D u q ning "Uyghur heptiliki" pa'aliyiti ghelibilik ayaghlashti

Muxbirimiz eziz
2019-06-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikining paytexti washin'gton shehridiki "Uyghur heptiliki" pa'aliyiti ghelibilik ayaqlashti. Washin'gton, 2019-yili 7-iyun
Amérikining paytexti washin'gton shehridiki "Uyghur heptiliki" pa'aliyiti ghelibilik ayaqlashti. Washin'gton, 2019-yili 7-iyun
RFA

D u q bash bolup uyushturghan "Uyghur heptiliki" pa'aliyiti köp tereplime teyyarliq we hemkarliqning yarqin namayendisi süpitide 8-iyun küni shadimanliq we ümidlik tilekler ichide ayaghlashti. Uyghurlar mesilisi, bolupmu milyonlarche Uyghurni bir kéchidila mehbusqa aylandurup qoyghan lagérlar mesilisi xelq'araning zor derijide diqqitini qozghighandin buyan bu qétimqi pa'aliyet heptiliki Uyghurlar mesilisini yene bir qétim köpligen sahelerge esletti. Shuning bilen birge bu qétimqi heptilikte d u q ning xelq'aradiki herqaysi pa'aliyet sorunlirida Uyghur dawasini izchil dawam ettürüshtiki tirishchanliqi toluq mu'eyyenleshtürüldi. Bolupmu 2019-yilliq "Démokratiye mukapati" ning d u q gha teqdim qilinishi bu nuqtini yene bir qétim ispatlaydu. Bu jehette söz bolghanda bu qétimqi "Uyghur heptiliki" ni uyushturushqa yéqindin hemkarlashqan amérika Uyghur birleshmisining re'isi élshat hesenmu özining shundaq oylaydighanliqini éytidu.

"Uyghur heptiliki" jeryanida amérikaning siyasiy sahesidiki köpligen dangdar shexslerning bu pa'aliyet sorunlirigha qedem teshrip qilishi hemde munasiwetlik nutuqlarni sözlishi Uyghur dawasini Uyghurlarning sözliginidinmu bekrek ünümge ige qildi. Bolupmu amérika awam palatasining re'isi nensiy pélosi xanim, amérika dölet mudapi'e ministirliqining yardemchi ministiri randal shraywér, amérikaning xelq'ara diniy étiqad erkinliki bash elchisi sam brownbek, amérika dölet mejlisining ezaliridin marko rubiyo, jim mekgowérn, kristofér simis, démokratiyini ilgiri sürüsh fondining re'isi karl gérshman qatarliq kishilerning Uyghur heptiliki pa'aliyitining yighinlirigha ishtirak qilishi hemde mexsus témida nutuq sözlishi amérikada hemde gherb dunyasida téximu köp sahening Uyghurlargha yardemde bolushi shundaqla Uyghur dewasini qollap-quwwetlishini qolgha keltürüshte ijabiy rol oynidi, dep qariliwatqanliqi melum. Bu yighinning dunyadiki chong axbarat wasitiliridimu mexsus xewer süpitide bérilishimu bu nuqtini ispatlaydu. Bu heqte söz bolghanda d u q ning re'isi dolqun eysamu bu qétimqi pa'aliyetning kütkendikidinmu zor ünümge ige bolghanliqini bildürdi. 

D u q bu qétimi "Uyghur heptiliki" pa'aliyitide "Uyghurlar duch kéliwatqan krizis we uninggha qarshi tedbirler" témisida mexsus ikki künlük muhakime yighini achqan bolup, bu yighin'gha amérika we yawropadin kelgen köpligen mutexessisler we pa'aliyetchiler ishtirak qildi. Yighinda xitay hökümitining Uyghurlarni basturushigha da'ir türlük deliller, her sahening bu mesilige bolghan inkasi, ilim sahesining bu mesilige arilishishi we ularning özige xas rewishte bu mesilige inkas qayturushi shuningdek bu mesililerni hel qilishning chare-tedbirliri qatarliq témilar boyiche ayrim-ayrim muhakime we söhbetler ötküzüldi.

Bu heqtiki ayrim ziyaritimizni qobul qilghan jorj washin'gton uniwérsitétining proféssori, Uyghurshunas shan robérts ilmiy sahening hazir Uyghurlar duch kéliwatqan ijtima'iy krizisqa inkas qayturush mesilisi toghriliq toxtilip mundaq dédi: "Méning chüshenchemde, ilim sahesidikiler normalda bu xildiki himayichiliq heriketlirige ariliship qélishni anche xalap ketmeytti. Emma hazir Uyghurlar uchrawatqan krizis mesilisi otturigha chiqqandin kéyin dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghur tetqiqati bilen shughulliniwatqan alim-mutexessislerning hemmisila bu ishqa bashchilap kiriship ketti. Méningche, Uyghurlar duch kéliwatqan paji'ening éghirliqi buningdiki bir muhim seweb. Qaraydighan bolsaq hazir tarixshunasliq, insanshunasliq, siyaset ilmi qatarliq sahelerning hemmisidila kishiler bes-beste bayanatlar élan qilip, muraji'etnamilerge imza qoyuwatidu. Bizning bu heqtiki bayanatimizgha alliqachan 42 dölettiki 716 neper alim-mutexessis imza qoydi. Hazir bu san künséri éship méngiwatidu. Bu ishlar nöwettiki dunyada hemmila kishi köz tikiwatqan insanperwerlik nuqtisidin alghandimu bekla muhim mesile bolghachqa, bundaq ishlar heqqide siyasiy mezmundiki bayanatlarni élan qilishtin özlirini élip qachidighan ilim dunyasimu hazir bu ishqa awaz qoshushining zörürlükini tonup yetti." 

"Uyghur heptiliki" bashlan'ghandin kéyin yawropa, awstraliye, asiya qatarliq jaylardin kelgen Uyghur pa'aliyetchiler we her sahe zatlirimu buninggha pa'al ishtirak qildi. Bu pa'aliyet üchün alayiten kaliforniye shtatidin kelgen kishilerning biri tebi'iy pen alimliridin doktor erkin sidiq idi. U bu heqtiki tesiratini biz bilen ortaqlashqanda bu qétimqi heptilik arqiliq özining burunqidinmu köp ümid we ishenchke ige bolghanliqini bildürdi. 

Bu qétimqi "Uyghur heptiliki" ning bir muhim mezmuni bolghan Uyghur ta'amliri heqqide söz bolghanda amérikadiki Uyghur pa'aliyetchi, "Uyghur herikiti" teshkilatining diréktori roshen abbas özining buningdin bekmu memnunluqini ipadileydu. Uning bildürüshiche, Uyghurlargha xas medeniyet, sen'et we lezzetni özide mujessem qilghan Uyghur ta'amliri bu qétimqi "Uyghur heptiliki" de Uyghur we bashqa méhmanlargha huzur bérish bilen birge, Uyghurning kimliki, ularning xitaylardin qet'iy perqliq bir xelq ikenlikini janliq namayan qilghan. Shunga u özining bu jehettiki xizmetke pidakarliq qilghan Uyghur xanim-qizlirigha alahide teshekkür éytidighanliqini bildürdi. 

Amérika Uyghur birleshmisi 8-iyun küni kechte herqaysi jaylardin kelgen méhmanlargha uzitish ziyapiti berdi. Méhmanlar yene bir qétim uchrashquche bir-birige amanliq tilep xushalliq ichide xoshlashti.

Toluq bet