Uyghur kishilik hoquq qurulushi 2019-yilliq "Insanperwerlik mukapati" gha érishti

Muxbirimiz eziz
2019-10-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur kishilik hoquq qurulushi amérikadiki nopuzluq diniy mezheplerdin "Sayntologiye chérkawi" 2019-yilliq "Insanperwerlik mukapati" gha érishti. 2019-Yili 9-öktebir.
Uyghur kishilik hoquq qurulushi amérikadiki nopuzluq diniy mezheplerdin "Sayntologiye chérkawi" 2019-yilliq "Insanperwerlik mukapati" gha érishti. 2019-Yili 9-öktebir.
RFA/Eziz

Amérikadiki nopuzluq diniy mezheplerdin "Sayntologiye chérkawi" (Church of Scientology) Her yili "Insanperwerlik mukapati" tarqitip kéliwatqan bolup, bu arqiliq dunyaning herqaysi jayliridiki diniy étiqad erkinlikini himaye qilishta körünerlik rol oynawatqan teshkilatlarni teqdirlep kelmekte. 2019-Yilliq mukapat sahibi üchün bahalash komitéti estayidil muzakirilerdin kéyin "Xitaygha yardem", "Uyghur kishilik hoquq qurulushi", "Puqralar küchi" qatarliq besh teshkilatni tallap chiqti.

9-Öktebir küni kechqurun washin'gton shehiride ötküzülgen mukapat tarqitish murasimigha herqaysi diniy jem'iyetlerning wekilliri, jümlidin amérika dölet mejlisi qarmiqidiki "Diniy erkinlik yumilaq üstel söhbet guruppisi" ning mes'ulliridin grég mishél qatarliq bir qisim hökümet xadimliri ishtirak qildi.

Bir sa'etlik kechlik ziyapettin kéyin mukapat tarqitish murasimi bashlan'ghanda aldi bilen "Sayntologiye chérkawi" washin'gton shöbisining mes'ul diréktori susan teylor xanim aldi bilen söz aldi. U sözide nuqtiliq qilip nöwette dunyaning herqaysi jaylirida diniy erkinlik heqlirining éghir depsende bolush hemde basturulush qismitige duch kéliwatqanliqini, bu jehette xitayning eng tipik ülge boluwatqanliqini, shu sewebtinmu hazir islam dinigha étiqad qilghanliqi üchünla milyonlarche Uyghurning lagérgha qamalghanliqini tekitlep ötti.

Shu qatarda diniy étiqad erkinliki mesilisi boyiche yillardin buyan lobyichiliq bilen shughullinip kéliwatqan grég mishél ependimu söz aldi. U hazirqi diniy étiqad erkinlikining kishiler anglap kön'gen shekillerdin halqip alliqachan qirghinchiliq basquchigha yetkenlikini éytqanda zaldikiler chongqur oygha chömdi.

2019-Yilliq "Insanperwerlik mukapati" gha érishken herqaysi teshkilatlarning wekilliri bir-birlep sözge chiqip özlirige melum bolghan da'iridiki diniy heqlerning ayaq-asti bolush ehwali heqqide melumat berdi. Shu qatarda Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining mudiri ömer qanatmu sözge chiqip, nöwette Uyghurlar duch kéliwatqan siyasiy, iqtisadiy, medeniyet we din saheliridiki omumiy basturush ehwali, buning biwasite aqiwiti süpitide üch milyonche sanda dep texmin qiliniwatqan Uyghurning hazir yighiwélish lagérlirigha qamalghanliqini éytip ötti.

Mukapat tarqitish murasimidin kéyinki chay söhbiti mezgilide biz Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining mudiri ömer qanattin mukapat tapshurup alghan waqitta némilerni oylighanliqini soriduq. U bu heqte söz qilip, bu mukapatning özlirige bérilishini yillardin buyan qiliwatqan xizmetlirining bir qétimliq étirap qilinishi, dep qaraydighanliqini bildürdi.

"Sayntologiye chérkawi" ning washin'gton shöbisi ishxanisining mu'awin diréktori silwiya stanard (Sylvia Stanard) xanim bu heqtiki söhbet jeryanida bu yilliq mukapat sahiblirining birige Uyghurlarni tallishining bezi sewebliri heqqide toxtilip ötti.

"Sayntologiye chérkawi kishilik hoquq sahesi boyiche xizmet qiliwatqan shexsler we teshkilatlargha 'insanperwerlik mukapati' tarqitip kéliwatimiz. Méning bilishimche, xitay hazir kishilik hoquq saheside dunya boyiche eng éghir mesililerge tolghan bir memliket bolup qéliwatidu. Bextke qarshi Uyghurlar bu xil mudhish zulumning we basturushning eng zor qurbanliri boluwatidu. Ularning béshigha hazir tolimu éghir künler kéliwatidu. Mushundaq ehwalda ashu xil éghir ziyankeshlik heqqide amérika jama'itini we her sahe kishilirini melumatliq qilip kéliwatqan, shundaqla Uyghurlarning heqliri üchün harmastin söz qilip kéliwatqan Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatini biz bu mukapatqa muwapiq körduq. Biz yene mushu arqiliq xitay hökümitige munasip bésim peyda qilish, shu arqiliq ularni hazirqi siyasetlirini özgertishke mejburlashnimu oylashtuq."

2019-Yilliq "Insanperwerlik mukapati" gha érishken teshkilatlarning biri xitay démokratchilirining wekilliridin yang jyenli qurup chiqqan "Puqralar küchi" teshkilati idi. Doktor yang jyenli özining bu qétimqi mukapattin téximu köp ümidlerge ige bolghanliqini hayajan ichide sözlep ötti.

"Méning hés-tuyghumni sorisingiz, men aldi bilen mushundaq bir mukapatqa érishkenlikimizdin tolimu sherep hés qilmaqtimen. Andin qalsa méni téximu xushal qilghan yene bir ish bügün mukapatqa érishken teshkilatlarning hemmisila dégüdek paytext washin'gton shehiride xizmet qiliwatqan teshkilatlardur. Bizning bu qétimliq mukapatqa tallan'ghanliqimiz emeliyette ortaq halda shundaq bir uchurni yollawatidu: bizning ortaqliq asasida qiliwatqan xizmetlirimiz alliqachan xelq'araning yéterlik diqqitini qozghap boldi. Bu hal méni hemmidinmu bekrek xushal qiliwatidu."

Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilati idare hey'itining re'isi, adwokat nuri türkelmu özining bu mukapattin xushal bolush bilen birge, buning kelgüsidiki xizmetlerning téximu yaxshi dawam qilishigha türtke bolushigha ishenchi barliqini bildürdi.

Melum bolushiche, "Sayntologiye chérkawi" amérika dunyaning bashqa jaylirida zor tesirge ige bolup, amérika siyasiy qatlimida shuningdek amérikaning medeniyet-sen'et saheside köpligen egeshküchiliri bar iken.

Toluq bet