Уйғурлар тоғрисида мақалә йезиватқан журналист йүҗәл танай түркийәдә сотланди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-11-10
Share
turkiye-sot-zhurnalist-yujel-tanay.jpg Уйғурлар тоғрисида мақалә йезиватқан журналист йүҗәл танай, адвокат иляс доған вә сотқа қатнашқучи абдуллаһ абдурахман әпәндиләр истанбулдики бақиркөй тәптиш мәһкимиси алдида. 2020-Йили ноябир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Истанбулдики җумһурийәт тәптиш мәһкимиси журналист йүҗәл танай үстидин сунулған бир парчә әрз-шикайәтни тапшурувалған.

Мәзкур әрзнамидә йүҗәл танай әпәнди, түркийәдики "уйғур санаәтчиләр вә тиҗарәтчиләр җәмийити" намлиқ тәшкилатниң башлиқи сабир боғдаға "хитай билән тил бириктүргүчи вә динсиз" дәп "һақарәт қилиш" билән әйибләнгән.

Йүҗәл танай әпәнди узун йиллардин буян бәзи тор гезитлиридә вә иҗтимаий таратқуларда уйғурлар тоғрисида обзор вә хәвәр йезип келиватқан бир киши болуп, униң 2019-йили елан қилған "хитай истихбарат идариси билән тил бириктүргүчи тәшкилат-уйғур санаәтчиләр вә тиҗарәтчиләр җәмийити вә сабир боғда" мавзулуқ мақалисидә сабир боғдани "хитай билән тил бириктүргән, динсиз" дәп атиған. Сабир боғда униң бу сөзини "һақарәт қилди" дәп әрзнамә йезип сотқа бәргән.

Игилинишичә, истанбулдики бақиркөй тәптиш мәһкимиси бу әрзни қобул қилған вә сабир боғданиң әрз-шикайитигә асасән йүҗәл танай үстидин дело турғузған. Йүҗәл танай әпәнди бүгүн, йәни 10-ноябир күни әтигән саәт онда бақиркөй сот мәһкимисидә сотқа чиққан.

Түркийәниң ризә вилайитидин аптобус билән 17 саәт йол йүрүп истанбулға келип сотқа чиққан йүҗәл танай әпәнди сот ахирлашқандин кейин зияритимизни қобул қилип, мундақ деди: "мән бүгүнки сотта сотчиға, мән узун йилдин буян шәрқий түркистан тоғрисида мақалә йезиватимән, йүксиливатқан хитайниң шәрқий түркистандики зулум сияситини күчәйткәнликини, ирқий қирғинчилиқ елип бериватқанлиқини йезиватимән, дедим. Мән бу җәрянда уйғур санаәтчиләр вә тиҗарәтчиләр тәшкилати башлиқи

Сабир боғда тоғрисида издиниш нәтиҗисидә униң һәққидики бу мақаләмни язғанлиқимни ейттим".

У йәнә, сабир боғда һәққидә язғанлирини баян қилип мундақ деди: "сабир боғданиң мунасивәтлирини яхши билимән. У, хитай сиясий кеңишиниң әзаси, хитай консулханиси билән мунасивити бәк яхши. Бу һәқтә хитай консулханисиниң тор бетидиму мәлумат бар. Буларға тайинип туруп ‹хитай билән тил бириктүргүчи' дәп яздим".

Бүгүнки сотқа йүҗәл танайниң адвокати, әнқәрәдики һаҗи байрам университети қанун факултетиниң профессори иляс доған әпәндиму қатнашқан. У, зияритимизни қобул қилип, соалимизға телефон учури арқилиқ җаваб бәрди. У, учурда мундақ дәп язған: "мән сотчиға, сабир боғда вә хитай үчүн аммиви дипломатийә хизмити қиливатқан кишиләр һазир уйғурлар дучар болуватқан ирқий қирғинчилиқ һәққидә мақалә йезиватқанларни давамлиқ сотқа берип бесим пәйда қиливатиду. Бу кишиләр хитайни тәнқид қилғанлардин биарам болуватиду. Түркийә әркин, демократийә билән башқурулуватқан бир дөләт, бу хил тәнқидләргә хитай дөлитидәк муамилә қилмаслиқимиз керәк. Шәрқий түркистанда хитай инсанийәткә қарши җинайәт садир қиливатиду. Обзорчи йүҗәл танайни сотлаш номус бир иш. Журналист вә язғучи йүҗәл танай әпәнди очуқ-ашкара елан қилинған мәнбәләргә тайинип туруп сабир боғда вә у қурған тәшкилат һәққидә бу мақалини язған, у, дегән сөзләр җинайәт һесабланмайду, дедим".

Йүҗәл танай әпәнди "бүгүн хитай уйғурларға ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан бундақ бир пәйттә хитай консулханисиға берип, хитайлар билән рәсимгә чүшүп йүргән кишиниң уйғурчида ‹сатқун' дәп атилидиғанлиқи" ни баян қилип мундақ деди: "мән бир түрк милләтчиси болуш сүпитим билән буни хаинлиқ дәймән. Уйғур тилида буни ‹сатқун' дәйду. Хитайниң пули үчүн өз миллитини сетиштин башқа нәрсә әмәс. Бүгүнки күндә уйғурлар бунчивала ирқий қирғинчилиққа учраватса буни йошуруш үчүн һечнемә болмиғандәк хитай консулханисиниң хадимлири билән сүрәткә чүшүш мәнчә номус бир иш, уйғур хәлқи сабир боғдадәк кишиләрни һәргиз унтумайду".

Шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ рәиси һамутхан гөктүрк әпәнди йүҗәл танай әпәндини узун йиллардин буян тонуйдиғанлиқини, униң хитайға қарши мақалә йезип сотқа берилгән тунҗи киши икәнликини, бу, түркийәдә хитайниң тәсириниң күчийиватқанлиқиниң бешарити икәнликини билдүрди.

Сотчи сабир боғданиң адвокатиниң сөзлириниму аңлиғандин кейин мәзкур делониң кәм материяллирини толуқлап, 4-айниң 7-күни қайта сот ачидиғанлиқини җакарлиған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт