«Шәрқий түркистан мәдәнийәт ассимилятсийәси вә ирқий қирғинчилиқ» намлиқ доклат елан қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-10-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Үрүмчи билән турпанниң арилиқиға селинған «тәрбийәләш лагери» ниң сиртқи көрүнүши. 2018-Йили 4-сентәбир.
Үрүмчи билән турпанниң арилиқиға селинған «тәрбийәләш лагери» ниң сиртқи көрүнүши. 2018-Йили 4-сентәбир.
REUTERS

Хитайниң уйғурларға қаратқан кишилик һоқуқ дәпсәндичилики дуняниң күнтәртипигә келиватқан бүгүнки күндә мәркизи истанбулда турушлуқ уйғур академийәсиму «шәрқий түркистан мәдәнийәт ассимилятсийәси вә ирқий қирғинчилиқ» мавзулуқ доклат елан қилди.

Уйғур академийәси рәиси, измирдики әгә университети профессори алимҗан инайәт әпәнди тәһрирликини қилған, уйғур академийәси башқуруш һәйәт әзаси абдулхәмит қарахан әпәнди тәшкиллигән мәзкур доклатни түркийәдә докторлуқ унвани алған вә һазирму докторлуқ үчүн оқуватқан тәтқиқатчилардин мәмәт тохти атавулла, мәвлан тәңриқут, нурәттин избасар вә яқуп мәмәт қатарлиқлар язған.

Мәзкур доклат: «кириш сөз, хитайниң шәрқий түркистан сияситидики өзгиришләр, ассимилятсийә вә ирқий қирғинчилиқ, дунявилишиватқан күнимиздә дуняға тақиветилгән район-шәрқий түркистан, җаза лагерлири, хитайниң террорлуқ уқуми вә аталмиш террорға қарши күриши, чәтәлдин шәрқий түркистанға қайтқан яки қайтурулған уйғурларниң ақивити, хитайниң чәтәлдики шәрқий түркистанлиқларға салған тәһдитлири, хитайниң шәрқий түркистанда елип бериватқан сиясәтлириниң хитай асасий қануниға вә хәлқара қанунға хилап тәрәплири, шәрқий түркистан мәсилисини хәлқараниң күн тәртипигә чиқарған муһим амиллар, түркийә уйғурлар үчүн немиләрни қилалайду?» қатарлиқ бирйүрүш темилардин тәркиб тапқан болуп, һәр бир тема тәпсилий мәзмунлар билән йорутуп берилгән.

Бу доклатни уюштурған вә тәһрирлигән уйғур академийәси рәиси профессор алимҗан инайәт әпәнди зияритимизни қобул қилип, доклатта баян қилинған мәзмунлар һәққидә соаллиримизға җаваб бәрди. У мундақ деди: «бу доклат наһайити чоң бир әмгәкниң нәтиҗиси. яшлиримиз язлиқ тәтил бойичә йезип көп тәр төкти. Доклатта шәрқий түркистан мәсилиси сиясий, тарихий, иқтисадий вә иҗтимаий җәһәттин йорутулди. Хитайниң уйғурларға елип бериватқан ассимилятсийә вә ирқий қирғинчилиқ сиясити дәлил вә пакитлири билән баян қилинди. Бу доклат ишәнчлик мәнбәләргә тайинип йезип чиқилди, шуңа доклатни оқуған киши шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида чоңқур вә әтраплиқ мәлуматқа игә болалайду».

Уйғур академийәси иҗраийә һәйити рәиси абдулхәмит қарахан әпәнди мәзкур доклатни түркийәдики мунасивәтлик идарә-җәмийәт, партийәләр вә аммиви тәшкилатларниң тәлипигә бинаән тәйярлиғанлиқини билдүрди.

Истанбулдики шәрқий түркистан кишилик һоқуқ тәшкилати баш катипи нурәттин избасар әпәнди өзиниң доклатниң кириш көз қисми, җаза лагерлири вә хатимә қисмини йезип чиққанлиқини баян қилди.

Бу йил хәлқара мунасивәт кәспи бойичә магистирлиқ унванини алған мәмәт тохти атавулла әпәнди «хитайниң террорлуқ чүшәнчиси вә аталмиш террорға қарши күриши» мавзуси билән «хитайниң шәрқий түркистанда елип бериватқан сиясәтлириниң хитай асасий қануниға вә хәлқара қанунға хилап тәрәплири» мавзулуқ қисимлирини йезип чиққан. У бу һәқтә мәлумат бәрди.

Сабанҗи университетида хәлқара мунасивәтләр кәспи бойичә докторлуқ үчүн оқуватқан яқуп мәмәт әпәнди өзиниң 3 қисимни язғанлиқини оттуриға қойди.

Истанбулдики ибни-халдун университетида хәлқара мунасивәтләр кәспи бойичә докторлуқ унвани үчүн оқуватқан мәвлан тәңриқут әпәнди доклатниң икки қисмини өзиниң язғанлиқини баян қилди

Түркийәдики «саадәт» партийәси, «җумһурийәт хәлқ партийәси» вә бәзи түрк аммиви тәшкилатлиридин сирт уйғур тәтқиқат институти, шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити қатарлиқ тәшкилатларму уйғурларниң һазирқи еғир вәзийити тоғрисида доклат тәйярлап тарқатқаниди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт