"уйғур сот коллегийәси" ниң иккинчи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йиғини мувәппәқийәтлик ахирлашти

Мухбиримиз нуриман
2021-09-13
Share
"уйғур сот коллегийәси" ниң иккинчи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йиғини мувәппәқийәтлик ахирлашти. 2021-Йили 13-сентәбир. Лондон, әнглийә.
Social Media

Әнглийә пайтәхти лондон шәһиридә елип бериливатқан "уйғур сот коллегийәси" ниң иккинчи қетимлиқ вә шундақла ахирқи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йиғини 13-сентәбир күни мувәппәқийәтлик ахирлашти. Алдинқи қетимлиқ программимизда "уйғур сот коллегийәси" вә мәзкур гуваһлиқ аңлаш йиғини һәққидә қисқичә тохталған идуқ. Тәкитләп өткинимиздәк, 4 күн давамлашқан мәзкур гуваһлиқ аңлаш йиғинида 27 нәпәр мутәхәссис вә сәккиз нәпәр гуваһчи гуваһлиқ бәрди.

11-, 12-сентәбир күнлири гуваһлиқ бәргән мутәхәссисләр ичидә "пул-муамилә вақит гезити" ниң сабиқ хизмәтчиси, "шинҗаңни бойсундуруш" намлиқ китабниң аптори киристиян тайлор, раул валленберг кишилик һоқуқ мәркизиниң қанун мәслиһәтчиси йонаһ, австралийә истратегийә вә сиясәт институтиниң тәтқиқатчиси нәйсен русир, йеңидин нәширдин чиққан "мукәммәл сақчи дөлити" намлиқ китабиниң аптори америкалиқ журналист вә язғучи җеффрей кәйн, америкалиқ антрополог дәррин байлир қатарлиқ һәр саһә кишилири бар болуп, улар наһайти муһим дәлил-испатларни оттуриға қоюшти.

Уйғур районида туғут дохтури болған бир ханимниң уйғур аяллириға йүргүзүливатқан туғут контроли нәтиҗисидә 7 айлиқтин юқири һамилиниңму рәһимсизләрчә еливетилигәнлики һәққидә ейтқанлири, йиғин әһлини қаттиқ ечиндурди.

Лагердин қутулуп чиққан уйғур вә қазақ шаһитлар лагерда йүргүзүливатқан қийин-қистақларни наһайити тәпсилий аңлатти.

Йеғинниң ахирқи күнидики гуваһлиқлар вә суал-җаваблар наһайити җидди болди. Ғулҗа шәһиридики мәлум лагерда 15 ай ятқан қазақистанлиқ лагер шаһити гүлзирә авулқан қизи лагерда қиз-аяллар дуч келиватқан еғир җинсий хорлуқлар һәққидә гуваһлиқ бәрди. Хитайниң қанунсиз адәм органлири әткәсчилики һәққидә тәтқиқат елип бериватқан әнглийәлик мутәхәссис етан гутман хитай һакимийитиниң системилиқ елип бериватқан орган әткәсчилики һәққидә тохталди.

"уйғур сот коллегийәси" ниң биринчи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йеғинида хитай һакимийитиниң уйғурларға аста характерлик ирқий қирғинчилиқ йүргүзүватқанлиқи һәққидә гуваһлиқ бәргән тәтқиқатчи адриян зениз әпәнди бу қетимму наһайити күчлүк испатларни оттуриға қойди. Адвокатлар, мутәхәссисләр, йиғин башқурғучиларниң һәммиси адриян зенизниң тәтқиқати һәққидә инчикә суалларни сорашти. Җеффирий найис әпәнди мәзкур йиғинниң күчлүк дәлил-испатларға тайинидиған мустәқил сот коллегийәси икәнликини алаһидә тәкитләп өтти.

Йеғин җәрянида адвокатлар вә мутәхәссисләр йиғин башқурғучиниң йетәкчиликидә гуваһчилардин тәрәпсиз һалда наһайити муһим суалларни сорашти. "уйғур сот коллегийәси" дә берилгән испатлар CNN қатарлиқ даңлиқ хәлқаралиқ ахбарат қаналлириниң диққитини тартти.

Хитайниң әнгилийәдә турушлуқ баш әлчиси җең зегуаң 10-сентәбир күни хитай ташқий ишлар министирлиқи вә уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт бирликтә уюштурған "шинҗаңға мунасивәтлик мәсилиләр тоғрисидики тор ахбарат елан қилиш йиғини" да мухбирларниң суаллириға җаваб берип: "уйғур сот коллегийәси" ни "хитайниң намини сеситишни мәқсәт қилған" дәп әйиблигән. Һәтта баш әлчи җең зегуаң очуқ-ашкара һалда әнглийә һөкүмитидин бу "уйғур сот коллегийәси" ни тохтитишни тәләп қилған.

"уйғур сот коллегийәси" ниң адвокатлиридин бири болған хәлқаралиқ кишилик һоқуқ адвокати һамид саби 12-сентәбир хитай баш әлчисигә очуқ хәт язған. У хетидә "уйғур сот коллегийәси" ниң мәқсити хитайға қарши туруш әмәс, бәлки һәқиқәтни оттуриға чиқириш икәнлики, хитай тәрәпниң 13-сентәбиргичә ечилидиған мәзкур сотқа қатнишип өзиниң пикирини вә испатлирини оттуриға қойса болидиғанлиқини ейтқан. Лекин хитай әлчиханиси тәрәптин һечким сот коллегийәсиниң йеғиниға қатнашмиған.

Уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт "уйғур сот коллегийәси" ниң биринчи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йиғини башлиништин бурунму бейҗиңда мәхсус ахбарат елан қилиш йиғини ечип "уйғур сот коллегийәси" ни ғәрбниң хитайға қарши күчлири қурған "қанунсиз сот мәһкимиси" дәп әйиблигән иди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса мәзкур йиғинға нәқ мәйдандин қатнашқан болуп, йиғин әһвали һәққидә телефон зияритимизни қобул қилди. У мундақ деди: "хитай даирилири бу қетим рәсмий шәкилдә әнглийә һөкүмитидин мәзкур сотни тохтитишни тәләп қилған. Бу хитай һөкүмитиниң ‹уйғур сот коллегийәси' ниң һөкүмидин қанчилик әнсирәватқанлиқини көрситип бериду."

Игилишимизчә, "уйғур сот коллегийәси" хадимлири гуваһчилар тәминлигән материялларни қайта тәкшүрүп чиқидикән. Йиғинға қатнашқан гуваһчилар әгәр кәм қалған материяллири болса қайта толуқлап әвәтип бәрсә, гуваһлиқ беришни халайдиғанлар болса "уйғур сот коллегийәси" билән алақилашса болидикән.

Мәлум болғинидәк, "уйғур сот коллегийәси" ниң мәқсити хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә даир топланған дәлил-испатларға асасән, хитай һөкүмитиниң "ирқий қирғинчилиқ" җинайити үстидин қарар чиқириш икән.

Радийомиз "уйғур сот коллегийәси" ниң буниңдин кейинки һәрикәтлири вә қарарлири һәққидә давамлиқ мәлумат беришни давамлаштуриду.

Юқирида тилға алған барлиқ гуваһчиларниң язма гуваһлиқи "уйғур сот коллегийәси" ниң тор бетигә қоюлған болуп, биринчи вә иккинчи қетимлиқ гуваһлиқ аңлаш йеғинниң нәқ мәйдандин тарқитилған син көрүнүши "уйғур сот коллегийәси" ниң ютуб қанилида сақланған.

Мәзкур йиғинниң радийомиз тәрипидин улап тарқитилған син көрүнүшиму радийомизниң иҗтимаий таратқу суписида тарқитилди вә сақланди. Қизиққучилар бу супидин йиғинда оттуриға қоюлған барлиқ испатлар һәққидә һәр вақит мәлуматқа еришәләйду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт