Саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлу мусулманларни хитай маллирини алмаслиққа чақирди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-12-13
Share
Temel-Karamollaoghlu.jpg Түркийәдики саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлу әпәндим.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәдики өктичи партийәләрдин бири болған саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлу пүтүн дунядики мусулманларни уйғурларға игә чиқишқа, хитай маллирини истемал қилмаслиққа чақирди.

Тәмәл қарамоллаоғлу 11-декабир күни саадәт партийәсиниң мәркизидә өткүзүлгән мухбирларни күтивелиш йиғинида уйғурлар тоғрисида мәхсус сөз қилди. У мундақ деди: "хитайниң уйғурларға йүргүзиватқан зулумлириға қарши пүтүн дунядики ислам дөләтлирини һәрикәткә өтүшкә чақиримиз. Барлиқ мусулманларни хитай маллирини сетивалмаслиққа чақиримиз." 

Қиммәтлик радийо аңлиғучилар, милйонлиған уйғурларниң җаза лагерлириға соланғанлиқи мәлум болғандин буян түркийә вә оттура асиядики түркий җумһурийәтлиридин шундақла ислам дөләтлиридин буниңға қарита инкас чиқмиди. Мәзкур дөләтләрдики партийәләрму бу һәқтә конкирет паалийәтләр елип бармиди. Буниң сәвәблири зади немә?

Түркийә саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлу бу һәқтә тохтилип, мундақ деди: "биз бу мәсилидә бундин кейин сүкүт қилип турмаймиз. Һазирғичә бу мәсилини җиддий рәвиштә көтүрүп чиқмаслиқимиздики сәвәб ‹хитай бу сияситидин ваз кечиду' дәп ойлиғанлиқимиздин болған иди. Лекин шуни чүшинип йәттуқки, хитай бу сияситидин ваз кечидиғандәк әмәс. Шуңа барлиқ мусулман дөләтлири, йәни ислам дуняси дәрһал һәрикәткә өтүши керәк дәп ойлаймән." 

Саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлу бу баянатни бәргәндин кейин мәзкур хәвәр түркийәдә алқишқа еришти. Ундақта, бундин кейин саадәт партийәси бу һәқтә немиләрни қилмақчи? ислам дунясида хитай мелини алмаслиқ чақириқиға авам аваз қошарму? түркийәдики шәрқий түркистан аммивий тәшкилатлири бу һәқтә немиләрни қилмақчи? 

Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған истанбул университетиниң тарих оқутқучиси доктор өмәр қул әпәнди мундақ деди: "мән буниң хитайға тәсир көрситидиғанлиқиға ишинимән. Чүнки бүгүн тиҗарәт хитайни хитай қилип туруватиду. Хитай иқтисадий җәһәттин зиянға учрашни халимайду, әгәр хитай маллириға қарши кәң-көләмдә тәсирлик паалийәтләр елип берилса, узун муддәттә тәсир көрситәләйду дәп ойлаймән." 

Саадәт партийәси мусулман дөләтләр бирлики қурушни тәшәббуз қилидиған, диндар кишиләр қоллайдиған партийәләрдин бирси һесаблиниду. Бу партийәниң рәиси оттуриға қойған чақириқ хитайни қорқиталамду? истанбулдики уйғур иқтисадшунас абдуррәшит абдулхәмит әпәнди әгәр ислам вә түрк дуняси бу паалийәткә аваз қошса, хитайни сәрасимға салидиғанлиқини илгири сүрди. 

Доктор өмәр қул әпәнди хитайниң лагерлар тоғрисидики мәхпий һөҗҗәтлири ашкариланғандин кейин америка вә ғәрб әллиридә болғандәк түркийәдиму хитайға болған наразилиқниң күчәйгәнликини, бундин кейин түркийә һөкүмитиниңму сүкүтни бузушқа мәҗбур болидиғанлиқини баян қилди. У мундақ деди: "хитайниң лагерлар тоғрисидики мәхпий һөҗҗәтлири ашкариланғандин кейин пүтүн дуняда ғулғула пәйда қилди. Түркийәдиму бурун көрүлүп бақмиған дәриҗидә хитайға болған наразилиқ күчәйди. Мәсилән, иҗтимаий таратқуларда бу һәқтики хәвәрләрниң һәмбәһирлиниши 300 һәссә көпийипту. Түркийәдә күнсери күчийиватқан җамаәт пикри түрк һөкүмитини сүкүнатини бузушқа мәҗбур қилиши мумкин." 

Ундақта, саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғлуниң бу чақириқиға ислам дөләтлири вә ислам дөләтләрдики хәлқләр аваз қошуши мумкинму? сәуди әрәбистанида олтурушлуқ уйғур зиялийси абдуләһәт учқун әпәнди бу чақириққа түрк хәлқиниң аваз қошудиғанлиқини, лекин ислам дөләтлириниң һәммисидә әмәлгә ашурғили болмисиму, саадәт партийәсиниң тәсири болған дөләтләрдә әмәлийләштүргили болидиғанлиқини оттуриға қойди. 

Саадәт партийәси бурундин тартип уйғур мәсилисигә көңүл бөлүп келиватқан партийәләрдин бири. Мәзкур партийәниң қурғучиси түркийәниң сабиқ баш министири мәрһум нәҗмәттин әрбақан 1984-йилидин тартип түркийә парламентида изчил һалда уйғур мәсилисини оттуриға қоюп кәлгән иди. Мәзкур партийә "5-июл үрүмчи қирғинчилиқи" йүз бәргәндә хитайға наразилиқ билдүрүп 2009-йили 7-айда истанбулда 20 миң киши қатнашқан зор наразилиқ намайиши уюштурған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт