30 Teshkilat türkiye hökümitini “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni étirap qilishqa chaqirdi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.07.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
30 Teshkilat türkiye hökümitini “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni étirap qilishqa chaqirdi Türkiyening yalowa shehiride ötküzülgen “Türkiy xelqlerdin bolghan ammiwi teshkilatlar rehberliri yighini” din körünüsh. 2022-Yili 22-iyul.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede pa'aliyet élip bériwatqan türkiy xelqlerning 30 chong ammiwi teshkilati birlikte Uyghurlar toghrisida qarar qobul qilip türkiyeni “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni étirap qilishqa chaqirdi.

Bu qarar 22-23-iyul künliri türkiyening yalowa shehiride ötküzülgen “Türkiy xelqlerdin bolghan ammiwi teshkilatlar rehberliri yighini” da élindi. Bu yighinni türkiyede qurulup birqisim türkiy milletler teshkilatlirini öz ichige alghan yawro-asiya teshkilatlar birliki uyushturghan bolup, mezkur yighin'gha Uyghur teshkilatliridin Uyghur akadémiyesi wexpisi re'isi doktur perhat qurban tengritaghli we sherqiy türkistan yéngi ewlad herikiti re'isi abdusalam teklimakan ependiler ishtirak qilghan. Ular amérika hökümiti bilen kanada we gollandiye qatarliq 9 dölet parlaméntining “Uyghur irqiy qirghinchiliq” ni étirap qilghanliqini, türkiye we türkiy jumhuriyetliriningmu “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni étirap qilishi kéreklikini tekitlidi.

Türkiyening yalowa shehiride ötküzülgen “Türkiy xelqlerdin bolghan ammiwi teshkilatlar rehberliri yighini” da xatire boyum tarqitish. 2022-Yili 22-iyul.

Ikki kün dawamlashqan yighinning “Türk dunyasida kishilik hoquq depsendichilikliri” mawzuluq qismida, nuqtiliq halda xitayning Uyghur qatarliq türkiy xelqlerge élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqi toghrisida muhakime élip bérilghan. Istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan yéngi ewlad herikiti teshkilati re'isi abdusalam teklimakan ependi ziyaritimizni qobul qilip, yighinning axirida élan qilin'ghan qararda türkiyeni Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishqa chaqirghanliqini bayan qildi. U, mundaq dédi: “Yighinda men bilen Uyghur akadémiyesi wexpisi re'isi doktor perhat qurban tengritaghli ependi xitayning Uyghurlarni pütünley yoq qilishqa urunuwatqanliqini, Uyghurlarning milliy we diniy kimlikining pütünley yoq bolushqa qarap yüzliniwatqanliqini otturigha qoyduq. Yighinning axirida élan qilin'ghan qararda türkiye hökümiti‛Uyghur irqiy qirghinchiliqi‚ni étirap qilishqa chaqirildi”.

Mezkur yighin'gha ishtirak qilghan Uyghur akadémiyesi wexpisi re'isi doktor perhat qurban tengritaghli ependi ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: “Ikki kün dawamlashqan yighinning türk dunyasida kishilik hoquq depsendichiliki mawzuluq qismida nuqtiliq halda xitayning sherqiy türkistanda élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqi heqqide muzakire élip bérildi. Men türkiye we türkiy jumhuriyetlirining xitayning sherqiy türkistanda élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqigha köngül bölüshining ehmiyiti toghrisida toxtaldim. Eslide Uyghur irqiy qirghinchiliqigha, Uyghurlar bilen qérindash bolghan türkiy xelqlerning aktip halda köngül bölüshi kéreklikini, bolupmu ötken yili 11-ayning 12-yili qurulghan türk döletliri teshkilatining sükütte turmasliqi, xitaygha derhal inkas qayturushi we irqiy qirghinchiliqni toxtitish heqqide tedbir élishi kéreklikini tekitlidim”.

Doktor perhat qurban tengritaghli ependi yighinda xitayning türk dunyasigha élip kéliwatqan xewpi toghrisidimu toxtalghanliqini bildürdi.

Yighin'gha qirim tatarliri wexpisi, iraq türkmenliri, süriye türkmenliri we afghanistan türkliri teshkilati qatarliq türkiy milletlerdin bolghan 30 ammiwi teshkilatning mes'ulliri ishtirak qilghan. Yighinda ma'arip, axbarat, kishilik hoquq, medeniyet-sen'et, iqtisad, panahlan'ghuchilar mesilisi we ichki-tashqi siyasetler toghrisida muzakire élip bérilghan. Yighin axirida xulase süpitide ene shu türkiy milletlerning 30 ammiwi teshkilati birlikte türkiye hökümitini xitayning Uyghurlargha qaratqan “Irqiy qirghinchiliqi” ni étirap qilishqa chaqirish qararini chiqarghan.

Türkiyediki ammiwi teshkilatlar, “Iyi”, “Kélechek” qatarliq bir qisim öktichi partiyeler hem bir qisim parlamént ezaliri köp qétim türkiye hökümitini Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishqa chaqirghan bolsimu, lékin türkiye hökümiti bu mesilide téxiche sükütte turmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.