Б б п рәиси мустафа дәстичи: «хитай җаза лагерлиридики уйғурларни қоюп бәрсун»

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-08-20
Share
on-ana-derdi-mustafa-destichi-1.jpg Түркийә бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси, парламент әзаси мустафа дәстичи әпәнди мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, 10 нәпәр уйғур аниниң дәрдини аңлатмақта. 2020-Йили 19-авғуст, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

19-Авғуст күни әтигән саәт 10:30 да түркийә бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси, парламент әзаси мустафа дәстичи әпәнди партийә мәркизидики залда мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, 10 нәпәр уйғур аниниң дәрдини аңлиди. Мәзкур мухбирларни күтүвелиш йиғиниға көп санда телевизийә, гезит вә хәвәр агентлиқлириниң мухбирлири иштирак қилди.

Мухбирларни күтүвелиш йиғинида мустафа дәстичи алди билән 10 уйғур аниниң дәрдини аңлиди, андин мухбирларға бу һәқтә баянат бәрди. Хитайниң лагерларда тутуп туруватқан уйғурларни қоюп беришкә, түркийә һөкүмитини уйғур аниларниң пәрзәнтлирини түркийәгә әкелип беришкә чақирди.

У мухбирларға бәргән баянатида шәрқий түркистанниң 71 йилдин буян хитайниң ишғали астида икәнликини баян қилип мундақ деди: «бүгүн бу йәрдә шәрқий түркистанлиқ анилиримиз вә уларниң пәрзәнтлири олтурупту. 1949-Йилидин тартип 71 йилдин буян шәрқий түркистан хитайниң ишғали астида турмақта. Мустәқил бир дөләт хитай тәрипидин бесивелинди. Хәлқара қанунға хилап һалда зораванлиқ билән бесивелинди. Шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримиз 71 йилдин буян хитайниң бесим, тән җазаси, ассимилятсийә вә ирқий қирғинчилиқ сияситигә дучар болмақта. Мән алди билән хитайниң бу бесим сияситини қаттиқ әйибләш билән бирликтә хитай һөкүмитиниң инсанийәткә қарши бу сияситини тохтитишқа чақиримән. Хитай елип бериватқан бесим, ассимилятсийә, тән җазаси, зораванлиқ вә ирқий қирғинчилиқ сияситини һәргиз йошуралмайду. Уларниң бу бу рәзил сиясити пүтүн дуняға ашкариланди.»

Мустафа дәстичи әпәнди ахбарат баянатида хитайниң бесим сиясити нәтиҗисидә йүз миңлиған аниларниң балилиридин айрилип қалғанлиқини баян қилип, мундақ деди: «он нәпәр уйғур ана һазир бу йәрдә. Әнқәрәгә келәлигәнләр бу йәрдә. Техи бу аниларға охшаш миңлиған, он миңлиған анилар бар. Бу анилар көз йеши төкүватиду, пәряд чекиватиду. Бу анилиримиз немишқа йиғлаватиду? бу йәрдики 10 аниниң 22 пәрзәнти шәрқий түркистанда қапту, уларни түркийәгә әкиләлмәйветипту. Уларниң ейтишичә, бу балиларниң бәзилири хитайниң җаза лагерлирида икән. У йәрдә ассимилятсийигә учраветипту. Мән бу йәрдин хитай һөкүмитигә шуни демәкчимәнки, уларниң балилирини қоюп бериңлар. Бу бигунаһ аниларни йиғлатмаңлар.»

Йиғинниң ахиридики соал-җаваб қисмида «сиз бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси болуш сүпитиңиз билән һөкүмәтни қоллап келиватисиз. Бу аниларниң балилирини түркийәгә елип келиши үчүн қандақ ярдәм қилисиз?» дегән соалимизға у мундақ җаваб бәрди: «мән бу аниларниң илтимасини мунасивәтлик рәһбәрләргә йәткүзимән. Қолумни кәлгән ярдәмни қилимән.»

10 Нәпәр уйғур ана мухбирларни күтүвелиш йиғини ахирлашқандин кейин, балилириниң тизимликиниму өз ичигә алған бир илтимасини сунди.

Мухбирларни күтүвелиш йиғини ахирлашқандин кейин, биз микрофонимизни уйғур аниларға узаттуқ. Қәлбинур ханим 2016-йилиниң ахиридин тартип йолдишидин вә балилиридин хәвәр алалмайватқанлиқини, йеқинда бир балисини хотәндин йолланған син-көрүнүштә көргәнликини, хотәндә һечқандақ туғқанлириниң йоқлуқини, буниңдин қариғанда балилириниң лагерда болуш еһтимали барлиқини баян қилди.

Қәлбинур ханим қәшқәр вилайәти йопурға наһийәсидин болуп, һазир истанбулда туруветипту. У хитай алди билән өзлиригә паспорт берип, әмдиликтә җазалаватқанлиқини, өзлириниң бигунаһ икәнликини, шуңа түркийә һөкүмитиниң дипломатийәлик йоллар билән өзлиригә ярдәм қилиши керәкликини, бүгүнки учришишлардин кейин өзиниң техиму үмидвар болуватқанлиқини баян қилди.

10 Нәпәр уйғур аниниң 22 пәрзәнтини түркийәгә әкилиш үчүн 6 айдин буян паалийәт уюштуруп келиватқан әнвәр әпәндиниң ейтишичә, улар әнқәрәдики бәзи сиясий партийәләргә дәрдини ейтқандин сирт, түркийә ташқи ишлар министирлиқи, ички ишлар министирлиқиғиму балилирини әкелип бериши үчүн илтимас сунған икән. У бу һәқтә бәзи мәлуматларни бәрди.

Әнвәр әпәнди ата-анилири түркийәдә, кичик балилири вәтәндә қалған бундақ аилиләрниң көп икәнликини, буларниң балдуррақ бала-чақилири билән көрүшүши үчүн мунасивәтлик органларға әрз қилишни давам қилидиғанлиқини баян қилди.

Түркийәдә милләтпәрвәрлик идийәсини илгири сүридиған бүйүк бирлик партийәси милләтчи һәрикәт партийәсидин айрилип чиққан мухсин язиҗиоғлу башчилиқидики 5 нәпәр парламент әзаси тәрипидин 1993-йили 1-айниң 24-күни қурулған партийәдур. Мәзкур партийә қурулған күндин башлап, түркий милләтләрниң мәсилилиригә, болупму уйғур мәсилисигә алаһидә көңүл бөлүп кәлмәктә. Җаза лагерлири мәсилиси чиққандин кейинму түркийә парламентида вә өз партийәсидә көп қетим мухбирларни күтүвелиш йиғини чақирип, уйғурларниң һазирқи еғир вәзийитини оттуриға қоюп кәлмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.