“уйғур сиясити қанун лайиһәси” америка авам палатасида мутләқ көп аваз билән мақулланди

Вашингтондин мухбиримиз ирадә тәйярлиди
2024.02.16
Rep-Young-Kim Америка авам палата әзаси яң ким (Young Kim) ханим ( H. R. 2766 Номурлуқ қанун лайиһәсини тонуштурмақта. 2024-Йили 14-феврал, вашингтон.
YouTube/U.S. Representative Young Kim

15-Феврал күни, “уйғур сиясити қанун лайиһәси” америка авам палатасида авазға қоюлуп, 6 гә қарши 414 аваз билән мақулланған.

Америка авам палата әзаси яң ким (Young Kim) ханим тәрипидин тонуштурулған H. R. 2766 - Номурлуқ бу қанун лайиһәси америка ташқи ишлар министирлиқини хитайниң ичи вә сиртидики уйғурларниң вәзийитини яхшилаш үчүн әмәлий тәдбирләрни қоллинишқа йетәкләйдиған бир қанун лайиһәсидур. Униң мутләқ көп санлиқ аваз билән авам палатадин өтүши лайиһәниң рәсмий қанунға айлиниши үчүн ташланған зор қәдәмләрниң бири болуп һесаблиниду.

15-Феврал дөләт мәҗлисидә беләт ташлаш елип бериливатқанда америкадики һәрқайси уйғур тәшкилатлириниң вәкиллири нәқ мәйданға йетип берип, бу тарихий пәйтләргә шаһит болғаниди. Уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң ташқи ишларға мәсул директори луиса гиривниң дейишичә, қанун лайиһәси авазға қоюлғанда дәсләптә рәт авази бәргән бир қисим авам палата әзалири қарарини өзгәртип лайиһәни қоллиған. У мундақ дәйду:

“қизиқарлиқ болғини, бу лайиһәгә аваз бериш башланғанда дәсләптә 10 нәпәр авам палата әзаси буниңға рәт авази бәргәниди. Бу әзалар адәттә американиң өзидин башқа дөләтләрдики ишларға көңүл бөлүши вә мәбләғ аҗритишиға қарши туридиған, американиң ички сияситидин башқа мәсилиләргә көңүл бөлмәйдиған сиясәтчиләрдур. Улар адәттә принсип сүпитидә ташқи сиясәткә мунасивәтлик һәрқандақ лайиһәгә қарши аваз бериду. Әмма шулар чеғида ахирида рәт қилиш авазини өзгәртип, ‛уйғур сиясити қанун лайиһәси‚ ни қоллап аваз бәрди.”

“уйғур сиясити қанун лайиһәси” америка дөләт мәҗлиси авам палатаси тәрипидин мутләқ көп аваз билән мақулланди. 2024-Йили 15-феврал, вашингтон.
“уйғур сиясити қанун лайиһәси” америка дөләт мәҗлиси авам палатаси тәрипидин мутләқ көп аваз билән мақулланди. 2024-Йили 15-феврал, вашингтон.
X/@RepYoungKim

Мәзкур қанун лайиһәси америка ташқи ишлар министирлиқини уйғурлар мәсилисидә конкрет һәрикәт қилишқа йетәкләшни нишан қилған болуп, у, америка ташқи ишлар министирлиқида мәхсус уйғур мәсилиси бойичә маслаштурғучи бекитиш, мәхсус истратегийә бәлгиләш вә уйғурчә билидиған дипломатийә хадими тәсис қилиштәк конкрет маддиларни өз ичигә алиду.

Америка уйғур бирләшмиси рәиси әлфидар илтәбирниң радийомизға дейишичә, бу лайиһәниң зор көп санлиқ қоллашқа еришиши америкадики һәр икки партийәниң уйғур мәсилисини зор дәриҗидә қоллайдиғанлиқини намаян қилидикән. У йәнә буни америкадики һәрқайси тәшкилатлар вә шәхсләрниң америка дөләт мәҗлисидә тохтимай қилған лобичилиқ паалийәтлириниң нәтиҗиси дәп көрсәтти.

Америка авам палатасидин 6 гә қарши 414 аваз билән мақуллинип чиққан бу қанун лайиһәсиниң кеңәш палата нусхиси 2023-йили 4-айниң 20-күни кеңәш палата әзаси марко рубийониң башчилиқ қилиши вә кеңәш палата әзаси катерин кортиз масто вә кеңәш палата әзаси рогер маршал қатарлиқларниң қоллиши билән тонуштурулғаниди. У, һазир кеңәш палатаси ташқи мунасивәтләр комитетиниң қарап чиқиришини күтмәктә.

Уйғур һәрикити тәшкилатиниң мудири рошән аббас ханим америкадики һәрқайси уйғур тәшкилатлириниң әмди бу қанун лайиһәсиниң кеңәш палатасидин өтүши үчүн лобичилиқ һәрикәтлирини давамлаштуридиғанлиқини билдүрди.

Әлфидар илтәбир ханимниң ейтишичә, мәзкур қанун лайиһәсиниң авам палата нусхиси билән кеңәш палата нусхисидики бәзи пәрқлиқ маддилар сәвәбидин икки тәрәпниң келишиши бираз риқабәтлик икән. Бу, һәрқайси тәшкилатлар вә шәхсләрниң лобичилиқ паалийәтлирини йәниму күчәйтип, йәниму көп тиришчанлиқ көрситиши лазимлиқини билдүридикән. Әлфидар ханим өзлириниң бу қанун лайиһәсиниң кеңәш палатасидин өтүши вә ақивәттә президент байденниң қол қоюшиға сунулуши үчүн һәрикәтлирини давам қилидиғанлиқини ейтти.

“уйғур сиясити қануни лайиһәси” ниң аптори, авам палата әзаси яң ким ханимму “X” тә язған инкасида өзиниң лайиһәсини қанунға айландуруш йолидики хизмәтлирини давам қилидиғанлиқини билдүрүп: “биз хитай компартийәсиниң дәпсәндичиликигә учраватқан уйғурларни қоллашқа керәклик болған тәдбирләрни америка һөкүмитигә тәминләшкә йәнә бир қәдәм йеқинлаштуқ. Мән буни ахирқи нуқтиға йәткүзүш үчүн давамлиқ күрәш қилимән” дәп язған.

Америкадики уйғур кишилик һоқуқ қурулуши, америка уйғур бирләшмиси қатарлиқлар вә һәмдә уйғурлар мәсилисини йеқиндин қоллап келиватқан органлар вә шәхсләр баянат елан қилип авам палата әзаси яң ким ханимға рәһмәт ейтти вә униң уйғурларниң әркинлики үчүн қиливатқан паалийәтлирини йеқиндин қоллайдиғанлиқини билдүрүшти.

Яң ким ханим тәрипидин 2021-йили түзүп чиқилған бу қанун лайиһәси 2022-йили декабирда авам палатасидин мақуллуқтин өткән, бирақ йеңи йилниң кирип мәҗлисниң алмишиши билән қанунға айлиналмиған. Бу қанун 2023-йили 4-айда авам палата әзаси яң ким(Young Kim) вә авам палата әзаси ами бера (Ami Bera) тәрипидин қайтидин дөләт мәҗлисидә тонуштурулғаниди.

Бу қанун лайиһәси төвәндикидәк мәзмунларни өз ичигә алиду: америка ташқи ишлар министирлиқида уйғур мәсилиси бойичә маслаштурғучи бекитиш; америка ташқи ишлар министирлиқиниң дуняниң һәрқайси җайлиридики тонутуш программилириға уйғур кишилик һоқуқ паалийәтчилирини киргүзүшини тәләп қилиш вә бу арқилиқ шинҗаң уйғур аптоном районида йүз бериватқан зулумни һәрқайси дөләтләрдики аммиви дипломатийә мунбәрлиридә сөзләшкә шараит һазирлаш; ташқи ишлар министирлиқи шинҗаң уйғур аптоном районидики лагерларни тәкшүрүши вә қолға елинған уйғурларниң қоюп берилишигә капаләтлик қилиш үчүн қоллинидиған истратегийә тәләп қилиш; америка ташқи ишлар министирлиқиниң чәт әлләрдики дипломатийә хадимлириниң уйғур тили өгинишигә шараит яритиш, американиң хитай, түркийә вә башқа уйғур диаспора нопуси көпрәк дөләтләрдики әлчиханилириға кәм дегәндә бир уйғурчә сөзләйдиған дипломатийә хадими тәқсим қилиш; американиң б д т дики баш әлчисини б д т паалийәтлиридә уйғурлар вә шинҗаң уйғур аптоном райониға мунасивәтлик мәсилиләрниң оттуриға қоюлушиға тосқунлуқ қилидиған һәр қандақ һәрикәткә қарши турушқа йетәкләш вә башқилар.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.