Америка дөләт мәҗлисидә уйғурларниң панаһлиқ ишлирини асанлаштуруш, уларни бихәтәр дөләтләргә йәрләштүрүш һәққидә испат аңланди

Мухбиримиз ирадә
2021-10-20
Share
Америка дөләт мәҗлисидә уйғурларниң панаһлиқ ишлирини асанлаштуруш, уларни бихәтәр дөләтләргә йәрләштүрүш һәққидә испат аңланди (Солдин оңға) америка кеңәш палата әзаси җеф меркилий(Jeff Merkley) вә авам палата әзаси җәймис макговрн(James McGovern) америка дөләт мәҗлисидә ечилған "зиянкәшликтин қоғдаш-хоңкоңлуқлар вә уйғурларға инсанпәрвәрлик йолини ечиш" темисидики испат аңлаш йиғинида. 2021-Йили 19-өктәбир, вашингтон.
cecc.gov

Америка дөләт мәҗлисидә "зиянкәшликтин қоғдаш-хоңкоңлуқлар вә уйғурларға инсанпәрвәрлик йолини ечиш" темисидики испат аңлаш йиғини ечилди.

Хитай һөкүмитиниң уйғурларға дөләт ичи вә сиртида охшашла зиянкәшлик қилишқа урунуватқанлиқи, дөләт һалқиған бесим пәйда қилип уларни дуняниң қәйиридә болушидин қәтийәнәзәр қамал қилишқа урунуватқанлиқи америка қатарлиқ ғәрб әллири һәл қилишқа тегишлик җиддий мәсилә болуп оттуриға чиқмақта.

Америка дөләт мәҗлисидә 19-өктәбир күни ечилған "зиянкәшликтин қоғдаш-хоңкоңлуқлар вә уйғурларға инсанпәрвәрлик йолини ечиш" темисидики испат аңлаш йиғинда дөләт мәҗлис әзалири вә гуваһлиқ бәргүчиләр бирдәк хитай һөкүмитиниң бастуруш, өч елиш, тутқун қилиштәк хәвпигә дуч келиватқан хоңкоңлуқлар вә уйғурларни қутқузуш һазирқи вақтиниң әң муһим тәқәззаси, дейишти.

Америка авам палата әзаси киристофер симис(Christopher Smith) америка дөләт мәҗлисидә ечилған
Америка авам палата әзаси киристофер симис(Christopher Smith) америка дөләт мәҗлисидә ечилған "зиянкәшликтин қоғдаш-хоңкоңлуқлар вә уйғурларға инсанпәрвәрлик йолини ечиш" темисидики испат аңлаш йиғинида. 2021-Йили 19-өктәбир, вашингтон.

Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетида ечилған йиғинда алди билән мәзкур комитети рәиси, америка кеңәш палата әзаси җеф меркилий сөз қилди. У сөзидә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан ирқий қирғинчилиқи давам қиливатиду, хоңкоңдиму һазир сиясий җинайәтчиләр барлиққа кәлди, вәзийәт интайин еғир. . . . Биз конкрет тәдбирләрни елишимиз керәк. Биз хитай һөкүмитиниң һәрикитини контрол қилалмисақму, зулумдин қечип босуғимизға келип қалғанларни қоғдаш қудритимиз бар. Бүгүнки йиғинимизниң мәқсити мана мушу" деди.

Бүгүнки испат аңлаш йиғинида авам палата әзаси җәймис макговрн, киристофер симис, том малиновский қатарлиқлар сөз қилди. Уларму сөзлиридә хитай һөкүмитиниң хоңкоңлуқлар, уйғурлар дуняниң нәридә болушидин қәтийәнәзәр уларни контрол қилиш мәқситини ишқа ашурмақчи болуватқанлиқини, хитайниң дөләт һалқиған бесим һәрикитигә американиң күчлүк диққәт қилиши керәкликини тәкитләшти.

Йиғинда юқиридики мәҗлис әзалиридин башқа йәнә, мирас фондиниң алий сиясәт анализчиси оливия енос, хоңкоң демократийә кеңиши мәслиһәтчиси, паалийәтчи сүнний чиң вә уйғур шаири вә филим ишлигүчи таһир һамут изгил қатарлиқлар гуваһлиқ бәрди.

Оливия инус ханим сөзидә хитай һөкүмитиниң тәһдити астида қалған уйғурлар вә хоңкоңлуқларни американиң өз қойниға елиши керәклики вә шундақ қилиш үчүн американиң мунасивәтлик қанун-низамлири барлиқини билдүрүп, американиң "инсанпәрвәрлик нуқтисидин җиддий вәзийәттики кишиләр категорийәси" йәни (p2) системиси бойичә хоңкоңлуқларни вә уйғурларниң америкада панаһлинишиға йол ачқанлиқини болидиғанлиқини чүшәндүрүп өтти. У йәнә мунуларни деди: "уйғурлар вә хоңкоңлуқлар дуч келиватқан бу кризисниң қисқа вақит ичидә һәл болидиған мәсилә әмәсликини нәзәрдә тутуп туруп, америка дәрһал уйғурлар вә хоңкоңлуқларни әң муһим қоғдашқа тегишлик кишиләр дәп бәлгилиши вә тездин әмәлийләштүрүши керәк. Америка байдин һөкүмити шундақла йәнә башқа демократик шерик дөләтлириниму уйғурларни вә хоңкоңлуқларға қучақ ечишқа тәшәббус қилип, нурғунлиған кишиләрниң америка вә башқа демократик дөләтләрдә һаятий капаләткә игә болушини қолға кәлтүрүши керәк. Америка йәнә түркийә, малайшия, тайланд, қазақистан қатарлиқ хитайниң бу дөләтләрдә панаһлиниватқан уйғурларни қайтуруп бериш һәққидики бесимиға учраватқан дөләтләр билән дипломатик алақини күчәйтиши керәк. Америка һәрвақит уйғурлар вә хоңкоңлуқларға америкиниң уларниң әһвалиға көңүл бөлүватқанлиқини билдүрүп туруши керәк"

Оливия инус ханимниң сөзидин кейин хоңкоңлуқ паалийәтчи сөз қилип, әйни чағда өзи билән биллә намайишқа қатнашқан яшларниң һәммисиниң һазир тутқунда икәнликини, өзиниң хитайниң тутқунидин қечип қутулған аз бир қисим тәләйликләрдин икәнликини ейтти вә американиң чоқум һазир хитай һөкүмитидин қечишқа тәмшиливатқан хоңкоңлуқларға ярдәм қилишиниң интайин зөрүрлүкини билдүрди.

Арқидин йиғинда америкадики уйғур зиялийси таһир һамут изгил әпәнди сөз қилди. Уму өзиниң хитайниң зор көләмлик тутқуни башланғанда қечип чиқалиған азғинә тәләйлик кишиләрдин бири икәнликини, нурғун уйғурларниң қолида паспорти болмиғанлиқтин бундақ пурсәткә еришәлмигәнликини, паспорт бәрмәсликниң хели йиллар илгирила хитайниң уйғурларни контрол қилиш васитиси болуп кәлгәнликини ейтти. Бирақ у паспорт елип чәтәлләргә чиққан нурғун уйғурларниң һелиһәм хатирҗәмликкә еришәлмәйватқанлиқини өз тәҗрибисигә асасән оттуриға қойди.

Таһир һамут әпәнди америкада техи панаһлиқ ишлири һәл болмайватқан уйғурлардин сирт, дуняниң һәрқайси җайлирида йәни түркийә, тайланд, сәуди әрәбистан, афғанистан қатарлиқ дөләтләрдә һелиһәм паспортсиз, кимликсиз вә яки һәр күни қайтурулуш дәккә-дүккиси ичидә яшаватқанларниңму көплүкини баян қилди. У бу уйғурларға америка башчилиқидики ғәрб демократик әллириниң игә болуши керәкликини билдүрди.

Арқидин оливия инус ханим вә таһир һамут әпәндиләр мәҗлис әзалириниң америкадики уйғурларниң панаһлиқ ишлириниң аста болушидики сәвәбләр, байдин һөкүмитиниң һазирғичә уйғурларни вә хоңкоңлуқларни қобул қилиш үчүн бир һәрикәт қилип-қилмиғанлиқи, уйғурларни бихәтәр дөләтләргә орунлаштурушқа тосалғу болуватқан амиллар, хитайниң уйғурларни қандақ васитиләр билән назарәт қиливатқанлиқи һәққидики соаллириғиму җаваб бәрди.

Мәҗлис әзалири америкада панаһлиқ тәләп қилғучиларниң бәзилириниң һазирғичә панаһлиқ ишлириниң һәл болмаслиқини қобул қилғили болмайдиған бир әһвал, дейишти. Авам палата әзаси җәймис макговрн дуняниң һәр йеридә һәр түрлүк зулумлар мәйданға келиватқан болсиму бирақ уйғурлар вә хоңкоңлуқларниң мәсилисиниң әң муһим орунға қоюлуши керәкликини, америка һөкүмити вә мәҗлисиниң дәрһал уйғурларни бихәтәрликкә ериштүрүш үчүн һәрикәт қилиши керәкликини вә өзлириниң бу һәқтики қанунларни тездин чиқириш үчүн һәрикәт қилидиғанлиқини билдүрүшти.

Йиғинда тилға елинған йәнә бир муһим тема болса уйғурларға ирқи қирғинчилиқ йүргүзүватқан бир һакимийәтниң қишлиқ олимпик мусабиқисигә саһибханилиқ қилидиғанлиқи болди. Кеңәш палата әзаси җеф меркилий йиғиндики сөзидә өзлириниң шунчә чақириқиға қаримай олимпикни йөткәшкә қошулмиған олимпик комитетини қаттиқ әйиблиди. У бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини 1936- йилидики натсист германийәси өткүзгән олимпик мусабиқисигә охшатти вә бу тарихниң тәкрарлинишиға йол қоюшқа болмайду, деди. Сенатор җеф меркилий йәнә өзлириниң давамлиқ һалда бу һәқтә хизмәт қилидиғанлиқини, һөкүмәтләрни мусабиқини байқут қилишқа, дипломатлирини әвәтмәсликкә, қоллиғучи ширкәтләрни қоллаштин чекинишкә давамлиқ бесим ишлитидиғанлиқини билдүрүп йиғинни аяғлаштурди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт