"Uyghurlardiki mejburiy emgekni cheklesh qanuni" 1-ötkeldin ötti

Muxbirimiz eziz
2020-09-23
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika awam palatasida awazgha qoyulghan "Uyghurlardiki mejburiy emgekni cheklesh qanun" layihisi 3 ke qarshi 406 awaz bilen maqulluqtin ötti. 2020-Yili 23-séntebir, washin'gton.
Amérika awam palatasida awazgha qoyulghan "Uyghurlardiki mejburiy emgekni cheklesh qanun" layihisi 3 ke qarshi 406 awaz bilen maqulluqtin ötti. 2020-Yili 23-séntebir, washin'gton.
live.house.gov

Amérika hökümiti Uyghurlar diyaridiki siyasiy basturush herikitini eng keskin tenqidlep kéliwatqan bolup, buningdiki eng yéngi bir qedem 22-séntebir küni chüshtin kéyin amérika awam palatasida awazgha qoyulghan "Uyghurlardiki mejburiy emgekni cheklesh qanun" layihesinng 3 ke qarshi 406 awaz bilen maqulluqtin ötüshi boldi.

Amérika awam palatasining ezasi jim mekgowérin mezkur qanun layihisining tonushturulushi we awazgha qoyulushida eng zor küch chiqarghan shexslerning biri. Awazgha qoyushning aldida u bu heqte söz qilip: "Dölet mejlisi üchün emdi heriketke ötidighan peyt yétip keldi. Chünki ötken birnechche yilda biz xitay hökümitining lagér sistémisini wujudqa keltürüshi hemde kéngeytishige endishe ichide qarap turduq. Emdilikte ashu lagérlargha qamalghan milyonlighan Uyghurning mejburiy emgekke séliniwatqanliqini körmektimiz" dédi.

Bu yéngi qanun layihisining awam palatasida maqullinishi xitay hökümiti biwasite arqa tirek bolghan halda ijra qiliwatqan milyonlighan Uyghurni "Zamaniwi qullar emgiki" ge mejburlash qilmishining keskin ret qilinidighanliqini jakarlidi. Bolupmu hazirqidek Uyghur diyaridiki mejburiy emgek bilen chétishliqi barliqi ispatlan'ghan mehsulatlarni ‍amérika tamozhnisida musadire qilishtin xitay éksport qiliwatqan téximu köp mehsulatlarni amérika bazirigha kirishtin men'i qilishqa qarap yüzlinishte bu zor bir ilgirilesh hésablinidiken. Amérika awam palatasining re'isi nensiy pélosi xanim mezkur qanun layihisi awazgha qoyulushtin ilgiri mexsus söz qilip: "Biz insaniyliqtin halqip ketken mejburiy emgek qilmishini tosmaqchi boluwatimiz. Biz bu arqiliq béyjinggha bu xil depsi'endichilikke xatime bérish lazimliqi heqqide éniq uchur yollawatimiz" dédi.

Washin'gton shehiridiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilati we uning mudiri ömer qanat bu qanun layihisini herqaysi palata ezalirigha tonushturushta aktip pa'aliyette bolup kéliwatqanidi. Ömer qanat ependi bu qanun layihisi heqqide söz bolghanda mejburiy emgekke chétishliq mehsulatlarni chekleshla emesliki heqqide chüshenche bérip mundaq dédi:
Awam palata ezasi maykil mekkol bu qanun layihesini awazgha qoyush aldida "Töpilik" gézitige bu heqte söz qilip "Biz yéqinda xitaydin kelgen 13 tonna chachni musadire qilduq. Bu xildiki insanlarning chéchini késiwélip sétish qilmishi natsistlar dewridin buyan qayta körülüp baqmighan. Shunga xitay kompartiyesining Uyghurlargha qarshi bu jinayetlirini cheklesh üchün men bu qanun layihisini pütün küchüm bilen qollaymen" dégen.

Amérika Uyghur birleshmisining sabiq re'isi ilshat hesen bu qanun layihesining deslepki qedemde maqullinishidin shatlan'ghan minglighan Uyghurlarning biri. U bu heqtiki ziyaritimiz jeryanida insaniyet tarixidiki qebih "Zamaniwi qullar emgiki" ning qurbani boluwatqan milyonlighan Uyghurning ah-zarining bikargha ketmigenlikini, yéqin kelgüside buningdinmu zor ilgirileshni körüshni xalaydighanliqini bildürdi.

"Uyghurlardiki mejburiy emgekni cheklesh qanuni" heqqide söz qilghan awam palata ezaliri hazir hemmige melum boluwatqan xitay éksportidiki toqumichiliq mehsulatliri we kiyim-kécheklerning birdek Uyghurlar diyarini xam eshya menbesi qilidighanliqi, yene kélip xitayning asasliq paxta mehsulatining mushu rayondin kélidighanliqini tekitlep bu halqilarning her ikkisi, yeni mehsulatni pishshiqlap ishlesh we bazargha teyyarlash basquchi birdek Uyghurlarning mejburiy emgiki arqiliq emelge éshiwatqanliqini bildürgen. Awam palata ezasi tom suzi bu heqte toxtilip: "Biz bundaq ehwalda paxta mehsulatlirini xitaydin emes, belki ottura amérika döletliridin import qilishimiz lazim. Buningda xitay éghir zerbige uchraydu hemde bu xil mejburiy emgekni toxtitishqa mejburlinidu" dégen.

Nöwette mezkur qanun layihesi amérika kéngesh palatasigha yollinish aldida bolup, amérikadiki zor saylam we aliy sotning wezipige teyinlesh ishliri bilen aldirash boluwatqan kéngesh palatasida awazgha qoyushqa ülgürelmey qalsa 2021-yili yéngiwashtin awazgha qoyulidiken. Ömer qanat bu heqte chüshenche bérip mundaq dédi:
Mezkur qanun layihesi awam palatasida maqullan'ghandin kéyin xitay hökümiti yene bir qétim adetlen'gen kona muqamda inkas qayturup, Uyghurlar diyarida mejburiy emgek hadisisining mewjutluqini inkar qildi. Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi wang wénbin bu heqte muxbirlarning so'allirigha jawab bérip: "Bu pütünley bizge qara chaplash. Gherbtiki düshmen küchler yene bir qétim yalghanni toqup chiqiwatidu" dégen. Emma ilshat hesenning pikriche, xitayning bu xil bayanatliri hazir héchkimni ishendürelmeydighan bolup, mezkur qanun layihesining maqullinishi eksiche yosunda muhajirettiki Uyghurlarning zulumni pash qilish gheyritige téximu zor gheyret we shija'et ata qilishi mumkin iken.

Uyghurlar diyaridiki mejburiy emgekning hazirqi ehwalini bahalap chiqish herikiti xitay hökümitining tosqunluqliri hemde mejburiy emgekke séliniwatqan Uyghur ishchilarning söz erkinliki bolmighanliqi sewebidin toxtap qalghan idi. Mana mushundaq bir halqiliq peytte bu qanun layihisining deslepki qedemde maqullinishi uning amérika hökümiti élan qilghan "Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni" din kéyinki ikkinchi qanun bolup qélishida yéngi ümidlerni peyda qilmaqtiken.

Toluq bet