“уйғур сиясити қануни” : үмидләр вә изтираплар

Мухбиримиз әзиз
2022.12.02
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
uyghur-siyasiti-qanun-layihesi-awaz.jfif Америка дөләт мәҗлиси авам палатасида мақулланған “уйғур сиясити қанун лайиһәси” ниң аваз нәтиҗиси, 2022-йили 1-декабир, вашингтон.
c.span

Америка дөләт мәҗлисидә 1-декабир күни өткүзүлгән муназирә вә аваз бериштә америка авам палатасиниң әзаси яң ким (Young Kim) ханим 2021-йили баш болуп түзүп чиққан, америка кеңәш палатасиниң әзаси марко рубийо шуниңдин буян америка дөләт мәҗлисидә тонуштуруп келиватқан H.R.4785 Номурлуқ “уйғур сиясити қанун лайиһиси” 407 авазниң мақуллуқ билдүриши, 17 авазниң қарши туруши билән авам палатасида мутләқ үстүнлүк ичидә мақулланди.

Бу қетимқи аваз бериштә америка сияси саһәсидики җумһурийәтчи вә демократчилар партийәсидин болған бунчә көп дөләт мәҗлиси әзалириниң бу қанун лайиһәсигә қилчә иккиләнмәстин аваз бериши уйғур җәмийити дуч келиватқан қирғинчилиқниң америка сияси саһәсидики затлар үчүн яхши билингән темилардин болғанлиқини йәнә бир қетим намайән қилди. Болупму бу қанун лайиһәсиниң авам палатасида мақуллиниши үрүмчидики от апити һәрқайси ахбарат вастилиридин кәң йәр еливатқан бир пәйткә тоғра келиши йәнә бир яқтин уйғур җәмийитиниң қандақ зиянкәшликләргә учраватқанлиқини техиму көп саһәгә бивастә һес қилдурди. Мәзкур қанун лайиһәсини авазға қоюш һәққидики муназирә йиғинидиму бу һал алаһидә тәкитләнди.

Америка авам палатасиниң әзаси яң ким (Young Kim) дөләт мәҗлисиниң йиғинида “уйғур сиясити қанун лайиһәси” һәққидә мәхсус сөз қилди. 2022-Йили 29-ноябир, вашингтон.
Америка авам палатасиниң әзаси яң ким (Young Kim) дөләт мәҗлисиниң йиғинида “уйғур сиясити қанун лайиһәси” һәққидә мәхсус сөз қилди. 2022-Йили 29-ноябир, вашингтон.
c-span

“уйғур сиясити қануни” ниң авам палата нусхиси “лайиһә” шәклидин дәсләпки қәдәмдә “қанун” басқучиға өткәндин кейин, бу қанунниң вуҗутқа келишигә йеқиндин күч чиқарған яң ким ханим өзиниң буниңдин бәкму сөйүнгәнликини билдүрди. У өзиниң тиветтер бетидә учур йоллап, бу йеңи қанунниң авам палатасида мақуллиниши уйғурлар дуч келиватқан зиянкәшликни дуняви сәвийидә тонутуш, шуниңдәк америка һөкүмити вә ташқий ишлар министирлиқини уйғур дияридики қирғинчилиққа нисбәтән техиму әмәлий вә конкирт қәдәм елишқа мәҗбурлашта муһим әһмийәткә игә икәнликини билдүрди. Мәзкур қанун лайиһәсини тәйярлашқа баштин-аяқ иштирак қилған авам палата әзалиридин ами бера (Ami Bera) әпәнди бу һәқтики баянатида “америка һөкүмитиниң кишилик һоқуқ саһәсидә байрақдарлиқ рол ойнаш мәҗбурийити бар. Шундақ болған икән нөвәттә уйғур вә башқа түркий тиллиқ хәлқләр диний етиқади вә өзлиригә хас мәдәнийәт мираслирини давам қилдуриватқанлиқи үчүн зиянкәшликкә учраватқанда бу қанун лайиһисиниң авам палатасида мақуллиниши бизниң бу мәсилиләргә болған инкасимизни техиму күчәйтиду” деди.

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң рәиси, адвокат нури түркәл әпәнди мәзкур қанун лайиһәси түзүлүшкә башлиған вақиттин тартип буни йеқиндин көзитип келиватқан кишиләрниң бири. “‍уйғур сиясити қануни” рәсмий һалда авам палатасида мақулланғандин кейин у радйомизниң мәхсус зияритини қобул қилип, бу қанунниң америка һөкүмити мақуллиған уйғурлар һәққидики қанунлардин қандақ өзгичә алаһидилики барлиқини һәмдә буниң уйғурлар үчүн бир түрлүк үмид һесаплинидиғанлиқини тәкитлиди.

“уйғур сиясити қануни” рәсмий һалда америка авам палатасида мақулланғандин кейин, муһаҗирәттики уйғурлар үчүн бу һал бир зор хошхәвәр болди. Дуня уйғур қурултийи (д у қ) язма баянат елан қилип өзлириниң бу йеңи илгириләшни қизғин алқишлайдиғанлиқини билдүрди. Д у қ ниң рәиси долқун әйса бу һәқтә сөз қилип бу қанун лайиһәсиниң уйғур җәмийити үчүн бир түрлүк роһий мәлһәм болидиғанлиқини билдүрди.

Әмма нури түркәл әпәндиниң билдүришичә, ғәрп дунясиниң өзгичә қанун-түзүм системиси, шуниңдәк уйғур җәмийити дуч келиватқан реаллиқниң тарихта көрүлмигән бир һадисә болуши түпәйлидин бу саһәдики хизмәтләрниң “бир кечидила һәммини өзгәртиветиши” ни үмид қилиш әмилийәткә уйғун әмәс икән. У бу җәһәттики қарашлирини радийомиз билән ортақлашти.

Бу җәһәттә д у қ ниң рәиси долқун әйса әпәндиму мушуниңға охшап кетидиған қарашта икәнликини билдүрди. Униң қаришичә, чәт әл һөкүмәтлириниң уйғурларни қоллаш һәмдә уларға ярдәм бериш йолидики хизмәтлири һечқачан уйғурлар арзу қилған әркинлик вә азатлиқни уйғурларға вакалитән қолға кәлтүрүш билән баравәр әмәс икән.

“уйғур сиясити қануни” ниң авам палатаси нусхси дуня кәлгәнликидин чоңқур мәмнун болғанлиқини билдүргән долқун әйса әпәнди, бу хил пайдилиқ шараитта муһаҗирәттики уйғурларниң қолидин келидиған барлиқ чариларни ишқа селип, хәлқараниң ярдимини, қоллишини вә һесдашлиқини қолға кәлтүрүшниң муһимлиқини алаһидә әскәртти.

Мәлум болушичә, “уйғур сиясити қануни” кейинки қәдәмдә америка кеңәш палатасиға йоллинидиған болуп, ‍уйғурлар һәққидики башқа қанунларға охшаш мутләқ юқури аваз билән мақуллиниши үмид қилинмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.