Uyghur akadémiyesining istanbulda échilghan yighinida Uyghurlarning milliy mewjutluq mesilisi muhakime qilindi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.09.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur akadémiyesining istanbulda échilghan yighinida Uyghurlarning milliy mewjutluq mesilisi muhakime qilindi Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyesining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinidin körünüsh. 2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
RFA/Arslan

Uyghur akadémiyesining re'isi doktor rishat abbas ependi: “Uyghur ziyaliyliyliri ‛men millitimni, xelqimni qutquzüsh üchün néme ish qildim we néme ish qilishim kérek?‚ dep öz-özidin sorishi, shundaqla özining bir kishilik töhpisini qoshushi kérek” dédi.

U bu sözlerni 17-18-séntebir künliri merkizi Washin'gtondiki Uyghur akadémiyesining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar düch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinining échilish murasimida tekitlidi.

Uyghur akadémiyesi uyushturghan bu qétimliq ilmiy muhakime yighinigha dunyaning her qaysi döletliride Uyghurlar heqqide tetqiqat élip bériwatqan bir qisim Uyghur ziyaliylar, mutexessisler we teshkilatlarning mes'ulliri qatnishti. Ilmiy muhakime yighinda ular Uyghurlar düch kéliwatqan irqiy qirghinchiliqni qandaq toxtitish, Uyghurlarning milliy mewjutluqi we milliy medeniyitini qandaq qoghdap qélish toghrisida özliri teyyarlap kelgen doklatlirini teqdim qildi.

Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida mezkur akadémiyening re'isi doktor rishat abbas ependi sözlimekte.  2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida mezkur akadémiyening re'isi doktor rishat abbas ependi sözlimekte. 2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
RFA/Arslan

Yighin'gha riyasetchilik qilghan Uyghur akadémiyesi wexipining mu'awin re'isi doktor meghpiret kamal xanim, Uyghur xelqining xitayning her xil zulumliri we qiyin-qistaqlirigha düch kéliwatqanliqi, bolupmu yéqinqi 45 kündin buyan korona wirusi bahanisi bilen xitay hakimiyitining Uyghur xelqini öylirige solap ach qoyush we késel bolghanlargha héchqandaq dawalinish pursiti bermey ölüm xewpige tashlap quyuwatqanliqini tekitlidi.

Yighinda söz qilghan “Iyi” partiyesi'ining türk dunyasi ishlirigha mes'ul xadimi ridwan uz ependi, partiyesining asasliq programmilirida Uyghurlarni qollash programmisining mewjut ikenlikini, “Iyi” partiyesining Uyghurlar mesilisini meyli türkiye parlaméntida bolsun meyli bashqa munberlerde bolsun, türkiyediki bashqa herqandaq partiylerdin eng köp küntertipke keltürgen bir partiye ikenlikini bildürdi.

Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida proféssor alimjan inayet ependi sözlimekte.  2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida proféssor alimjan inayet ependi sözlimekte. 2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
RFA/Arslan

U yene mundaq dédi: “‛iyi‚ partiyesi bolush süpitimiz bilen her waqit, her yerde her qandaq yighinlarda, her qandaq shara'itta, biz sherqiy türkistanliq Uyghur qérindashlirimizning yénida bolup kelduq. Biz buningdin kéyinmu Uyghur xelqi zulumdin qutulup, sherqiy türksitan musteqil bolghuche yéninglarda bolimiz we qollap-quwwetleymiz.”

Yighinda söz qilghan türkiye parlaménitining ezasi fexriddin yuqush ependi, sherqiy türkistan mesilisi yalghuz sherqiy türksitanliqlarningla emes, belki türklerningmu milliy mesilisi ikenliki, shuning üchün sherqiy türkistanda kishilik hoquqni depsende qiliwatqan, irqiy qirghinchiliq yürgüziwatqan xitayning buningdin kéyin dawamliq zulum qiliwirshige yol qoymasliq kéreklikini bildürdi.

Yighinda yene türkiye büyük birlik partiyesining re'is wekili mert kaya ependi söz qilip, büyük birlik partiyesining her waqit Uyghurlarning yénida bolup, qollap quwetleydighanliqini tekitlidi. U, büyük birlik partiyesining re'isi mustafa destijining Uyghur mesilisige munasiwetlik yollighan qisqa mektubini oqup ötti.

Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida doktor erkin ekrem ependi sözlimekte.  2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
Merkizi washin'gtondiki Uyghur akadémiyisining uyushturushi bilen ötküzülgen “Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliq we milliy mewjutluq kürishi” namliq ilmiy muhakime yighinida doktor erkin ekrem ependi sözlimekte. 2022-Yili 17-séntebir, türkiye.
RFA/Arslan

Yiltiz téxnika uniwéristétining proféssuri solayman doghan ependi, “Xelq'ara munasiwet we kishilik hoquq noqtisidin Uyghur qirghinchiliqini toxtitish tedbirliri” dégen témida doklat berdi.

Bu yighinda “Uyghur qirghinchiliqigha qarshi diplomatiye wasitisi arqiliq türk we musulman dunyasi némilerni qilalaymiz” dégen témida söz qilghan “Kélechek” partiyesining mu'awin re'isi, diplomat ümit yardim ependi, türkiye hökümiti we hökümet türkibidiki organlarning bu mesilide sükütte turuwatqanliqini tenqid qildi.

U sözide, xitayning Uyghurlargha qaratqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi türkiyede bir qanche türlük xizmetlerni élip bérilish mumkinlikini otturigha qoydi. U, türkiye parlaméntida bu toghriliq alahide bir yighin échish we birleshme bayanat élan qilish؛ türkiyening sherqiy türkistanda yüz bériwatqan mesililerge bolghan sezgürlükini xitay terepke bildürüsh؛ béyjingdiki türkiye elchixanisining wastisi arqiliq sherqiy türkistan'gha türkiyedin bir hey'et ewetish we u yeridiki mesililerni tekshürüsh؛ b d t, xelq'araliq organlar, türk döletliri birliki we dunya islam hemkarliq teshkilati qatarliq organlar bilen bu toghriliq sözlishish hemde ularni heriketke ötüshke chaqirish qatarliq nuqtilarnimu tekitlep ötti.

Yighinda söz qilghan köpligen mutexessisler, Uyghurlar düch kelgen irqiy qirghinchiliq toghrisida söz qilish bilen birge, bu qirghinchliqni toxtitishning yolliri toghrisida öz qarashlirini bayan qilip ötti.

Ikki kün dawam qilghan bu yighinda birqanchilighan chong témilar muhakime qilindi, yeni irqiy qirghinchiliqini toxtitish, jaza lagérlirini taqatquzush, Uyghur mejburiy emgikining cheklesh, sherqiy türkistan milliy kürishi boyiche lobiychiliq herikitini dawamlashturush, Uyghur milliy mewjutluqini saqlap qélish üchün ana til we milliy medeniyetni qoghdashqa tutush qilish qatarliq témilarda doklatlar sonuldi hemde muzakire élip bérildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.