Ghuljada tutup qélin'ghan amérikaliq Uyghur bala hemdanning teqdiri uning en'gliyediki dadisini endishige salmaqta

Muxbirimiz erkin
2019-03-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikagha qaytip kélelmigen amérika puqrasi hemdanning pasporti.
Amérikagha qaytip kélelmigen amérika puqrasi hemdanning pasporti.
Xushtar Rishit teminligen

Hemdan xushtar 2015‏-yili öktebirde amérikaning wiriginiye shtatida tughulghan idi. Uning xitay girazhdani bolghan anisi patigül sadiqjan oghli hemdan'gha amérikaning tughulush guwahnamisi we pasportini béjirip, shu yili dékabirning axirlirida 2 ayliq hemdanni élip yurti ghuljagha qaytip baridu. Emma bu uning ghuljagha axirqi qétim qaytishi emes idi. Patigül 2016‏-yili 2‏-qétim oghlini élip amérikagha qaytip kélip bir mezgildin kéyin yene ghuljagha qaytishida en'gliyede turushluq yoldishi bilen türkiyede uchrashqan. U yoldishi bilen türkiyede 6 aydek turup, 2017‏-yili 3‏-ayda ghuljagha qaytishida weziyet özgergen idi.

Patigül tibet aptonom rayonluq partkom sékrétari chén chüen'go Uyghur rayonigha yötkep kélinip, rayonda keng kölemlik tutqun bashlan'ghan mezgilde ghuljagha qaytidu. U eyni chaghda bu özining axirqi qétim chet'elge chiqishi bolup qalidighanliqini oylimighan idi.

Bu yil 3 yérim yashqa kirgen hemdanning en'gliyede turushluq dadisi-xushtar rishitning bildürüshiche, nöwette ana-bala ikkisining teqdiri uning endishisini qozghimaqta iken. Xushtar rishit 19‏-mart küni ziyaritimizni qobul qilip, ayali we oghlining ehwaligha da'ir tepsilatlarni ashkarilidi. Uning ilgiri sürüshiche, yerlik da'iriler ayalining pasportini tartiwalghachqa kichik hemdan amérikagha qaytip kélelmigen.

Xushtar rishit mundaq dédi: "Alaqe üzülüp ketmidi, oghlum bilen ündidarda körüshüp turimen. Elwette tili chiqip gep qilghudek bolup ketti. Ayalim béqiwatatti. Bu dorem yeslige bardi. Uyghurche sözliyeleydu. 4 Yashqa kirey, dédi. 2016‏-Yili weten'ge qaytqanda, amérikada qaytish guwahnamisige iltimas qilsa xitay elchixanisi unerse kem, bu nerse kem, dep bermeptiken. Shuning bilen türkiyege bérip, türkiyede guwahnamini élip weten'ge élip méngiptiken".

Muxbir: weten'ge barghandichu?, weten'ge barghanda qandaq boldi?

Xushtar rishit: "Balini qosh nopus, dep hésablaydiken. Lékin nege aparsa meyli konsulxana yaki saqchi idarisige barsa, xitaylar balini amérikaliq, dep hésablaydiken. Balining amérikaliq ikenlikini étirap qilidiken. Balining pasporti 5 yilliq emesmu?, 2020‏-yili toshidu, toshushtin burun chiqiwalsa bolatti".

Weqedin xewerdar kishilerning bildürüshiche, patigül xanim oghlini 2016‏-yili amérikagha 2‏-qétim élip kelgen. Ular amérikada turghan öyning igisi bir xanim ziyaritimizni qobul qilip, ularning 2‏-qétim hemdan'gha waksina emleshke kelgenlikini bildürdi.

U mundaq dédi: "Shu künliri bizning öyde turup turdi. Méning bir éghiz öyüm bikar bolghandin kéyin men qoshnidarchiliq qilip, men heqsiz turghuzghan. Asasen bir 20 nechche kündek, dawamliq turmidi. Bizningkide turghanda balisi 7-8 ayliq boluptiken. . . . . . . . . . Men amérika pasportlirini körmidim. Lékin mushu yerde tughuldi, dédi. 2‏-Qétim waksina urghuzushqa keptiken'ghu?. . . . . .".

Amérikaning béyjingda turushluq elchixanisining ilgiri sürüshiche, ular hemdanning mesilisige arilishalmaydiken. Chünki, hemdanning anisi xitaygha qaytqanda uninggha xitayning bir qétimliq qaytish sayahet guwahnamisi béjirip, xitaygha shuning bilen kirgen iken. Amérika elchixanisi 2018‏-yili 10‏-ayda xushtar rishitqa yazghan mektupida, xitay hökümiti qosh girazhdanliqni étirap qilmighachqa shuningdek hemdan xitaygha uning sayahet guwahnamisi bilen kirgechke, ikki dölet otturisidiki kélishimge asasen hemdan'gha diplomatik yardem bérelmeydighanliqi, chünki xitay hökümitining buninggha yol qoymaydighanliqini bildürgen.

Uningda mundaq déyilgen: "Hemdan özining amérika pasportigha inawetlik xitay wizisi qoydurmighachqa, u xitay da'iriliri teripidin xitay girazhdani dep qarilidu we xitay uning amérika-xitay konsul kélishimige asasen amérika girazhdanliri behrimen bolushqa tégishlik hoquq we imtiyazlardin behrimen bolush heqqi yoq dep qaraydu".

Lékin kishilik hoquq teshkilatlirining ilgiri sürüshiche, hemdan xitaygha qandaq guwahname bilen kirse kirsun, bu uning amérika girazhdanliqini özgertelmeydiken. Amérika Uyghur jem'iyitining re'isi ilshat hesen, amérika hökümitining bu ishqa arilishishi kéreklikini bildürdi.

Patigül 2‏-qétim ghuljagha qaytqanda uning pasporti tartiwélinipla qalmay, uning dadisi, ghuljadiki ataqliq tijaretchi sadiqjan tutqun qilin'ghan. Yéqinda radiyomizning muxbiri sadiqjanning ghuljadiki sheherlik kendir zawuti yénigha jaylashqan "1‏-Nomurluqlarni terbiyelesh lagéri" gha qamalghanliqini delilligen idi.

Xushtar rishitning 20‏-mart muxbirimizgha bildürüshiche, xitay hökümiti 19‏-mart küni uning ustidin sot achqan. Xushtar rishit, qéynatisining türkiyege chiqish, mektep échish, bashqilargha yardem qilish bilen eyiblen'genlikini bildürdi.

Xushtar rishit: "Tünügün sot échiptikentuq. Sot échip türkiyede toy qilghan ishnimu deptu. Ishqilip 3 xil ish bar, deptu. Türkiyege toygha chiqqanning, mektep salghanning, andin kéyin xeqlerge yardem qilghan ishlarni dep, sot échip boluptu, lékin höküm élan qilmaptu. Saqihajimmu shuning bilen birken. Shu ikkisining délosi oxshashken. Ikkisi bille iken. Tünügün boptu sot 19‏-chésla. Lékin höküm élan qilmaptu, yene 3-4 kündin kéyin élan qilimiz, deptu".

Xushtar rishit bilen patigül sadiqjan en'gliyede tonushup, 2014‏-yili türkiyede toy qilghan. Eyni chaghda sadiqjan ayali bilen türkiyege chiqip qizining toyigha qatnashqan. Ghuljadiki ataqliq tijaretchilerdin 7-8 dek kishi er-ayal ulargha hemrah bolup kelgen idi. Ilgiri sürülüshiche, xitay hökümitining 2017‏-yili bashlan'ghan keng kölemlik tutqun qilish herikitide shu qétim sadiqjanlargha hemrah bolup türkiyege chiqqan tijaretchilerning hemmisi tutqun qilin'ghan.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet