Siemens Ning paychiklar yighinida uning Uyghur rayonidiki depsendichilikke shérik bolup qalmasliqi telep qilindi

Muxbirimiz erkin
2020-02-07
Élxet
Pikir
Share
Print
Gérmaniye zéminis (Siemens) shirkitining yilliq pay chéki hessidarlar yighinida, d u q ning wekili esqer jan(ékranda) kishilik hoquq teshkilatlirigha wakaliten söz qilmaqta. 2020-Yili 5-féwral, myunxén.
Gérmaniye zéminis (Siemens) shirkitining yilliq pay chéki hessidarlar yighinida, d u q ning wekili esqer jan(ékranda) kishilik hoquq teshkilatlirigha wakaliten söz qilmaqta. 2020-Yili 5-féwral, myunxén.
RFA

Gérmaniye zéminis (Siemens) shirkitining yilda bir qétim ötküzülidighan yilliq pay chéki hessidarlar yighini 5‏-féwral küni gérmaniyening myunxén shehiridiki 10 ming kishilik olimpik sariyida ötküzülgen. Texminen 7-8 mingdek kishi qatnashqan yighinda Uyghurlarning wekili kishilik hoquq teshkilatlirigha wakaliten söz qilip, zéminis shirkitining Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikke shérik bolup qalmasliqini telep qilghan. U yighinda yene hemkarliq élip bériwatqan bezi xitay karxanilirining Uyghur rayonida kishilik hoquq depsendichiliki we mejburiy emgek qilmishlirigha chétilghanliqi, buningda zéminisning sodidiki xelq'ara kishilik hoquq ölchemlirige emel qilghan-qilmighanliqi soralghan.

Zéminisning bu yilliq paychéklar yighini uning awstraliyede kan échish pilani muhit qoghdighuchilirining qarshiliqigha uchrawatqan shundaqla uning "Xitay éléktron téxnologiye guruhi" CETC bilen hemkarliq élip bérishi kishilik hoquq teshkilatlirini bi'aram qiliwatqan mezgilde ötküzüldi. Shunga 5‏-féwral küni "Yéshil tinchliq teshkilati" dek muhit qoghdighuchi organlar, tehdit astidiki xelqler jem'iyiti, dunya Uyghur qurultiyi, xelq'ara kechürüm teshkilatidek kishilik hoquqni qoghdighuchi teshkilatlar yighin zalining sirtida yighilish ötküzüp, zéminis shirkitige naraziliqini bildürgen.

"Tehdit astidiki xelqler jem'iyiti" ning meslihetchisi xanno shedlér myunxéndiki mezkur yighin'gha qatnashqan kishilik hoquq aktiplirining biridur. U yighinda zéminisning ‏ "Xitay éléktron téxnologiye guruhi" bilen bolghan hemkarliqni qayta oyliship körüshni telep qilghan. Xanno shedlér 5‏-féwral ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: "Biz gérmaniye shirketlirining xitay karxaniliri bilen bolghan cheksiz hemkarliqidin qattiq endishe qilimiz. Biz bügün myunxéndiki Uyghurlar bilen paychéklar yighinining sirtida naraziliq bildürduq shundaqla yighinda néme üchün zéminisning xitay éléktron téxnologiye guruhidek shirketler bilen hemkarliq élip barghanliqini soraq qilduq. Chünki bu shirket bir xil yumtal yasap chiqqan. U yasap chiqqan bu yumtal shinjang yaki sherqiy türkistandiki Uyghur we qazaqlargha da'ir sanliq melumatlarni toplaydu. Uningda toplan'ghan sanliq melumatlar kishilerning yighiwélish lagérlirigha qamilishigha seweb boldi. Shunga biz zéministin nurghun Uyghur we qazaqlarning tutqun qilinishida jawabkarliqi bar bir shirket bilen hemkarliq élip bérishni qayta oylishishini telep qilduq."

Xanno shedlérning tekitlishiche, ular zéminisning xitay bilen bolghan hemkarliqta ochuq-ashkara bolushini telep qilidiken. U zéminis Uyghur we qazaqlarning tutqun qilinishigha yardemleshken herqandaq shirket bilen hemkarliq élip bérishni derhal toxtitishi kéreklikini bildürdi. Xanno shedlér mundaq dédi: "Biz zéminisning xitay éléktron téxnologiye guruhidek shirketler bilen hemkarliq élip bérishigha qandaq amilning türtke bolghanliqida ochuq-ashkara bolushini telep qilimiz. Eger zéminis özining biwasite yaki wasitilik halda shinjang yaki sherqiy türkistandiki Uyghur we qazaqlarning tutqun qilinishigha hemdemde boluwatqanliqini bayqighan haman zéminis özining bu shirket bilen bolghan hemkarliqini derhal üzüshi kérek," dédi.

"Xitay éléktron téxnologiye guruhi" xitay hökümitige hemkarliship, uning Uyghurlarni kontrol qilishtiki asasliq digital nazaret méxanizmi bolghan "Birleshme jeng supisi" ni qurup chiqqan shirkettur. Ötken yili zéminisning xitay dölet igilikidiki mezkur xitay shirkiti bilen hemkarliq élip bériwatqanliqi ashkarilinip, kishilik hoquq teshkilatlirining diqqitini tartqan idi.

Zémijisning 5‏-féwraldiki paychéklar yighinida dunya Uyghur qurultiyining wekili esqer jan kishilik hoquq teshkilatlirigha wakaliten sözge chiqip, zéminis shirkiti hemkarliq élip bériwatqan "Xitay éléktron téxnologiye guruhi" ning Uyghur rayonidiki basturushlarda zor rol oynighanliqini tekitligen. Esqer jan 5-féwral ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: "Yighinda bizge 10 minutluq söz heqqi berdi. Biz ulargha Uyghurlarning omumiy ehwali heqqide qisqiche melumat bérip, zéminis xitayning éléktron téxnologiye guruhi dégen shirket bilen masliship ishleydu. Halbuki, bu shirket xitay hökümiti we xitay armiyesige bir ep yasap bergen. Bu ep Uyghurlar toghriliq melumatlarni tekshürüp turidighan, közitip turidighan we bir merkezde qachilap saqlaydighanliqi, zéminisning mana mushu karxana bilen masliship ishlewatqanliqi, bu karxana Uyghurlarning basturulushi, heq-hoquqining depsende qilinishida chong roli bolghanliqini sözlep öttuq."

Lékin yighinda zéminis shirkitining ijra'iye diréktori joy keyzér özlirining xitay éléktron téxnologiye shirkiti bilen bolghan hemkarliq munasiwitini aqlap, bu shirketning insan heq-hoquqlirigha emel qilishigha diqqet qiliwatqanliqini bildürgen. Esqer jan ependining tekitlishiche, joy keyzér zéminisning xitay shirkitige bergen téxnikisini uning Uyghurlar üchün yasap chiqqan epke ishlitelmeydighanliqini ilgiri sürgen.

Nöwette gérmaniye shirketlirining xitay éléktron téxnologiye guruhidek shirketler bilen bolghan hemkarliq munasiwiti gérmaniyede munazire qozghimaqta. Xanno shedlérning bildürüshiche, gérmaniye hökümiti we parlaméntining qanun chiqirip, bu jehettiki nazaretni kücheytishi kérek iken. U 5‏-féwral ziyaritimizni qobul qilghanda mundaq dédi: "Gérmaniye hökümiti shinjang yaki sherqiy türkistandiki gérmaniye shirketlirining ochuq-ashkara bolushini telep qilishqa, ularning insaniyetke qarshi jinayetke shérik boluwatqan xitay shirketliri bilen bolghan munasiwetni qandaq bir terep qiliwatqanliqini sorashqa tamamen heqliq. Nöwette gérmaniye mehsulat teminati heqqide munazire boluwatidu. Biz gérmaniye hökümiti we parlaméntining bu mesilige qarita exlaqiy ölchem békitipla qalmay, yene insaniyetke qarshi jinayetke shérik bolghan shirketlerni qandaq bir terep qilish toghrisida qanun chiqirish mes'uliyiti bar, dep qaraymiz."

Gérmaniye hökümiti xitayning Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikini tenqid qilip kelgen bolsimu, lékin u gérmaniye shirketlirining rayondiki pa'aliyitige qarita izchil müjmel pozitsiye tutup keldi. Gérmaniye bash ministiri an'géla mérkélning bayanatchisi stéfén séybért ötken yili 12‏-ayda élan qilghan bu heqtiki bayanatida: "Héchqandaq émbargo qoyulmighan ehwalda. . . Mezkur rayonda dawamliq soda qilish-qilmasliq shu shirketning özige baghliq," dégen idi.

Toluq bet