Türkiyening sheherlik we rayonluq parlaméntliridiki partiye wekilliri bayanat élan qilip, xitayni qattiq eyiblidi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-06-09
Share
Türkiyening sheherlik we rayonluq parlaméntliridiki partiye wekilliri bayanat élan qilip, xitayni qattiq eyiblidi Türkiye qash sheherlik parlaménttiki 3 siyasiy partiye ortaq élan qilghan bayanat. 2021-Yili 8-iyun.
RFA/Erkin Tarim

Amérika qatarliq gherbtiki bezi démokratik döletler xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulumini "Irqiy qirghinchiliq" dep élan qilghan, "Uyghur sot kollégiyesi" ning birinchi qétimliq guwahliq bérish yighini axirlashqan peytte, türkiyediki bezi sheherlik we rayonluq parlaméntlar arqa-arqidin bayanat élan qilip, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan basturush siyasitini qattiq eyibligen. Ular bayanatlirida türkiye hökümitini Uyghurlargha ige chiqishqa chaqirghan. Türkiyening eng chong sayahet sheherliridin biri bolghan antalya shehrining qash rayonluq parlaméntidiki millet ittipaqigha mensup jumhuriyet xelq partiyesi bilen "Iyi" partiyesining parlamént ezaliri, izmir shehirining bornowa rayonluq parlaménttiki hökümetke mensup parlamént ezaliri bilen millet ittipaqi, yeni jumhuriyet xelq partiyesi bilen "Y'iyi" partiyesige mensup öktichi parlamént ezaliri ortaq teyyarlighan bayanatni sheherlik parlaméntta oqughan. Bulardin sirt qara déngiz rayonidiki rize wilayiti findiqli sheherlik parlaméntidiki yighinda sheher bashliqi chawush'oghlu ependi söz qilip, parlamént namidin xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulum siyasitini eyibleydighanliqini bildürgen. 8-Iyun küni qash sheherlik parlaméntidiki 12 neper parlamént ezasi qol qoyup ortaq élan qilghan mezkur bayanatta mundaq déyilgen: "Xitay xelq jumhuriyeti 2014-yilidin tartip, Uyghur türklirini asas qilghan barliq türkiy qérindashlirimizgha élip bériwatqan éghir zulum siyasiti insaniyetke qarshi jinayettur. Epsuski, xitay sadir qiliwatqan mezkur jinayet künimizdimu dawam qilmaqta. Xitay térrorluqqa qarshi küreshni bahane qilip turup, milyonlighan qérindishimizni lagérlargha tashlighan bolup, 'qayta terbiyelesh' bahanisi bilen ulargha insan qélipidin chiqqan bésim siyasiti yürgüzmekte. Ularning diniy étiqadi cheklenmekte. Sherqiy türkistanliq qérindashlirimiz lagérlarda iskenje we basqunchiliqqa uchrimaqta."

Qash sheherlik parlaménttiki 3 siyasiy partiye ortaq élan qilghan bayanat mundaq axirlashqan: "Biz millet ittipaqi partiyelerge mensup parlamént ezaliri bolush süpitimiz bilen xitayning sherqiy türkistandiki Uyghurlarni asas qilghan yerlik türkiy xelqlerge élip bériwatqan bésim siyasitige qarshi turushni dawam qilimiz. Shuning bilen bir waqitta xitayning ulargha élip bériwatqan zulumliri tügigüche, qérindashlirimizning awazi bolushni dawam qilimiz."

Buningdin bashqa "Gerchek xeber" namliq tor gézitining 5-iyundiki xewirige asaslan'ghanda, izmir bornowa sheherlik parlaménttiki jumhuriyet xelq partiyesi parlamént ezasi bahar gürsul xanim söz qilip, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliq siyasitini qattiq eyibleydighanliqini, Uyghurlarning heqqaniy dewasida her da'im ularning yénida bolidighanliqini bayan qilghan. Arqidinla hakimiyet béshidiki adalet we tereqqiyat partiyesige mensup parlamént ezaliri söz qilip, pelestinlikler bilen Uyghurlarni qollaydighanliqini, qeyerde ézilgen musulman bolsa, ularni qollaydighanliqini bayan qilghan.

Bulardin sirt malatya wilayitining battalgazi sheherlik parlaménttiki parlamént ezasi memet ali görgech ependi "Iyi" partiyesi namidin teyyarlighan ortaq bayanatini oqup ötken. "Malatya xewerliri" namliq tor gézitide élan qilin'ghan xewerde yézilishiche, parlamént ezaliri dunyaning herqaysi döletlirini, türkiye hökümitini Uyghurlar üchün heriketke ötüshke chaqirghan. Mezkur bayanatta Uyghur mesiliside türkiyening sükütte turiwermey heriketke ötüshi kérekliki tekitlen'gen.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan qash sheherlik parlamént ezasi mustafa basqaq ependi qash shehridiki ahalilerning Uyghurlarni yaxshi bilidighanliqini, Uyghurlarni her da'im qollap quwetleydighanliqini bayan qilip, mundaq dédi: "Biz sherqiy türkistan mesilisi bilen chong bolghan milletchilermiz. Biz esir türkiy xelqler üchün küresh qilip chong bolduq. Qashta milletchi jama'et sherqiy türkistanliqlargha bekla köngül bölidu. Biz sheherlik parlaméntta qolimizdin kélishiche Uyghurlarning awazi bolushqa tirishiwatimiz."

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan sherqiy türkistan wexpisining sabiq re'isi "Uyghur xewer merkizi" ning mes'uli hamutxan göktürk ependi türkiyede hazirghiche jem'iy 10 etrapida sheherlik parlaméntning bu xil ortaq bayanatlarni élan qilghanliqini, buning Uyghurlarni qollaydighan kishi we guruhlarning téz sür'ette köpiyiwatqanliqining bishariti ikenlikini ilgiri sürdi.

Istandulda pa'aliyet élip bériwatqan dunya Uyghur qurultiyi wexpisining re'isi abdulreshit abdulxemit türkiyede Uyghurlarning qollighuchilirining téz köpiyiwatqanliqini, buningdin kéyin téximu köp sheherlik parlamént we siyasiy partiyelerning bundaq ortaq bayanatlarni köplep élan qilidighanliqini otturigha qoydi.

Buningdin bashqa ötken ayda we bu ayning béshida adana chuqur'uwa sheherlik parlamént deslep bolup 3 parlamént bilen türkiyediki 73 adwokatlar idarisi Uyghurlarni qollap ortaq bayanat élan qilghanidi. Türkiyede 78 ming etrapida adwokat bar bolup, bu adwokatlar 81 adwokatlar idarisigha eza bolup wezipe öteydiken. Buning ichidin 73 adwokatliq idarisining Uyghurlarni qollap, xitayni eyiblep bayanat élan qilishi, türkiyediki Uyghur dewasi üchün zor ilgirilesh hésablinidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet