Batuxan cholak: "Xitayning rehimsiz siyasetlirini türk xelqige we dunyagha anglitishni dawamlashturimiz"

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2020-02-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur akadémiyesi, teklimakan Uyghur neshriyati we Uyghur herikiti teshkilatlirining rehberliri yéqinda "Yéngi chagh" gézitini ziyaret qildi. 2020-Yili féwral. Türkiye.
Dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur akadémiyesi, teklimakan Uyghur neshriyati we Uyghur herikiti teshkilatlirining rehberliri yéqinda "Yéngi chagh" gézitini ziyaret qildi. 2020-Yili féwral. Türkiye.
RFA/Azigh

Xitay hökümiti türkiyediki xitaygha mayil metbu'atlarni ishqa sélip Uyghurlargha qaratqan basturush siyasitini aqlashqa urunuwatqan mezgilde, türkiyediki yene bir türküm zhurnalistlar "Xitayning rehimsiz siyasetlirini türk xelqige we dunyagha anglitishni dawamlashturidighanliqi" ni bildürdi. Uyghur pa'aliyetchiliri Uyghur mesilisige orun bérip kelgen zhurnalistlarni ziyaret qilip ulargha teshekkür éytishti.

Igilishimizche, "Yéngi chagh" géziti Uyghur mesilige köplep orun bériwatqan we türk xelqige Uyghurlar duch kéliwatqan siyasiy bisimni anglitishta muhim rol oynawatqan axbarat qurulushliridin biri iken.

Mushu munasiwet bilen dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur akadémiyesi, teklimakan Uyghur neshriyati we Uyghur herikiti teshkilatlirining rehberliri yéqinda "Yéngi chagh" gézitini ziyaret qildi.

Uyghur teshkilat rehberliridin dunya Uyghur qurultiyi bash mupettishi abdulhekim idris, Uyghur akadémiyesi hey'et ezasi memet ili, teklimakan Uyghur neshriyatining bashliqi abdujélil turan we Uyghur herikiti teshkilatining diréktori roshen abbas xanim qatarliqlar "Yéngi chagh" géziti intérnét neshirining bash muherriri batuxan cholaq ependimning ishxanisida söhbette boldi. Söhbette abdulhekim idris ependim we roshen abbas xanim batuxan cholaq ependimge Uyghurlarning nöwettiki weziyitidin melumat berdi.

Yéqindin buyan "Aydinlik" we "Ulusal qanal" dégendek xitay terepdari axbarat qurulushliri Uyghur dawasigha, Uyghur dosti zhurnalist we ziyaliylargha bolghan hujumni kücheytken bolup, yanwar éyida "Aydinlik géziti" chet'eldiki Uyghur dawasigha aktip ishtirak qiliwatqan kishilik hoquq pa'aliyetchilirini "Amérikining jasusi", "Gülen herikitining parchisi" dep qara chaplashqa bashlighan. 

Mezkur axbarat wasitisi yene, türkiyening Uyghur siyasitini eyiblep maqalilerni élan qiliwatqan türk zhurnalistlardin mustafa bagh we batuxan cholak ependimni "Amérika dölet bixeterliki idarisining jasusi" dep körsetken.

Ular hujumlirini türk zhurnalistlar bilenla boldi qilmay tigh uchini Uyghur pa'aliyetchi ruqiye turdush, arslan hidayet qatarliq yash Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchilirigimu qaratqan we ularni "Gülen herikiti" ning parchisi yaki "Amérika hökümitining istixbarat xadimliri" dep qarilighan.

Batuxan cholaq ependim türkiyediki Uyghur mesilisige izchil köngül bölüp kéliwatqan zhurnalistlarning biri bolup, "Qandashliringizni qanchige sattingiz?", "Xitay jahan'girliki", "Qandishini unatqan, ümmitini qutquzmaqchi!" qatarliq maqaliliri arqiliq Uyghur mesilisining dawamliq küntertipte qilishigha küchimekte.

Batuxan cholak ependimning da'im Uyghurlarning awazi bolup kéliwatqanliqigha, türk xelqige Uyghur mesilisini toghra usulupta chüshendürüp kéliwatqanliqigha teshekkür bildürüsh yüzisidin Uyghur teshkilatliri "Yéngi chagh" géziti we batuxan cholaq ependimge Uyghurlar namidin rehmet éytti we xatire buyumi sowgha qildi. Batuxan cholaq ependim teshkilat rehberliri teripidin "Uyghur dosti we adil zhurnalist" dep teriplinip, uninggha Uyghur doppisi kiydürüldi.

Közetküchilerning qarishiche xitayning türkiyediki Uyghur yaki Uyghur dosti pa'aliyetchilerge qilghan hujumining meqsiti mezkur pa'aliyetchilerni türkiyening düshmini qilip körsitish iken. 

Ziyaritimizni qobul qilghan batuxan cholak ependim mezkur mesile heqqide toxtilip mundaq dédi: "Ular türkiyede sherqiy türkistan témisida kishilerning sezgürlükining éshishigha tosalghu bolush üchün tirishiwatidu. Bu xitay dölitining siyasitidur. Yéqinqi waqittin buyan yighiwélish lagérliri siyasitining ghulghula qozghishi Uyghurlarning üstidiki zulum we sherqiy türkistandiki kishilik hoquq krizisi xitayni xelq'ara jem'iyetning aldida osal ehwalgha chüshürüp qoydi.

Hem iqtisadiy jehettin hem yuqiriqidek weqelerni tizginlesh üchün xitay hökümiti köpinche döletke zor miqdarda meblegh séliwatidu. Türkiyede bezi guruppilarni xitay hökümiti özining yénigha taratti. Doghu pirinchek we 'aydinlik' gézitini dégendekler shularning jümlisidindur. Ularning teshwiqatlirida asasliqi yuqiriqidek mezmunlar ishlinidu. Ularning meqsiti Uyghurlarning heqliq dawasigha, xelqining sherqiy türkistan kürishige bolghan sezgürlükige tosalghu bolush, sherqiy türkistan mesiliside jama'et pikirining küchiyishini tizginlesh we Uyghurlarni téximu yalghuz qoyushtin ibaret.

Bu sistémiliq bir shekilde türkiyediki xitay elchixanisi teripidin meblegh bilen teminliniwatidu we teshkilliniwatidu. Ular türkiyede sherqiy türkistan dawasining heqliq obrazining küchiyishini, sherqi türkistan mesiliside kishilerning teshkillinishini, pikirini bayan qilishini, inkas bildürüshini, küntertipke ilip kélishini xalimaydu. Mezkur meqset bilen ular her xil usullarni qollinip ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq hujum teshkillep, töhmet qiliwatidu."

Uyghur akadémiyesi hey'et ezasi memet ili ependim ziyaritimizni qobul qilip Uyghur akadémiyesining türkiyediki Uyghurlarning awazi bolushqa tirishiwatqan zhurnalistlar bilen qoyuq hemkarliq ornitishni asasliq wezipisining biri qiliwatqanliqini, chünki zhurnalistlarning türk hökümiti we türk xelqige Uyghurlarning dawasini anglitishta muhimliqini, shunga Uyghurlarning awazi boluwatqan ziyaliylargha we axbaratchilargha rehmet éytish we ularni yéngi uchurlar bilen teminleshni dawamlashturidighanliqini éytti.

Memet ili ependim Uyghur akadémiyesining bundin kéyinki pilanliri heqqide toxtilip mundaq dédi: "Uyghur akadémiyesi Uyghur herikiti teshkilati bilen hemkarliship, Uyghurlarning dosti "Yéngi chagh" gézitige oxshash gézitler we zhurnalistlar bilen dawamliq hemkarliq munasiwiti ornitidu. Uyghurlarning awazini pütün dunyagha türkiye arqiliq anglitip, türk xelqige we türk hökümitige dawayimizni téximu yaxshi anglitish üchün munasiwitimizni qoyuqlashturimiz. Uyghurlarning awazi boluwatqanlargha rehmet éytish we ulargha yéngi uchurlarni teminlep bérish Uyghur akadémiyesi bolush süpitimiz bilen bizning xizmet nishanimiz. Biz buning üchün téximu tirishimiz."

Batuxan cholak ependim ziyaritimiz dawamida sherqiy türkistanning türk dawasining bir qismi ikenlikini, qisqisi bir insanliq dawasi ikenlikini shunga bu dawani yalghuz qoymasliq kéreklikini éytti we türk axbaratchiliqida özini "Zhurnalist" dep qaraydighan kishilerning bu mesilige alahide diqqet qilishi kéreklikini tekitlidi.

U axirida mundaq dédi: "Xitayning rehimsiz siyasetlirini türk xelqige we dunyagha anglitishni dawamlashturimiz."

Toluq bet