Ukra'ina xitayning waksina tehditi seweblik Uyghur rayonini tekshürüsh teshebbusidin yéniwalghan

Muxbirimiz memetjan jüme
2021-06-27
Share
Qazaqistan puqralirida xitay ishlepchiqarghan korona wirusi waksinasigha qarita selbiy inkaslar köpeymektiken Xitay ishlepchiqarghan "sinopharm" korona wirusi waksinisi.
Photo: RFA

Ikki neper gherb diplomatining birleshme agéntliqigha jüme küni bildürüshiche, béyjing da'iriliri ukra'inagha bérishni wede qilghan 500 ming tal korona waksinisini tutup qalimiz, dep tehdit salghandin kéyin, ukra'ina b d t kishilik hoquq aliy komissarining Uyghur rayonigha derhal kirishige ruxset qilish teshebbusidin yéniwalghan.

Ukra'ina b d t kishilik hoquq aliy komissarining Uyghur we bashqa türkiy xelqlerge qarshi élip bériliwatqan ziyankeshliklerni cheklimisiz tekshürüshige yol qoyush chaqiriqigha imza qoyghan 40 nechche döletning qataridin orun alghandin idi.

Mezkur chaqiriqni seyshenbe küni kanada jenwediki kishilik hoquq kéngishide otturigha qoyghan. Chaqiriqqa deslepte 41 dölet awaz qoshup, xitayni musteqil tekshürgüchilerning Uyghur rayonigha derhal kirishige we cheklimisiz tekshürüsh élip bérishqa yol qoyushqa chaqirghan idi.

Kanadaning b d t diki bash elchisi lésléy norton seyshenbe künidiki bayanatida "Ishenchlik doklatlar shinjangda bir milyondin artuq kishining xalighanche qolgha élin'ghanliqini körsitip béridu" dégen. U yene, Uyghur rayonida, "Qiyin-qistaq, rehimsiz we insan qélipidin chiqqan jazalashlar hemde mejburiy tughmas qilish, jinsiy zorawanliqlarning mewjutluqi heqqide doklatlar" barliqini tekitligen.

Nortonning chaqiriqini deslepte 41 dölet qollighan bolsimu, bu san kéyin 45 ke yetken. Halbuki, ukra'inaning chékinip chiqishi bilen chaqiriqqa imza qoyghan döletler sani hazir 44 ke chüshüp qalghan.

Diplomatlarning birleshme agéntliqigha bildürüshiche, buningdin béyjingning özining kishilik hoquq xatirisige qaritilghan dunyawi diqqetni peseytish üchün hetta insanning hayatigha xewp yetküzüshtinmu yanmaydighanliqini körüwélishqa bolidiken.

Melum bolushiche, ukra'ina xitayning sinowak bi'otéxnikisi shirkiti ishlep chiqarghan 1 milyon 900 ming tal korona waksinisini sétiwélish kélishimi imzalighan. Ukra'ina sehiye ministiri makisim stépanofning sözige qarighanda, ukra'ina bu yil mayghiche xitaydin 1 milyon 200 ming tal waksina tapshurulghan iken.

Ukra'ina da'iriliri birleshme agéntliqining bu heqtiki so'‍alini jawabsiz qaldurghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet