“Uyghur siyasiti qanuni” : ümidler we iztiraplar

Muxbirimiz eziz
2022.12.02
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
uyghur-siyasiti-qanun-layihesi-awaz.jfif Amérika dölet mejlisi awam palatasida maqullan'ghan “Uyghur siyasiti qanun layihesi” ning awaz netijisi, 2022-yili 1-dékabir, washin'gton.
c.span

Amérika dölet mejliside 1-dékabir küni ötküzülgen munazire we awaz bérishte amérika awam palatasining ezasi yang kim (Young Kim) xanim 2021-yili bash bolup tüzüp chiqqan, amérika kéngesh palatasining ezasi marko rubiyo shuningdin buyan amérika dölet mejliside tonushturup kéliwatqan H.R.4785 Nomurluq “Uyghur siyasiti qanun layihisi” 407 awazning maqulluq bildürishi, 17 awazning qarshi turushi bilen awam palatasida mutleq üstünlük ichide maqullandi.

Bu qétimqi awaz bérishte amérika siyasi sahesidiki jumhuriyetchi we démokratchilar partiyesidin bolghan bunche köp dölet mejlisi ezalirining bu qanun layihesige qilche ikkilenmestin awaz bérishi Uyghur jem'iyiti duch kéliwatqan qirghinchiliqning amérika siyasi sahesidiki zatlar üchün yaxshi bilin'gen témilardin bolghanliqini yene bir qétim namayen qildi. Bolupmu bu qanun layihesining awam palatasida maqullinishi ürümchidiki ot apiti herqaysi axbarat wastiliridin keng yer éliwatqan bir peytke toghra kélishi yene bir yaqtin Uyghur jem'iyitining qandaq ziyankeshliklerge uchrawatqanliqini téximu köp sahege biwaste hés qildurdi. Mezkur qanun layihesini awazgha qoyush heqqidiki munazire yighinidimu bu hal alahide tekitlendi.

Amérika awam palatasining ezasi yang kim (Young Kim) dölet mejlisining yighinida “Uyghur siyasiti qanun layihesi” heqqide mexsus söz qildi. 2022-Yili 29-noyabir, washin'gton.
Amérika awam palatasining ezasi yang kim (Young Kim) dölet mejlisining yighinida “Uyghur siyasiti qanun layihesi” heqqide mexsus söz qildi. 2022-Yili 29-noyabir, washin'gton.
c-span

“Uyghur siyasiti qanuni” ning awam palata nusxisi “Layihe” sheklidin deslepki qedemde “Qanun” basquchigha ötkendin kéyin, bu qanunning wujutqa kélishige yéqindin küch chiqarghan yang kim xanim özining buningdin bekmu söyün'genlikini bildürdi. U özining tiwéttér bétide uchur yollap, bu yéngi qanunning awam palatasida maqullinishi Uyghurlar duch kéliwatqan ziyankeshlikni dunyawi sewiyide tonutush, shuningdek amérika hökümiti we tashqiy ishlar ministirliqini Uyghur diyaridiki qirghinchiliqqa nisbeten téximu emeliy we konkirt qedem élishqa mejburlashta muhim ehmiyetke ige ikenlikini bildürdi. Mezkur qanun layihesini teyyarlashqa bashtin-ayaq ishtirak qilghan awam palata ezaliridin ami béra (Ami Bera) ependi bu heqtiki bayanatida “Amérika hökümitining kishilik hoquq saheside bayraqdarliq rol oynash mejburiyiti bar. Shundaq bolghan iken nöwette Uyghur we bashqa türkiy tilliq xelqler diniy étiqadi we özlirige xas medeniyet miraslirini dawam qilduriwatqanliqi üchün ziyankeshlikke uchrawatqanda bu qanun layihisining awam palatasida maqullinishi bizning bu mesililerge bolghan inkasimizni téximu kücheytidu” dédi.

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining re'isi, adwokat nuri türkel ependi mezkur qanun layihesi tüzülüshke bashlighan waqittin tartip buni yéqindin közitip kéliwatqan kishilerning biri. “‍Uyghur siyasiti qanuni” resmiy halda awam palatasida maqullan'ghandin kéyin u radyomizning mexsus ziyaritini qobul qilip, bu qanunning amérika hökümiti maqullighan Uyghurlar heqqidiki qanunlardin qandaq özgiche alahidiliki barliqini hemde buning Uyghurlar üchün bir türlük ümid hésaplinidighanliqini tekitlidi.

“Uyghur siyasiti qanuni” resmiy halda amérika awam palatasida maqullan'ghandin kéyin, muhajirettiki Uyghurlar üchün bu hal bir zor xoshxewer boldi. Dunya Uyghur qurultiyi (d u q) yazma bayanat élan qilip özlirining bu yéngi ilgirileshni qizghin alqishlaydighanliqini bildürdi. D u q ning re'isi dolqun eysa bu heqte söz qilip bu qanun layihesining Uyghur jem'iyiti üchün bir türlük rohiy melhem bolidighanliqini bildürdi.

Emma nuri türkel ependining bildürishiche, gherp dunyasining özgiche qanun-tüzüm sistémisi, shuningdek Uyghur jem'iyiti duch kéliwatqan ré'alliqning tarixta körülmigen bir hadise bolushi tüpeylidin bu sahediki xizmetlerning “Bir kéchidila hemmini özgertiwétishi” ni ümid qilish emiliyetke uyghun emes iken. U bu jehettiki qarashlirini radiyomiz bilen ortaqlashti.

Bu jehette d u q ning re'isi dolqun eysa ependimu mushuninggha oxshap kétidighan qarashta ikenlikini bildürdi. Uning qarishiche, chet el hökümetlirining Uyghurlarni qollash hemde ulargha yardem bérish yolidiki xizmetliri héchqachan Uyghurlar arzu qilghan erkinlik we azatliqni Uyghurlargha wakaliten qolgha keltürüsh bilen barawer emes iken.

“Uyghur siyasiti qanuni” ning awam palatasi nusxsi dunya kelgenlikidin chongqur memnun bolghanliqini bildürgen dolqun eysa ependi, bu xil paydiliq shara'itta muhajirettiki Uyghurlarning qolidin kélidighan barliq charilarni ishqa sélip, xelq'araning yardimini, qollishini we hésdashliqini qolgha keltürüshning muhimliqini alahide eskertti.

Melum bolushiche, “Uyghur siyasiti qanuni” kéyinki qedemde amérika kéngesh palatasigha yollinidighan bolup, ‍uyghurlar heqqidiki bashqa qanunlargha oxshash mutleq yuquri awaz bilen maqullinishi ümid qilinmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.