Уйғур қирғинчилиқи вә америка һөкүмитиниң қанун-сиясәтлири

Мухбиримиз әзиз
2021-09-20
Share
Америка таможна вә чегра қоғдаш идариси уйғур мәҗбурий әмгики билән ишләпчиқирилған мәһсулатларни тутуп қелиш буйруқи чиқарди Ню-йорк портидики америка таможна вә чегра қоғдаш (CBP) хадимлири хитайдин киргән, уйғур районидики түрмә яки җаза лагердикиләрниң әмгики билән ясалған дәп гуман қилинған ялған чач вә қошумчә буюмларни тәкшүрмәктә. 2020-Йили 29-июн.
AFP

Америка вә әнглийә башчилиқидики бир қисим ғәрб дөләтлири уйғурлар дуч келиватқан зор көләмлик тутқун вә сиясий бастуруш һәрикитини "ирқий қирғинчилиқ" дәп елан қилғандин кейин, буниңға мас һалда бир қисим җаза тәдбирлирини оттуриға қойғаниди. Буларниң иҗра қилинишиға әгишип булардин бәзилириниң, җүмлидин мәҗбурий әмгәк мәһсулатлирини америка базириға кириштин чәкләш тәдбирлириниң һәқиқәтәнму зор үнүмгә игә икәнлики тезла намаян болди. Шуниң билән биргә бу хил җазаларниң йәнә бир қисми охшимиған дәриҗидә арқиға созулуп, бу һәқтә түрлүк пикирләрниң оттуриға чиқишиға сәвәб болуватқаниди. Нйо-йорк университетиниң биңхамтон шөбиси дәл мушу мәсилә һәққидә мутәхәссисләрниң пикирини аңлап беқиш үчүн 20-сентәбир күни чүштин бурун "уйғур қирғинчилиқиға инкас: америка һөкүмитиниң бу һәқтики қанун вә сиясәтлиригә нәзәр" темисидики муһакимә йиғини чақирди.

Йиғин риясәтчиси, мәзкур университетниң профессори максим пенски бу һәқтики иҗабий вә сәлбий һадисиләрни йиғинчақлап қисқичә баян қилип өтти. Йиғинда оттуриға қоюлған пикирләрниң бири уйғур қирғинчилиқини чөридигән һалда хәлқараниң икки лагерға айрилиши болди. Болупму америка башчилиқидики уйғур қирғинчилиқини ашкара етирап қилған дөләтләр оттуриға қойған һәмдә иҗра қилишни башливәткән бир қисим тәдбирләр уйғур қирғинчилиқини чәкләштә тегишлик рол ойнаватқан болсиму әмма буниңдики бир муһим һалқа болған мәҗбурий әмгәк мәһсулатлирини чәкләштә йәнә көплигән "йочуқлар" ниң мәвҗутлуқи давам қилмақтикән. Бу хил йочуқларниң бири нөвәттә мәҗбурий әмгәккә болған чәклиминиң толуқ иҗра болмаслиқи, уйғур қирғинчилиқи һәққидә дәлил-испатларниң кәмлики түпәйлидин "қирғинчилиқ" һәққидики һөкүмниң тәвринип қелиши икән. "қирғинчилиққа инкас бирләшмиси" ниң қурғучилиридин бири, доктур евелина очаб бу һәқтә пикир қилип бу хил кәмтүклүкләрни үзүл-кесил йоқитиш үчүн америка һөкүмити җәзмән бу хил қирғинчилиққа мунасивәтлик барлиқ дәлил-испатларни толуқ йиғиш иқтидариға игә бир мукәммәл механизм бәрпа қилиши лазим, дәп көрсәтти.

Муһакимә йиғинида сөз қилған мутәхәссисләрниң бири "уйғур һәрикити" тәшкилатиниң рәиси рошән аббас болуп, у хитай һөкүмитиниң бу җәһәттә қандақ "устатлиқ" қиливатқанлиқини йиғин әһлигә йәнә бир қетим әскәртти. . Униң пикричә, аллиқачан ашкара һалда натсистлар германийәсиниң йәһудийлар қирғинчилиқини иҗра қилишта "кәткүзүп қойған йәрлири" дин қандақ "савақ" елишни тәкитләватқан һәмдә уйғур қирғинчилиқиниң испатлирини ташқи дуняға көрсәтмәслик үчүн барлиқ тиришчанлиқни қиливатқан хитай һөкүмити буниңға қарши бир қатар тәдбирләрни алмақта икән. Җүмлидин лагерларға қошна орунларда һәмдә җәсәт көйдүрүш әнәниси болмиған уйғур олтурақ районлирида тәсис қилиниватқан җәсәт көйдүрүш орунлири буниң бир испати икән. Йәнә бир яқтин хитай һөкүмити ислам дунясини иқтисадий җәһәттин өзигә беқинди қиливелиш арқилиқ мусулманлар җамаитиниң бу җәһәттики пикирини басмақта икән. Шуңа бундақ әһвалда "йәһудийлар қирғинчилиқи" мәзгилидики "зәһәрлик газ билән өлтүрүш заллирини тәсис қилишни күтүш" һаҗәтсиз икән; уларниң номуссизларчә олимпик мусабиқисигә саһибханилиқ қилишиға йол қоймаслиқ керәк икән; техиму муһими "инсанийәткә қарши бир мәйдан җинайәт" садир болуватқанда техиму күчлүк әмили һәрикәт қоллинип бу хил рәзилликни чәкләш барлиқ инсанларниң ортақ мәҗбурийити болуши лазим икән.

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң муавин рәиси нури түркәл уйғур дияридики қирғинчилиққа бағлинишлиқ болған мәҗбурий әмгәк мәсилиси һәққидә муһим сөз қилди. Униң пикричә, америка базири хитайдики ишләпчиқириш базилириниң әң муһим експорт нишанлириниң бири икән. Шундақ болғанлиқи ‍үчүн америка истемалчилириниң бу һәқтики чүшәнчиси наһайити муһим орун тутидикән. Уларда "мәҗбурий әмгәктин кәлгән бу хил мәһсулатларни ишлитиш" кә қарши мәвқә шәкилләнсә, буниң қанунсиз қилмиш икәнликини чүшәнсә у һалда "әрзан" баһада келиватқан мәҗбурий әмгәк мәһсулатлирини чәкләштә зо үнүм қазиниш мумкин икән. У йәнә уйғур қирғинчилиқини чәкләш үчүн оттуриға қоюлған бир қисим тәклипләр вә чариләрниң техичә үзүл-кесил иҗра болмайватқанлиқни тәкитләп, бунчә узун күтүшниң һаҗәтсиз икәнликини, байдин һөкүмитиниң хитай һөкүмити билән болған сөһбәттә уруқ-туғқанлиридин хәвәр алалмайватқан муһаҗирәттики уйғурлар үчүн сөз қилиши керәкликини, қирғинчилиқниң қурбанлири болуватқан уйғур җамаитиниң әң әқәллий болған панаһлиқ илтимаслириниң тезләштүрүп һәл қилиниши зөрүрлүкини алаһидә тәкитлиди. .

Муһакимә йиғинида пикир қилған мутәхәссисләрниң йәнә бири америка ташқи ишлар министирлиқиниң хадими брет хансен иди. Уму йиғин әһлиниң пикирини һимайә қилидиғанлиқини билдүрүш билән биргә америка һөкүмити һазирғичә задила әмәлгә ашуралмай келиватқан мәсилиләрниң бири дәл мушу қирғинчилиқ һәққидики чүшәнчиниң америка хәлқи арисида омумлашмаслиқи икәнликини көрсәтти. . Униң қаришичә, хитай һөкүмити бу җәһәттә пүткүл хитай хәлқини қозғап, бу һәқтики "ички бирлик" ни әмәлгә ашуруп болған. Америка хәлқи болса уйғурларниң бешиға келиватқан бу ишлардин асасән хәвәрсиз икән. Бундақ әһвалда америка хәлқиниң мәҗбурий әмгәк мәһсулатлирини байқут қилиши худди қуяш енергийә тахтилириниң бәхираман импорт қилинишидәк йоқниң орнида болмақтикән.

Мәлум болушичә, нөвәттә ‍америка һөкүмити башчилиқидики ғәрб дөләтлириниң уйғурлар мәсилисидә техиму кәскин вә әмәлий болған тәдбирләрни елиши һәққидики тәклипләр көпләп оттуриға чиқиватқан болуп, бу қетимқи муһакимә йиғини әнә шуларниң бири һесаблинидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт