Gabrélla xéyinrik xanim: “Yawropa parlaménti bilen birlikte Uyghurlar heqqide qarar chiqirishqa yol méngiwatimiz”

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Gabrélla xéyinrik xanim: “Yawropa parlaménti bilen birlikte Uyghurlar heqqide qarar chiqirishqa yol méngiwatimiz” Yawropa sherqiy türkistan birlikining re'isi esqerjan ependi(soldin ikkinchi) gérmaniyening nürnbérg shehiride ötküzülgen “Uyghur qirghinchiliqi” heqqide yighin sehniside. 2022-Yili 31-awghust.
RFA/Erkin Tarim

24-Séntebir gérmaniyening nürnbérg shehiride “Uyghur qirghinchiliqi” heqqide yighin ötküzüldi. Yighinda söz qilghan gérmaniye parlaménti kishilik hoquq kéngishi bayanatchisi gabrélla xéyinrik xanim, aldimizdiki künlerde yawropa parlaménti bilen birlikte bir qarar chiqirish üchün yol méngiwatqanliqini bildürgen.

Bu yil31-awghust birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari ishxanisi élan qilghan doklatta xitayning insaniyetke qarshi jinayet ötküzgen bolushi mumkinliki otturigha qoyulghandin kéyin her qaysi dölet hökümetliri we ammiwi teshkilatlar yighin chaqirip, bu doklatqa qandaq qarash kérek? xitay bilen bolghan siyasiy we soda munasiwetlerni qandaq élip bérish kérek? dégen'ge oxshash témilar toghrisida muzakire élip bérilmaqta.

Gérmaniyening nürnbérg sheherlik hökümetning teshebbusi bilen ötküzülgen mezkur yighin'gha nürnbérg sheher bashliqi markus könig (Markus König) ependi, gérmaniye parlaménti kishilik hoquq kéngishi bayanatchisi gabrélla xéyinrik (Gabri’ela Heinrich) xanim, sana'et we tijaretchiler uyushmisining re'isi markus lötzsch (Markus Lötzsch) ependi, xelq'ara munasiwetler bashqarmisining mes'uli kristine schübler (CHristine SchüBler) xanim we emgekchiler uyushmisining re'isi stépan doll (Stephan Doll) ependiler qatnashqan.

Yawropa sherqiy türkistan birlikining re'isi esqerjan ependi(ongda) gérmaniyening nürnbérg sheher bashliqi markus könig(Markus König) ependi bilen. 2022-Yili 31-awghust.
Yawropa sherqiy türkistan birlikining re'isi esqerjan ependi(ongda) gérmaniyening nürnbérg sheher bashliqi markus könig(Markus König) ependi bilen. 2022-Yili 31-awghust.
RFA/Erkin Tarim

Yighinda yawropa sherqiy türkistan birlikining re'isi esqerjan ependi bilen jaza lagéri shahiti sayragül sawutbay xanim söz qilghan. Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan esqer jan ependi yighinda muzakire qilin'ghan témilar toghrisida toxtaldi. U, mundaq dédi: “Nürnbérg sheherlik hökümetning zalida ötküzülgen yighinda birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari ishxanisi élan qilghan doklatqa qandaq qarash kérek? xitay bilen tijaret qiliwatqan, sherqiy türkistanda karxanisi bar chong shirketler, xitaygha qarita qandaq istratégiye élip bérishi kérek? sherqiy türkistanda némiler yüz bériwatidu? dégen témilar otturigha qoyuldi. Ikki yérim sa'et dawamlashqan bu yighinda birleshken döletler teshkilati élan qilghan doklatta buni insaniyetke qarshi jinayet élip bériwatqan bolushi mumkin dep körsitilgen bolsimu buning bir qirghinchiliq ikenliki, xelq'araning buni qirghinchiliq dep atisa toghra bolidighanliqi tekitlendi”.

Esqer jan ependi nürnbérg sheherlik hökümetning teshebbusi bilen chaqirilghan yighin'gha 300 etrapida kishi qatniship, qiziqip anglighanliqini bayan qilip mundaq dédi: “Yighinda meyli lagérlarda boluwatqan qirghinchiliq, meyli xanim-qizlargha qarita élip bériliwatqan basqunchiliq, meyli xitayning pilanliq tughut siyasiti bolsun hemmisining qirghinichiliq siyasiti ikenliki tekitlendi. Yighinda yene xitayning kichik balilarni ata-aniliridin mejburiy ayriwétish qatarliq adem qélipidin chiqqan siyasetliri delil-ispatlar bilen otturigha qoyuldi”.

Esqer jan ependi yighinda özlirining gérmaniye qatarliq yawropa döletlirini xitayning Uyghur qirghinchiliqini éitrap qilishqa chaqirghanliqini bildürdi. U, mundaq dédi: “Gérmaniye hökümitining buningdin kéyin némilerni qilishi kérekliki, yawropa parlaméntining bundin kéyin némilerni qilishi kérekliki? gherb döletlirining xitaygha qarshi némilerni qilishi kérekliki, chong shirketlerning Uyghur qirghinchiliqi toghrisidiki mejburiyiti toghrisida toxtilip, u yerde boluwatqan qirghinchiliqni körmeske sélishqa bolmaydighanliqi, shunga gérmaniye hökümitining sherqiy türkistandiki gérmanlarning chong shirketlirige bésim ishlitip ularning gérmaniye we xelq'ara qanunlargha maslashqan-maslashmighanliqini tekshürüshi kérekliki otturigha qoyuldi. Yighinda biz hazir xelq'arada élan qilin'ghan höjjetlerning Uyghur qirghinchiliqini ispatlash üchün yétip ashidighanliqi, shunga gérmaniye bashta yawropa döletlirini Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishqa chaqirduq”.

Yighinning axirida söz qilghan gérmaniye parlaménti kishilik hoquq kéngishi bayanatchisi gabréla xéyinrik xanim xulase sözi qilghan. Esqer jan ependi bu heqte melumat bérip mundaq dédi: “Yighinda hazir hakimiyet béshida bolghan sotsiyal démokratiye partiyesining parlamént ezasi kishilik hoquq bayanatchisi gabrélla xanim söz qilip buningdin kéyin bu otturigha qoyulghan mesililerge diqqet qilidighanliqini, aldimizdiki künlerde yawropa parlaménti bilen birlikte bir qarar chiqirish üchün yol méngiwatqanliqini dédi”.

Yighin toghrisida téximu tepsiliy melumat igilesh üchün sayragül sawutbay xanimgha köp qétim téléfon qilip, uchur yazghan bolsaqmu jawab alalmiduq.

Igilishimizche gérmaniyening nürnbérg shehiri ikkinchi dunya urushidin kéyin natsistlar sotqa tartilghan sheher bolup, bu munasiwet bilen her yili kishilik hoquq mukapati tarqitilidiken. 2021-Yilliq kishilik hoquq mukapatini lagér shahitliridin sayragül sawutqa bergenidi. Shuning bir yilliqini xatirilesh munasiwiti bilen bu yighin orunlashturulghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.