76 Neper diniy rehber birliship, xitayning Uyghurlargha qaratqan irqiy qirghinchiliqini qattiq eyiblidi

Muxbirimiz nur'iman
2020-08-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Ikki saqchining roza héyt küni kocha charlawatqan körünüshi. 2019-Yili 4-iyun, qeshqer.
Ikki saqchining roza héyt küni kocha charlawatqan körünüshi. 2019-Yili 4-iyun, qeshqer.
AFP

 

8-Awghust xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi islam, xristi'an, yehudiy, buddizm we bashqa diniy guruppilarning wekilliridin bolup jem'iy 76 neper diniy rehber birlikte bayanat élan qildi.

En'gliye yehudiy wekiller kéngishi, xristi'an kishilik hoquq teshkilati (CSW), dunya Uyghur qurultiyi, irqiy qirghinchiliqqa taqabil turush ittipaqi we "Uyghur qirghinchiliqini toxtitish birleshmisi" qatarliq organlarmu inkas bildürüp, yuqiriqi diniy rehberlerning bayanatini yéqindin qollaydighanliqini bildürdi.

Bu bayanatqa en'gliye, amérika, kanada, italiye, bérma we hindonéziye qatarliq dunyaning her qaysi jayliridiki yehudiy dini, islam dini, xristi'an dini we tibet buddizimigha wekillik qilidighan guruppilarning rehberliri imza qoyghan.

Bayanatta "Biz xitayni Uyghurlar 'sherqiy türkistan' dep ataydighan xitayning atalmish 'shinjang Uyghur aptonom rayoni' diki Uyghurlargha qaratqan wehshiyane jinayetlirini toxtitishqa chaqirimiz. Nöwette xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan qirghinchiliqi 'yehudiy chong qirghinchiliqi' din buyanqi isaniyet tarixidiki eng qebih jinayettur," déyilgen.

Xristi'an birlikining qurghuchisi, en'gliye konsérwatiplar partiyesi kishilik hoquq komitétining ezasi we shundaqla dunya Uyghur qurultiyi en'gliye ishxanisining meslihetchisi bennédikt rojir ependi bu bayanat heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Dini lidérlarning söz qilishning ünümi yaxshi bolghachqa, biz dunyaning her qaysi jayliridiki dini zatlarni bu bayanatqa imza qoyushqa teshkilliduq. Xitayning Uyghurlargha yürgüzi'atqan zulumi heqqide nurghun ispatlar ashkarilandi. Bu insaniyetke qarshi élip bérlghan jnayetke süküt qilishka bolmaydu. Yehudiy jama'itige nisbeten bu qirghinchiliq bekmu sezgür téma. Ular xéli burunla bu qirghinchliqqa qarshi turush jasaritini körsetti. Bu qirghinchliqqa qarshi turush peqetla dini itiqadning zimmisidiki mesile bolup qalmastin, belki barliq diniy rehberlerningmu wezipsidur."

Bayanatta xitayning Uyghur rayondiki siyasetlirige nisbeten xelq'araliq tekshürüsh élip bérish we xitayning jinayi jawabkarliqini sürüshtürüsh telep qilin'ghan.

Dunya Uyghur qurultiyi london ishjanisining mudiri rehime mehmut xanim bayanat arqiliq xelq'aradiki munasiwetlik organlargha sunulghan telep heqqide tepsiliy toxtlip ötti: "Biz birleshken döletler teshkilatigha, her qaysi döletlerge, ammiwi teshkilatlargha, dini lidérlargha we keng ammigha qaritilghan alte türlük telipimizni otturigha qoyduq."

En'gliye yehudiylar wekiller kéngishining mu'awin re'isi édwin shükür yehudiy jama'itining bu qirghinchliqni toxtitish üchün qolidin kélidighan charilerning hemmisini qilidighanliqini bildürüp, mundaq dédi: "Yehudiy kéngishining re'isi bolush süpitim bilen dunya Uyghur qurultiyinining londondiki guruppisi bilen bir septe turup, 76 neper diniy rehberning birleshme bayanati arqiliq insaniyetni xitayning bu qirghinchlqigha 'emdi toxtat' déyishke chaqiriq qilduq. Men bu arqiliq 'emdi yiter, insaniyet, oyghininglar!' démekchimen."

Bennédikt rojir Uyghurlargha yillardin buyan yürgüzülüwatqan bu zulumgha dunyaning emdi qarshi turushqa ötkenlikining sewebi heqqide toxtlip, mundaq dédi: "Musulman, xristi'an, yehudiy we buddisit lidérlarning mürini-mürige tirep, bir topluqqa qaritilghan rezil siyasetke qarshi chiqishi tarixta körülmigen heriket. Bu hem weziyetning jiddiylikidin dérek béridu. Hazir Uyghurlar 'sherqiy türkistan' dep ataydighan 'shinjang' heqqide uchulargha érishish bek tes, hazir bu mesilini bara bara chüshinip yettuq, shunga bu bayanatini berduq."

Édwin shükür axirida mundaq dédi: "Insanlar meyli qaysi din'gha étiqad qilishidin qet'iynezer, ular oxshashla insan. Biz oxshash shekilde tughulimiz, oxshash shekilde ölimiz. Korona wirusi mezgilide téximu éniq chüshenduqki, biz oxshash wirustin yuqumlinidikenmiz. Shunga barliq diniy lidérlaning birlikte heriket qilishi bek normal. Bir itiqadqa hujum qilghanliq, barliq dinlargha hujum qilghanliq bilen barawer. Biz birleshmisek, ajizliship kétimiz. Shunglashqa eger birimizge hujum qilin'ghanda, hemmimiz birliship qarshi turushimiz kérek."

Bayanatta ular yene özlirining xitayning dini basturushigha duch kelgen tibet buddistliri, falun'gungchilar we xitay xiristiyanliri bilenmu bir septe ikenlikini eskertip ötken.

8-Awghust xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi islam, xristi'an, yehudiy, buddizm we bashqa diniy guruppilarning wekilliridin bolup jem'iy 76 neper diniy rehber birlikte bayanat élan qildi.
En'gliye yehudiy wekiller kéngishi, xristi'an kishilik hoquq teshkilati (CSW), dunya Uyghur qurultiyi, irqiy qirghinchiliqqa taqabil turush ittipaqi we "Uyghur qirghinchiliqini toxtitish birleshmisi" qatarliq organlarmu inkas bildürüp, yuqiriqi diniy rehberlerning bayanatini yéqindin qollaydighanliqini bildürdi.
Bu bayanatqa en'gliye, amérika, kanada, italiye, bérma we hindonéziye qatarliq dunyaning her qaysi jayliridiki yehudiy dini, islam dini, xristi'an dini we tibet buddizimigha wekillik qilidighan guruppilarning rehberliri imza qoyghan.
Bayanatta "Biz xitayni Uyghurlar 'sherqiy türkistan' dep ataydighan xitayning atalmish 'shinjang Uyghur aptonom rayoni' diki Uyghurlargha qaratqan wehshiyane jinayetlirini toxtitishqa chaqirimiz. Nöwette xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan qirghinchiliqi 'yehudiy chong qirghinchiliqi' din buyanqi isaniyet tarixidiki eng qebih jinayettur," déyilgen.
Xristi'an birlikining qurghuchisi, en'gliye konsérwatiplar partiyesi kishilik hoquq komitétining ezasi we shundaqla dunya Uyghur qurultiyi en'gliye ishxanisining meslihetchisi bennédikt rojir ependi bu bayanat heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Dini lidérlarning söz qilishning ünümi yaxshi bolghachqa, biz dunyaning her qaysi jayliridiki dini zatlarni bu bayanatqa imza qoyushqa teshkilliduq. Xitayning Uyghurlargha yürgüzi'atqan zulumi heqqide nurghun ispatlar ashkarilandi. Bu insaniyetke qarshi élip bérlghan jnayetke süküt qilishka bolmaydu. Yehudiy jama'itige nisbeten bu qirghinchiliq bekmu sezgür téma. Ular xéli burunla bu qirghinchliqqa qarshi turush jasaritini körsetti. Bu qirghinchliqqa qarshi turush peqetla dini itiqadning zimmisidiki mesile bolup qalmastin, belki barliq diniy rehberlerningmu wezipsidur."
Bayanatta xitayning Uyghur rayondiki siyasetlirige nisbeten xelq'araliq tekshürüsh élip bérish we xitayning jinayi jawabkarliqini sürüshtürüsh telep qilin'ghan.
Dunya Uyghur qurultiyi london ishjanisining mudiri rehime mehmut xanim bayanat arqiliq xelq'aradiki munasiwetlik organlargha sunulghan telep heqqide tepsiliy toxtlip ötti: "Biz birleshken döletler teshkilatigha, her qaysi döletlerge, ammiwi teshkilatlargha, dini lidérlargha we keng ammigha qaritilghan alte türlük telipimizni otturigha qoyduq."
En'gliye yehudiylar wekiller kéngishining mu'awin re'isi édwin shükür yehudiy jama'itining bu qirghinchliqni toxtitish üchün qolidin kélidighan charilerning hemmisini qilidighanliqini bildürüp, mundaq dédi: "Yehudiy kéngishining re'isi bolush süpitim bilen dunya Uyghur qurultiyinining londondiki guruppisi bilen bir septe turup, 76 neper diniy rehberning birleshme bayanati arqiliq insaniyetni xitayning bu qirghinchlqigha 'emdi toxtat' déyishke chaqiriq qilduq. Men bu arqiliq 'emdi yiter, insaniyet, oyghininglar!' démekchimen."
Bennédikt rojir Uyghurlargha yillardin buyan yürgüzülüwatqan bu zulumgha dunyaning emdi qarshi turushqa ötkenlikining sewebi heqqide toxtlip, mundaq dédi: "Musulman, xristi'an, yehudiy we buddisit lidérlarning mürini-mürige tirep, bir topluqqa qaritilghan rezil siyasetke qarshi chiqishi tarixta körülmigen heriket. Bu hem weziyetning jiddiylikidin dérek béridu. Hazir Uyghurlar 'sherqiy türkistan' dep ataydighan 'shinjang' heqqide uchulargha érishish bek tes, hazir bu mesilini bara bara chüshinip yettuq, shunga bu bayanatini berduq."
Édwin shükür axirida mundaq dédi: "Insanlar meyli qaysi din'gha étiqad qilishidin qet'iynezer, ular oxshashla insan. Biz oxshash shekilde tughulimiz, oxshash shekilde ölimiz. Korona wirusi mezgilide téximu éniq chüshenduqki, biz oxshash wirustin yuqumlinidikenmiz. Shunga barliq diniy lidérlaning birlikte heriket qilishi bek normal. Bir itiqadqa hujum qilghanliq, barliq dinlargha hujum qilghanliq bilen barawer. Biz birleshmisek, ajizliship kétimiz. Shunglashqa eger birimizge hujum qilin'ghanda, hemmimiz birliship qarshi turushimiz kérek."
Bayanatta ular yene özlirining xitayning dini basturushigha duch kelgen tibet buddistliri, falun'gungchilar we xitay xiristiyanliri bilenmu bir septe ikenlikini eskertip ötken.

Toluq bet