“‪уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғининиң көргәзмә паалийити қизғин алқишланди

Вашингтондин мухбиримиз әзиз вә җүмә тәйярлиди
2024.04.17
Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-05

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-01

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-02

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-03

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-04

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-06

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-07

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-08

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-09

“елий визел фонди” җәмийәтниң һазирқи рәиси елиша визел (Elisha Wiesel) “уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғинида сөзләватқан көрүнүш, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Uyghur-irqiy-qirghinchiliq-korgezme-10

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк әркин асия радийоси/әзиз

Уйғур дияридики қирғинчилиқниң тәдриҗий унтулушқа башлиғанлиқи һәр саһәниң диққитини қозғаватқанда дуня уйғур қурултийи, уйғур кишилик һоқуқ қурулуши вә ели визел (Elie Wiesel‪) фонди қатарлиқлар бирликтә чақирған “уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики икки күнлүк муһакимә йиғининиң муқәддимиси 16-апрел күни ню-йорк шәһиридә башланди. Шу күни “ақ макан” көргәзмә залида әтигән саәт 10 дин башлап уйғур дияридики ирқий қирғинчилиқниң җанлиқ һалда йәнә бир қетим әскәртилиши һәр саһә кишилириниң зор диққитини қозғиди.

Көргәзмә залиға уйғур дияридин чиқидиған пахта, алюмин, шохла, аптомобил запчаслири қатарлиқ мәһсулатларниң мәҗбурий әмгәк бәдилигә ишләпчиқириливатқанлиқини көрситип беридиған қисқа текистләр вә моделлар, шуниңдәк бу һәқтә алаһидә ишләнгән там рәсимлири қатарисиға тизилған иди. Болупму явропа вә америка базарлирида сетиливатқан һәмдә “хитайда ишләнгән” дәп тамға бесилған шохла (пәмидур) қиямлири, кийим-кечәкләр вә башқа мәһсулатларниң әмәлийәттә хитай һөкүмити “террорлуқ вә ашқунлуққа қарши туруш” намида лагерларға қамивәткән милйонларчә тутқунниң мәҗбурий әмгики бәдилигә ишлиниватқанлиқи, буниң билән ғәрб дунясидики милйонлиған инсанниң өзлириму билмигән һалда бу хил инсанийәткә қарши җинайәтләргә шерик болуп қеливатқанлиқи алаһидә әскәртилди. Көргәзмә залида охшимиған ахбарат васитилириниң бу қетимлиқ көргәзмини нәқ мәйдандин сүрәткә елиши, шуниңдәк топ-топ кишиләрниң бу көргәзмидин һаң-таң қелиши бу саһәдики мәсилиниң зор диққәт қозғаватқанлиқидин дерәк бәрмәктә иди.

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк
“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк
Әркин асия радийоси/әзиз

 “ели визел фонди” ниң рәиси елиша визел (Elisha Wiesel) бу қетимқи көргәзмә паалийитиниң ахирида өткүзүлгән муһакимә басқучида алаһидә сөз қилди. У сөзидә хитай һөкүмити уйғурларни қирғин қиливатқанда җаза лагерлиридики тутқунларниң буниң әң чоң қурбанлиридин болуватқанлиқини алаһидә әскәртип “биз бу җинайәтләрниң унтулуп кетишигә қарап турмаймиз. Биз буни тосуш вә бу урунушларни бузуп ташлаш үчүн пүтүн күчимиз билән тиришимиз” деди.

Бу қетимқи паалийәткә қатнашқан уйғур паалийәтчиләрдин дуня уйғур қурултийиниң әнглийәдики вәкили рәһимә мәһмут йиғин әһлигә лагерға қамалған уйғур зиялийлиридин гүлниса иминниң шеирлиридин парчиларни оқуп бериш арқилиқ нөвәттики уйғур қирғинчилиқиниң бир йүзини тәсвирләп бәрди. Арқидинла уйғур зиялийлири 1960-йилларда дуч кәлгән сиясий тәқибниң вә бастурушларниң мәһсули болған “тарим бойида” намлиқ нахшини, шуниңдәк “ачил” нахшисини орунлап, нөвәттики қирғинчилиқ вә бастурушларниң әмәлийәттә йеңи һадисә әмәсликини, шуниңдәк буниң әзәлдин уйғурларниң роһини түп йилтизидин қирқип ташлашқа қадир болалмиғанлиқини васитилик һалда баян қилип бәрди.

“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк
“уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики муһакимә йиғини көрүнүши, 2024-йили 16-апрел, ню-йорк
Әркин асия радийоси/әзиз

Бу қетимқи көргәзмидә баш тема болған қирғинчилиқниң биваситә шаһитлиридин зумрәт давут көргәзмә әһлигә өз кәчүрмишлиригә бирләштүргән һалда лагер вә түрмиләрдики түрлүк қабаһәтләрни қисқичә қилип тонуштурди. Шуниңдәк буниң “қайта тәрбийәләш” намида ниқабланған тивишсиз қирғинчилиқ икәнликини көрситип бериш арқилиқ һәр саһә кишилирини толиму тәсирләндүрди. Паалийәтниң ахирида дуня уйғур қурултийи аяллар комитетиниң мудири зумрәтай әркин радийомизға әһвал тонуштуруп, өзлириниң бу қетимқи көргәзмини мушундақ өзгичә шәкилдә лайиһәләп чиқиш хизмитигә йеқиндин ярдәмдә болуш җәряни һәққидә мәлумат бәрди. Униң билдүрүшичә, мушу хил җанлиқ усулни қолланғанда техиму көп кишиләргә уйғур дияридики қирғинчилиқни техиму рошән һалда тәсвирләп бәргили болидикән.

Бу қетимқи көргәзмә 17-апрелдин башлап ечилидиған “уйғур қирғинчилиқини бузуш” темисидики икки күнлүк муһакимә йиғининиң муқәддимиси болуп, бу қетимқи муһакимә йиғини тоғрилиқ радийомиз давамлиқ хәвәр бериду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.