Gérmaniyediki türk teshkilatliri we türk jama'iti arisida Uyghurlargha yardem bérish dolquni kötürülmekte

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-02-03
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghur diyaridiki xitayning jaza lagérlirigha munasiwetlik uchurlar hem Uyghurlar uchrawatqan zulumlargha munasiwetlik melumatlarning xelq'ara metbu'atlarda köplep élan qilinishi netijiside gherb elliri xelqlirining Uyghurlargha bolghan hésdashliqi barghanséri kücheymekte. Bolupmu yawropadiki türkler arisida Uyghurlargha yardem bérish dolquni kötürülüp, türk teshkilatliri, meschitliri, jama'iti özlükidin heriketke kélip, türlük pa'aliyetlerni teshkillimekte.

Axirqi ikki aydin buyan gérmaniyediki türk teshkilatlirining yétekchilikide gérmaniyediki köpligen sheherlerde xitayning zulum siyasitige, jaza lagérlirigha qarshi namayishlar élip bérilghan idi. Hazir teshkilatlardin sirt türk jama'itimu özlükidin qozghilip, Uyghurlargha yardem bérishke munasiwetlik türlük pa'aliyetlerni orunlashturmaqta. Bularning biri, 2-féwral küni gérmaniyening biléféld shehiride ötküzülgen Uyghurlargha yardem herikitidur.

Bu heriketni héchbir debdebilik namlar bilen atimay, héchbir teshkilatni arilashturmay turup biléféld shehiridiki türk anilar özliri qozghighan. "Pidakar anilar" dep teriplen'gen yüzligen türk anilarning Uyghur yétim-yésirlirigha yardem bérish üchün iqtisadiy yardem toplashni meqset qilghan bu pa'aliyiti d u q hem merkizi düséldorf shehiridiki "Sherqiy türkistan kültür we informasiyon merkizi" teshkilatining qollishigha érishken.

Biz 2-féwral küni chüshtin kéyin sa'et 13:00 da pa'aliyet teshkillen'gen neq meydan'gha yétip kélip bu yerdiki hayajanliq menzirilerge shahit bolduq. Pa'aliyet mingdin artuq kishi sighidighan chong bir zalgha orunlashturulghan idi. Sehne ay-yultuzluq kökbayraqlar bilen bézelgen. Yüzligen türk anilar öyliride türlük ta'amlarni, pishuruqlarni teyyarlap kélip, zalning töt etrapigha qatar orunlashturulghan üstellerge tizishqan, türk dukandarlar her türlük mallarni yayma qilghan idi. Otturisidiki chong seyna adem déngizigha aylinip, soda-sétiq bashlinip ketken.

Bilduqki, yüzlerche pidakar türk anilar özlükidin seperwer bolup kéchiche japa tartip hazirlap kelgen bu yémekler yaki turmush buyumlirini bu yerde satidiken. Uningdin kirgen kirimni ata-aniliri jaza lagérlirigha yaki xitayning türmilirige solinishi netijiside yétim qalghan dunyaning her yerliridiki bextsiz Uyghur perzentlirige i'ane qilidiken. Yash juwanlardin tartip yashan'ghan momaylarghiche hessisini qoshqan bu Uyghurlargha yardem pa'aliyiti zali qaynam tashqinliq bir menzire hasil qilghan idi. Mikrofondin "Sherqiy türkistandiki zulumlar" gha a'it nutuqlar yangrap turatti. Kishiler bir ülüsh töhpisini ata qilish üchün 5 yawroluq nersige 10 yawro pul bériwatatti.

Alahide teklip bilen bu pa'aliyetke daxil bolghan d u q re'isi dolqun eysa ependi sözge chiqqanda zal ichi ademler bilen liq tolghan idi. Uning sherqiy türkistandiki xitay zulumi we jaza lagérliri toghrisida qilghan uzun nutqi kishilerni hayajan'gha saldi. Pidakar anilar dolqun eysaning sherqiy türkistanning azadliqi yolida körsitiwatqan pidakarliqlirini teqdirlesh üchün uninggha atap ton hazirlighan idi. Ton kiydürülgende zal ichide güldüras alqish sadaliri yangridi.

Kishini téximu hayajan'gha salidighini dolqun eysaning sözidin kéyinla alahide pilan bilen orunlashturulghan "Kök bayraq murasimi" pa'aliyiti boldi. Zal ichini birdemdila kök bayraqlar qaplap ketti. Jarangliq naxsha sadaliri ichide kök bayraqlar hemme yerde lepildeshke, bir neper bayraqchining türkiye bayriqi bilen sherqiy türkistan bayriqini kötürüp orunlighan bayraq ussuli kishilerning közliridin ot chiqirishqa bashlidi. Alqish sadaliri, "Barikalla!" chuqanliri, "Sherqiy türkistan yalghuz emes! biz hemmimiz sherqiy türkistanliq! biz hemmimiz Uyghurmiz!" dégendek nidalar yüreklerni lerzige saldi. "Qanal yawropa" téléwiziyesi bu hayajanliq körünüshlerni neq meydan tarqitip turdi.

Elwettiki, 6 sa'et dawamlashqan bu pa'aliyette köpligen nutuqlar sözlendi. Uyghur doppilirini kéyishken er-ayal türk ziyaliyliri sehnidila "Qanal yawropa" téléwiziyesining ziyaritini neq meydandin qobul qilip, sherqiy türkistandiki zulumni we türk dunyasining, islam dunyasining xitaygha bolghan ghezep-nepretlirini bayan qilishti. Sherqiy türkistanning musteqilliqi üchün özlirining bir ülüsh hessilerni qoshushqa her zaman teyyarliqini eskertishti.

Murasim ariliqida ziyaritimizni qobul qilghan dolqun eysa ependi bu jaydiki tesirlik körünüshler toghrisida qisqiche ipade bildürdi. Sehnide "Sherqiy türkistan kültur we informasiyon merkizi" ge wakaliten Uyghurlarning nöwettiki weziyiti toghruluq melumat bérip ötken abdusalam abdurusulmu öz tesiratini tilgha aldi.

Pa'aliyetke yene dangliq türk naxshichilirimu teklip qilin'ghan bolup, ularmu "Sherqiy türkistan üchün" dep turup türlük naxshilarni orunlidi. Maqaliler, nesrler, shé'irlarmu teqdim qilindi. Ussullar oynaldi. Bu yerdiki pütün xizmetler Uyghurlar üchün buyrulghan, pütün natiqlar, sen'etkarlar, mulazimlar bir kün waqtini heqsiz halda sherqiy türkistan'gha atighan idi.

Pa'aliyet axirida "Kim ashti" baziri qizidi. Kishiler bahasi tolimu erzan bolghan bir deste gülni taliship sétiwalatti. Hetta 5 yawroluq bir deste gülni taliship, 100 yawrogha alatti. Emeliyette bu pul gül üchün emes, Uyghurlar üchün, sherqiy türkistan üchün bériliwatatti. Ezeldin héch bir pa'aliyette bir-biri bilen kélishelmeydighan, bir-birining sorunlirigha dessimeydighan her xil éqimdiki türk teshkilatlirining ezaliri, ularning a'ile tawabi'atliri Uyghurlar üchün orunlashturulghan terepsiz bu pa'aliyette bir a'ilining kishiliridek birliship ketken idi.

D u q ning re'is wekili, sherqiy türkistan ölimalar birlikining mu'awin re'isi turghunjan alawudun ependi bu heqte toxtalghanda bügünki bu pa'aliyet üchün nurghun türk xanim-qizlirining köp ejirler serp qilghanliqini tilgha aldi. Qurultay fondining mudiri abdujélil emet ependimu bu heqte öz qarashlirini bildürüp ötti.

Toluq bet