan "Kishilik hoquq heriket pilani" ni élan qilghan bolup, munasiwetlik pilanda tuyuqsiz saqchi basqunlirigha xatime bérilidighanliqi éytilghan idi.

Enqerediki tonulghan kishilik hoquq pa'aliyetchisi we adwokat jemil chéchek ependim ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Teptish idarisining qolgha élish, öy axturush qarari bolushi kérek. Elwette, bu ehwal normal emes. Ajiz kishilerge, bolupmu kichik balilargha bu xil pozitsiyide bolushi kishilik hoquqni depsende qilidu. Özlirini chaqirsa teslim bolidighan we adrési éniq bolghan kishilerni téléfon bilen ipade bérishke chaqirsa bolidighan turup, bu xil shekilde qoralliq saqchilar teripidin basqun'gha uchrishi qanun'gha xilap. Normalda adwokati bilen ipade bérish üchün saqchigha bérishi kérek idi."

Igilishimizche, bu xil qoralliq etretning tutqun herikiti her ay dégüdek yüz bériwatqan bolup, mushu yilila yanwardin étibaren eng az üch qétim yüz bergen. Mezkur tutqun herikitining peqet Uyghurlargha qaritilghan heriket yaki emesliki éniq emes iken. Türkiyediki sherqi türkistan teshkilatlar birlikining ochuq melumatigha asasen, bu xil tutqunda qolgha élin'ghan eng az toqquz kishining mezkur teshkilatlardin yardem telep qilghanliqi melum. Biz ehwalni chongqurlap igilesh üchün türkiyediki bezi Uyghur teshkilat mes'ulliri bilen alaqileshken bolsaqmu, ziyaret telipimiz ret qilindi.

Közetküchilerning eskertishiche, kishiler térrorluqqa baghlinip tutulghanliqi we bezi siyasiy endishiliri tüpeyli emeliy ehwalni ashkarilashtin hemishe éhtiyat qilip kéliwatqan bolup, sürüshtisini qilidighan a'ilisi yaki yéqini bolmighan Uyghurlarning ehwalini qoshqanda tutulghanlarning heqiqiy sanini téximu köp dep qarashqa bolidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet