Bilimxumar Uyghur qizi reyhannisa kambrij uniwérsitétining derwazisini achti

Muxbirimiz gülchéhre
2020-08-24
Share
reyhannisa-haji-kambrij-cambridge.jpg Bu yil toluq oqush mukapati bilen kambrij uniwérsitétning bi'ologiye kespige qobul qilin'ghan 18 yashliq Uyghur qizi reyhannisa haji. 2020-Yili en'gliye.
Photo: RFA

En'gliyediki kambrij uniwérsitéti bu yéngi oqush yilida dunyaning her qaysi jayliridin 20 mingdin artuq yéngi istudéntlarni kütüwalidiken. Yéngi isitudéntlar qatarida en'gliyide tughulup ösken 18 yashliq Uyghur qizi reyhannisa haji bu yil toluq oqush mukapati bilen mezkur uniwérsitétning bi'ologiye kespige qobul qilin'ghan. U bu dangliq uniwérsitétning derwazisini achqan Uyghur istudéntlirining bolup qaldi.

1209-Yili qurulghan, 1231-yili in'giliye padishahi hénri III teripidin xan jemeti nizamnamisige érishken kambrij uniwérsitéti in'gliz tili dunyasidiki ikkinchi qedimki uniwérsitét hésablinidu. Kambirij uniwérsitéti dunyada eng aldinqi qatarda turidighan, pütün dunyadiki oqughuchilarni özige jelp qilidighan yawropadiki aliy bilim yurtidur.

So'allirimizgha Uyghur ana tilida rawan jawab bergen reyhannisa özining kambrij uniwérsitétida oqushni burundin tartip könglige püküp tiriship kelgenlikini, özining kelgüsi ghayiliri üchün puxta asas sélishqa teyyar ikenlikini bildürdi. U xitaydin tarqilip dunyagha apet séliwatqan korona wirusi we uning aldini élishqa bolghan qiziqishning türtkiside kambirij uniwérsitétining bi'ologiye kespide oqushni tallighan iken.

Her qaysi döletlerdiki dangliq aliy mekteplerge qobul qiliniwatqan Uyghur oqughuchilarning barghanche köpiyiwatqanliqidin, muhajirettiki Uyghurlarning öz perzentlirini süpetlik aliy ma'arip terbiyisige ige qilishqa alahide étibar bériwatqanliqini köreleymiz. Igilishimizche, reyhannisaning anisi qurbannisa chet'elde tughulup ösken perzentlirini bilimge tayinip teqdirini özgertishke, Uyghur milliti üchün yaramliq ewlad bolushqa yéteklep kelgen iken.

Amérika alem qatnishi idarisi(NASA) ning optika inzhénéri doktor erkin sidiq ependi yillardin buyan özining bilim izdesh yoli we tejribilirini Uyghur yashlirigha tonushturup, ularni dunyawi bilim yurtlirida oqushqa yéteklep kelmekte. U bir Uyghur qizining ela netije bilen kambrij uniwérstétige qobul qilin'ghanliqidin bekmu söyün'genlikini bildürdi.

Doktor erkin ependining éytishiche, Uyghurlarning gherb döletliridiki jem'iyetning asasiy éqimigha kirip orun tutushida dangliq bilim yurtlirida oqushmu intayin halqiliq rol oynaydiken. Shundaqla yene Uyghur perzentlirining Uyghurluq salahiyiti bilen dangdar uniwérstétlarda köplep oqush we yétilishi, xelq'ara Uyghur millitining obrazini tikleshte ijabiy rol oynaydiken.

Muhajirettiki Uyghurlar xuddi doktor erkin sidiq we qurbannisa xanimgha oxshashla chet'ellerde tughulup üsken we gherb ma'arip muhitida yétiliwatqan perzentliridin Uyghur millitige söygü we mes'uliyet kütmekte.

Reyhannisaning chüshendürüshiche, bu xil dangliq uniwérsitétlargha biwasite qobul qilinish üchün toluq ottura mektep basquchidiki netijiliri, til we matématikigha oxshash asasiy pen imtihan netijiliri yaxshi bolsila kupaye qilmaydiken. Eger aldinqi qatardiki uniwérsitétqa ötmekchi bolsa yaki oqush mukapatigha érishmekchi bolsa, choqum yuqiri süpetlik ilmiy maqale yézish telep qilinidiken. Reyhannisa özining ilmiy maqalisini Uyghurlarning hazirqi weziyiti heqqide yazghan iken.

Kambrij uniwérsitéti öz tarixida dangliq matématik, alim, siyasetchi, adwokat, peylasop, yazghuchi, artis, padishah we dölet bashliqlirini öz ichige alghan nurghun dangliq shexslerni terbiyeligen. Mezkur uniwérsitét heqqidiki melumatlarda körsitilishiche, bu aliy bilim yurtida oqughanlardin 2019-yili öktebirge qeder, 120 kishi nobél mukapatigha érishken. En'gliyening 14 neper bash ministiri kambrij uniwérsitétini püttürgenler yaki mezkur uniwérsitét melum baghlinishi bar kishiler iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet