Uchturpanda 20 mingdin artuq kishi solinip yétiwatqan 3 lagérning éniq orunliri ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-09-09
Élxet
Pikir
Share
Print
Ishchilar dawanchingdiki yéngi qutuluwatqan atalmish "Kespiy maharet ma'arip merkizi" ning aldidin ötüp kétiwatqan körünüsh. 2018-Yili 4-séntebir.
Ishchilar dawanchingdiki yéngi qutuluwatqan atalmish "Kespiy maharet ma'arip merkizi" ning aldidin ötüp kétiwatqan körünüsh. 2018-Yili 4-séntebir.
REUTERS

Xitay tashqi ishlar ministiri wang yi ötken heptidiki yawropa ziyariti dawamida Uyghur rayondiki atalmish terbiyilesh merkezlirining taqilip bolghanliqini bazargha salghan idi. Emma muxbirimizning bu heptidiki éniqlashliri dawamida aqsuning uchturpan nahiyesidila az dégende 3 orunda lagér barliqi we bu üch lagérning éniq orunliri, shundaqla bu lagérlarda 20 mingdin artuq tutqunning solinip yatqanliqi ashkarilandi.

Uyghur rayonida lagérlarning mewjutluqi we hélihem mangduruluwatqanliqi xitayning ashkarilan'ghan mexpiy höjjetliridin, gherb axbarati we mutexessislirining yuqiri téxnikiliq tekshürüsh-tetqiqatliridin ashkarilinip turuwatqan bolsimu, xitay terep dawamliq halda lagérlarning taqilip bolghanliqini bazargha salmaqta. Aqsuning uchturpan nahiyesige qarita élip barghan téléfon ziyaretlirimiz, xitayning mezkur teshwiqatining saxtiliqini yene bir qétim éniq pakitliri bilen delillidi. Uchturpandiki bir kent saqchisining ashkarilishiche, uchturpanda nöwette az dégende 3 orunda lagér mewjuttur. Bulardin eng chongi uchturpanda kongtey dégen yerge jaylashqan. Melum bolushiche nahiyening chétide tagh baghridiki bir sayliqqa jaylashqan bu lagérda 10 mingdin artuq kishi solinip yatmaqta. Nöwette ottura asiyada tijaret qiliwatqan bir uchturpanliq muhajir uchturpandiki kongtey dégen bu orun heqqide mundaq melumat béridu: "Kongtey uchturpandiki nahayiti chong bir sayliq, tagh baghrigha jaylashqan؛ u yerde burun ölüm jazasi bérilgen jinayetchilerge jaza ijra qilinatti. Siz gépini qilghan lagér kongteyning aqtoqay yéza tewelikidiki 1-, 2- we 3‏-kentlirining tewelikige toghra kélidu".

Mezkur saqchi xadimining bayan qilishiche, uchturpandiki yene bir lagér toqquzbulaq dep atilidighan jaydiki kona qamaqxanining ornigha kéngeytip sélin'ghan؛ nahiye bazirigha yéqinraq jaydiki bu lagérning orni yeni kona qamaqxana heqqide mezkur uchturpanliq muhajir mundaq melumat béridu: "Toqquzbulaq eslide uchturpan bazar ichidin 1 yérim kilométirche uzaqliqta. U yerdiki kona qamaqxana shu jaydiki éléktr istansisining uduligha toghrigha kélidu. U qamaqxanining aldida bir bashlan'ghuch mektep bar". Mezkur saqchi xadimi bu lagérda 5 mingche kishining tutup turuluwatqanliqini ilgiri sürdi. Déyilishiche, uchturpandiki 3 ‏-lagér uchturpan kespiy ottura mektipining özgertilishi bolup, u nahiyelik j x idarisining uduligha jaylashqan. Uchturpanliq muhajirning teswirlishiche, uchturpan j x idarisi uchturpan nahiye baziridiki döngköwrük dégen jaygha toghra kélidu؛ lagér ornida ishlitilgen kespiy mektep bolsa eslide guchéng ottura mektep dep atilidighan, uchturpandiki 8 yéza-bazardin ottura oqughuchiliri kélip oquydighan yataqliq mekteptur. Yene eskertilishiche bu lagér nahiyelik xelq hökümitining qiypash uduligha toghra kélidu.

Weziyettin xewerdar kishilerdin birining radiyomizgha inkas qilishiche, uchturpanda eslide 6 orunda lagér bar bolup, kongtey we kona qamaqxana lagéri kéngeytip sélin'ghandin kéyin qalghan 3 lagérdiki tutqunlar kéngeytilgen lagérlargha yötkelgen. Inkas qilinishiche, taqiwétilgen 3 lagér nahiyelik partiye mektep, uchturpan 5 ‏-bashlan'ghuch mektep, imamlirim kona saqchixanisi qatarliq orunlargha tesis qilin'ghan. Mezkur saqchi xadimi imamlirimdiki taqalghan lagérning imamlirim yéziliq maldoxturxana bilen mal bazirining otturisigha jaylashqanliqini tilgha aldi.

Beydu uchur ambirida körsitilishiche uchturpan nahiyesi 6 yéza, 3 bazardin teshkil tapqan bolup, 2014 ‏-yilidiki omumi nopusi 220 ming etrapida. Weziyettin xewerdar, emma ismini ashkarilashni xalimighan kishi, Uyghur nopusi mutleq üstünlükte bolghan bu nahiyede 35 mingche kishining yuqiriqi 3 lagér, türme we mejburiy emgek fabrikilirida tutqunda ikenlikini ilgiri süridu.

Toluq bet