Габрелла хейинрик ханим: “явропа парламенти билән бирликтә уйғурлар һәққидә қарар чиқиришқа йол меңиватимиз”

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.09.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Габрелла хейинрик ханим: “явропа парламенти билән бирликтә уйғурлар һәққидә қарар чиқиришқа йол меңиватимиз” Явропа шәрқий түркистан бирликиниң рәиси әсқәрҗан әпәнди(солдин иккинчи) германийәниң нүрнберг шәһиридә өткүзүлгән “уйғур қирғинчилиқи” һәққидә йиғин сәһнисидә. 2022-Йили 31-авғуст.
RFA/Erkin Tarim

24-Сентәбир германийәниң нүрнберг шәһиридә “уйғур қирғинчилиқи” һәққидә йиғин өткүзүлди. Йиғинда сөз қилған германийә парламенти кишилик һоқуқ кеңиши баянатчиси габрелла хейинрик ханим, алдимиздики күнләрдә явропа парламенти билән бирликтә бир қарар чиқириш үчүн йол меңиватқанлиқини билдүргән.

Бу йил31-авғуст бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ алий комиссари ишханиси елан қилған доклатта хитайниң инсанийәткә қарши җинайәт өткүзгән болуши мумкинлики оттуриға қоюлғандин кейин һәр қайси дөләт һөкүмәтлири вә аммиви тәшкилатлар йиғин чақирип, бу доклатқа қандақ қараш керәк? хитай билән болған сиясий вә сода мунасивәтләрни қандақ елип бериш керәк? дегәнгә охшаш темилар тоғрисида музакирә елип берилмақта.

Германийәниң нүрнберг шәһәрлик һөкүмәтниң тәшәббуси билән өткүзүлгән мәзкур йиғинға нүрнберг шәһәр башлиқи маркус көниг (Markus König) әпәнди, германийә парламенти кишилик һоқуқ кеңиши баянатчиси габрелла хейинрик (Gabri’ela Heinrich) ханим, санаәт вә тиҗарәтчиләр уюшмисиниң рәиси маркус лөтзсч (Markus Lötzsch) әпәнди, хәлқара мунасивәтләр башқармисиниң мәсули кристинә счүбләр (CHristine SchüBler) ханим вә әмгәкчиләр уюшмисиниң рәиси степан долл (Stephan Doll) әпәндиләр қатнашқан.

явропа шәрқий түркистан бирликиниң рәиси әсқәрҗан әпәнди(оңда) германийәниң нүрнберг шәһәр башлиқи маркус көниг(Markus König) әпәнди билән. 2022-Йили 31-авғуст.
Явропа шәрқий түркистан бирликиниң рәиси әсқәрҗан әпәнди(оңда) германийәниң нүрнберг шәһәр башлиқи маркус көниг(Markus König) әпәнди билән. 2022-Йили 31-авғуст.
RFA/Erkin Tarim

Йиғинда явропа шәрқий түркистан бирликиниң рәиси әсқәрҗан әпәнди билән җаза лагери шаһити сайрагүл савутбай ханим сөз қилған. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған әсқәр җан әпәнди йиғинда музакирә қилинған темилар тоғрисида тохталди. У, мундақ деди: “нүрнберг шәһәрлик һөкүмәтниң залида өткүзүлгән йиғинда бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ алий комиссари ишханиси елан қилған доклатқа қандақ қараш керәк? хитай билән тиҗарәт қиливатқан, шәрқий түркистанда карханиси бар чоң ширкәтләр, хитайға қарита қандақ истратегийә елип бериши керәк? шәрқий түркистанда немиләр йүз бериватиду? дегән темилар оттуриға қоюлди. Икки йерим саәт давамлашқан бу йиғинда бирләшкән дөләтләр тәшкилати елан қилған доклатта буни инсанийәткә қарши җинайәт елип бериватқан болуши мумкин дәп көрситилгән болсиму буниң бир қирғинчилиқ икәнлики, хәлқараниң буни қирғинчилиқ дәп атиса тоғра болидиғанлиқи тәкитләнди”.

Әсқәр җан әпәнди нүрнберг шәһәрлик һөкүмәтниң тәшәббуси билән чақирилған йиғинға 300 әтрапида киши қатнишип, қизиқип аңлиғанлиқини баян қилип мундақ деди: “йиғинда мәйли лагерларда болуватқан қирғинчилиқ, мәйли ханим-қизларға қарита елип бериливатқан басқунчилиқ, мәйли хитайниң пиланлиқ туғут сиясити болсун һәммисиниң қирғиничилиқ сиясити икәнлики тәкитләнди. Йиғинда йәнә хитайниң кичик балиларни ата-анилиридин мәҗбурий айриветиш қатарлиқ адәм қелипидин чиққан сиясәтлири дәлил-испатлар билән оттуриға қоюлди”.

Әсқәр җан әпәнди йиғинда өзлириниң германийә қатарлиқ явропа дөләтлирини хитайниң уйғур қирғинчилиқини еитрап қилишқа чақирғанлиқини билдүрди. У, мундақ деди: “германийә һөкүмитиниң буниңдин кейин немиләрни қилиши керәклики, явропа парламентиниң бундин кейин немиләрни қилиши керәклики? ғәрб дөләтлириниң хитайға қарши немиләрни қилиши керәклики, чоң ширкәтләрниң уйғур қирғинчилиқи тоғрисидики мәҗбурийити тоғрисида тохтилип, у йәрдә болуватқан қирғинчилиқни көрмәскә селишқа болмайдиғанлиқи, шуңа германийә һөкүмитиниң шәрқий түркистандики германларниң чоң ширкәтлиригә бесим ишлитип уларниң германийә вә хәлқара қанунларға маслашқан-маслашмиғанлиқини тәкшүрүши керәклики оттуриға қоюлди. Йиғинда биз һазир хәлқарада елан қилинған һөҗҗәтләрниң уйғур қирғинчилиқини испатлаш үчүн йетип ашидиғанлиқи, шуңа германийә башта явропа дөләтлирини уйғур ирқий қирғинчилиқини етирап қилишқа чақирдуқ”.

Йиғинниң ахирида сөз қилған германийә парламенти кишилик һоқуқ кеңиши баянатчиси габрела хейинрик ханим хуласә сөзи қилған. Әсқәр җан әпәнди бу һәқтә мәлумат берип мундақ деди: “йиғинда һазир һакимийәт бешида болған сотсиял демократийә партийәсиниң парламент әзаси кишилик һоқуқ баянатчиси габрелла ханим сөз қилип буниңдин кейин бу оттуриға қоюлған мәсилиләргә диққәт қилидиғанлиқини, алдимиздики күнләрдә явропа парламенти билән бирликтә бир қарар чиқириш үчүн йол меңиватқанлиқини деди”.

Йиғин тоғрисида техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн сайрагүл савутбай ханимға көп қетим телефон қилип, учур язған болсақму җаваб алалмидуқ.

Игилишимизчә германийәниң нүрнберг шәһири иккинчи дуня урушидин кейин натсистлар сотқа тартилған шәһәр болуп, бу мунасивәт билән һәр йили кишилик һоқуқ мукапати тарқитилидикән. 2021-Йиллиқ кишилик һоқуқ мукапатини лагер шаһитлиридин сайрагүл савутқа бәргәниди. Шуниң бир йиллиқини хатириләш мунасивити билән бу йиғин орунлаштурулғаниди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.