Mustafa destichi: "Xitay türkiy xelqlerge qarita irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-09-09
Share
Mustafa destichi: Türkiyediki büyük birlik partiyesining re'isi mustafa destichi ependi örkesh dölet we erkin ekrem ependilerni partiye merkizide qobul qilghan qobul qildi. 2021-Yili 7-séntebir, enqere.
RFA/Erkin Tarim

Qurulghan kündin tartip türk dunyasigha, bolupmu Uyghur dewasigha alahide köngül bölüp kéliwatqan türkiyediki büyük birlik partiyesining re'isi mustafa destichi ependi teywen parlaménti kishilik hoquq komitétining mu'awin bash katipi örkesh dölet bilen dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi doktor erkin ekremni partiye merkizide qobul qilghan. U körüshüshte xitayning Uyghur, qazaq qatarliq türkiy xelqlerge qarita irqiy qirghinchiliq we medeniyet qirghinchiliqi élip bériwatqanliqini, buninggha qarita türkiy jumhuriyetliri bilen musulman döletlerning ortaq inkas qayturushi kéreklikini tekitligen.

7-Séntebir küni büyük birlik partiyesining merkizide ötküzülgen bu uchrishishta nuqtiliq halda Uyghur mesilisini qandaq qilip qaytidin dunyaning küntertipige, bolupmu türk we islam dunyasining küntertipige élip kélish mesilisi toghrisida muzakire élip bérilghan. Uchrishishqa büyük birlik partiyesining türkiy xelqlerge mes'ul mu'awin re'isi ali keser ependimu ishtirak qilghan.

Uchrishishta d u q ning mu'awin re'isi doktor erkin ekrem ependi bilen örkesh dölet ependi mustafa destichi ependige Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti, Uyghur dewasining xelq'aradiki ehwali we türkiyening ottura asiya türkiy jumhuriyetliri bilen birlikte xitaygha qarshi turushning yollirini anglatti. Örkesh dölet ependi Uyghurlarni izchil qollap kéliwatqan büyük birlik partiyesige bir Uyghur ewladi bolush süpiti bilen rehmet éytidighanliqini bildürgendin sirt, türkiyening bolupmu, büyük birlik partiyesining teywen bilen hemkarlishishi toghrisidiki telep-pikirlirinimu otturigha qoyghan.

Mustafa destichi ependi mundaq dégen: "Biz xitayning enqerediki bash elchisige köp qétim 'siler sherqiy türkistan mesilisini türkiye bilen muzakirilishish arqiliq hel qilinglar, bizning partiyemu buningda wezipe alsun. Bolmisa bu mesile birleshken döletler teshkilatining, yawropa ittipaqining we amérika qoshma shitatlirining mesilisige aylinip kétidu' déduq. Lékin xitayning bésiwalghan zémin sherqiy türkistandin chiqip kétish niyiti esla bolmighachqa, u yerdiki Uyghur we qazaq qatarliq türkiy xelqlerge qarita irqiy qirghinchiliq élip bérip, ularni we ularning medeniyetlirini pütünley yoq qilishni dawam qiliwatidu. Qisqisi, irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu."

Mustafa destichi ependi bundaq bir irqiy qirghinchiliqqa musulman döletlirining, bolupmu türkiy jumhuriyetlirining sükütte turmasliqi kéreklikini, bu toghriliq büyük birlik partiyesining qolidin kelgenni qilidighanliqini bayan qilip mundaq dégen: "Buninggha türkiy jumhuriyetliri ortaq inkas qayturushi kérek, musulman döletlirimu shundaq qilishi kérek. Epsuski, türk dunyasi bilen islam dunyasi sherqiy türkistandiki irqiy qirghinchiliqqa qarita sükütte turushni dawam qilmaqta. Biz aldimizdiki künlerde türk dunyasida hem islam dunyasida bu mesilini téximu küchlük awazda otturigha qoyumiz."

Büyük birlik partiyesi türkiyediki kichik partiyelerdin birsi hésablansimu, emma Uyghur mesiliside burundin tartip izchil halda awazini chiqirip kelmekte. Undaqta, bu partiye islam we türk dunyasigha tesir körsitelermu? d u q ning mu'awin re'isi doktor erkin ekrem ependi mezkur partiye bashqa chong partiyelerdek tesir körsitelmisimu, emma melum derijide tesiri bolidighanliqini bayan qildi.

Mustafa destichi ependi uchrishishta partiyesining dunyaning her qaysi jayliridiki xitaygha qarshi dölet we guruhlar bilen hemkarlishishqa teyyar ikenlikini otturigha qoyghan. Doktor erkin ekrem ependi bu xil partiyeler musulman döletliride Uyghur mesilisini anglatsa, démokratik döletlerningmu alqishlishigha érisheleydighanliqini otturigha qoydi.

Türkiyede milletperwerlik idiyesini ilgiri süridighan büyük birlik partiyesi milletchi heriket partiyesidin ayrilip chiqqan muxsin yaziji'oghlu bashchiliqidiki 5 neper parlamént ezasi teripidin 1993-yili 1-ayning 24-küni qurulghan partiyedur. Mezkur partiye qurulghan kündin bashlap, türkiy milletlerning mesililirige, bolupmu Uyghur mesilisige alahide köngül bölüp kelmekte. Jaza lagérliri mesilisi chiqqandin kéyinmu türkiye parlaméntida we öz partiyeside köp qétim muxbirlarni kütüwélish yighini chaqirip, Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitini otturigha qoyup kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet