B b p re'isi mustafa destichi: "Xitay jaza lagérliridiki Uyghurlarni qoyup bersun"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-08-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiye büyük birlik partiyesining re'isi, parlamént ezasi mustafa destichi ependi muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, 10 neper Uyghur anining derdini anglatmaqta. 2020-Yili 19-awghust, enqere.
Türkiye büyük birlik partiyesining re'isi, parlamént ezasi mustafa destichi ependi muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, 10 neper Uyghur anining derdini anglatmaqta. 2020-Yili 19-awghust, enqere.
RFA/Erkin Tarim

19-Awghust küni etigen sa'et 10:30 da türkiye büyük birlik partiyesining re'isi, parlamént ezasi mustafa destichi ependi partiye merkizidiki zalda muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, 10 neper Uyghur anining derdini anglidi. Mezkur muxbirlarni kütüwélish yighinigha köp sanda téléwiziye, gézit we xewer agéntliqlirining muxbirliri ishtirak qildi.

Muxbirlarni kütüwélish yighinida mustafa destichi aldi bilen 10 Uyghur anining derdini anglidi, andin muxbirlargha bu heqte bayanat berdi. Xitayning lagérlarda tutup turuwatqan Uyghurlarni qoyup bérishke, türkiye hökümitini Uyghur anilarning perzentlirini türkiyege ekélip bérishke chaqirdi.

U muxbirlargha bergen bayanatida sherqiy türkistanning 71 yildin buyan xitayning ishghali astida ikenlikini bayan qilip mundaq dédi: "Bügün bu yerde sherqiy türkistanliq anilirimiz we ularning perzentliri olturuptu. 1949-Yilidin tartip 71 yildin buyan sherqiy türkistan xitayning ishghali astida turmaqta. Musteqil bir dölet xitay teripidin bésiwélindi. Xelq'ara qanun'gha xilap halda zorawanliq bilen bésiwélindi. Sherqiy türkistanliq qérindashlirimiz 71 yildin buyan xitayning bésim, ten jazasi, assimilyatsiye we irqiy qirghinchiliq siyasitige duchar bolmaqta. Men aldi bilen xitayning bu bésim siyasitini qattiq eyiblesh bilen birlikte xitay hökümitining insaniyetke qarshi bu siyasitini toxtitishqa chaqirimen. Xitay élip bériwatqan bésim, assimilyatsiye, ten jazasi, zorawanliq we irqiy qirghinchiliq siyasitini hergiz yoshuralmaydu. Ularning bu bu rezil siyasiti pütün dunyagha ashkarilandi."

Mustafa destichi ependi axbarat bayanatida xitayning bésim siyasiti netijiside yüz minglighan anilarning baliliridin ayrilip qalghanliqini bayan qilip, mundaq dédi: "On neper Uyghur ana hazir bu yerde. Enqerege kéleligenler bu yerde. Téxi bu anilargha oxshash minglighan, on minglighan anilar bar. Bu anilar köz yéshi töküwatidu, peryad chékiwatidu. Bu anilirimiz némishqa yighlawatidu? bu yerdiki 10 anining 22 perzenti sherqiy türkistanda qaptu, ularni türkiyege ekilelmeywétiptu. Ularning éytishiche, bu balilarning beziliri xitayning jaza lagérlirida iken. U yerde assimilyatsiyige uchrawétiptu. Men bu yerdin xitay hökümitige shuni démekchimenki, ularning balilirini qoyup béringlar. Bu bigunah anilarni yighlatmanglar."

Yighinning axiridiki so'al-jawab qismida "Siz büyük birlik partiyesining re'isi bolush süpitingiz bilen hökümetni qollap kéliwatisiz. Bu anilarning balilirini türkiyege élip kélishi üchün qandaq yardem qilisiz?" dégen so'alimizgha u mundaq jawab berdi: "Men bu anilarning iltimasini munasiwetlik rehberlerge yetküzimen. Qolumni kelgen yardemni qilimen."

10 Neper Uyghur ana muxbirlarni kütüwélish yighini axirlashqandin kéyin, balilirining tizimlikinimu öz ichige alghan bir iltimasini sundi.

Muxbirlarni kütüwélish yighini axirlashqandin kéyin, biz mikrofonimizni Uyghur anilargha uzattuq. Qelbinur xanim 2016-yilining axiridin tartip yoldishidin we baliliridin xewer alalmaywatqanliqini, yéqinda bir balisini xotendin yollan'ghan sin-körünüshte körgenlikini, xotende héchqandaq tughqanlirining yoqluqini, buningdin qarighanda balilirining lagérda bolush éhtimali barliqini bayan qildi.

Qelbinur xanim qeshqer wilayeti yopurgha nahiyesidin bolup, hazir istanbulda turuwétiptu. U xitay aldi bilen özlirige pasport bérip, emdilikte jazalawatqanliqini, özlirining bigunah ikenlikini, shunga türkiye hökümitining diplomatiyelik yollar bilen özlirige yardem qilishi kéreklikini, bügünki uchrishishlardin kéyin özining téximu ümidwar boluwatqanliqini bayan qildi.

10 Neper Uyghur anining 22 perzentini türkiyege ekilish üchün 6 aydin buyan pa'aliyet uyushturup kéliwatqan enwer ependining éytishiche, ular enqerediki bezi siyasiy partiyelerge derdini éytqandin sirt, türkiye tashqi ishlar ministirliqi, ichki ishlar ministirliqighimu balilirini ekélip bérishi üchün iltimas sun'ghan iken. U bu heqte bezi melumatlarni berdi.

Enwer ependi ata-aniliri türkiyede, kichik baliliri wetende qalghan bundaq a'ililerning köp ikenlikini, bularning baldurraq bala-chaqiliri bilen körüshüshi üchün munasiwetlik organlargha erz qilishni dawam qilidighanliqini bayan qildi.

Türkiyede milletperwerlik idiyesini ilgiri süridighan büyük birlik partiyesi milletchi heriket partiyesidin ayrilip chiqqan muxsin yaziji'oghlu bashchiliqidiki 5 neper parlamént ezasi teripidin 1993-yili 1-ayning 24-küni qurulghan partiyedur. Mezkur partiye qurulghan kündin bashlap, türkiy milletlerning mesililirige, bolupmu Uyghur mesilisige alahide köngül bölüp kelmekte. Jaza lagérliri mesilisi chiqqandin kéyinmu türkiye parlaméntida we öz partiyeside köp qétim muxbirlarni kütüwélish yighini chaqirip, Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitini otturigha qoyup kelmekte.

Toluq bet