Корона вируси вәзийити қазақистандики уйғур тиятириниң паалийитигиму тәсир йәткүзгән

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020-07-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур тиятири коллектипиниң өзбекистанға қилған сәпиридин көрүнүш. 2018-Йил ташкәнт.
Уйғур тиятири коллектипиниң өзбекистанға қилған сәпиридин көрүнүш. 2018-Йил ташкәнт.
RFA/Oyghan

Мәлумки, бәзи аммиви ахбарат васитилири һәмдә иҗтимаий таратқулирида хитайниң вухән шәһиридин дуняға тарқалған дәп етирап қилинип келиватқан корона вируси сәвәбидин йәр йүзиниң көплигән мәмликәтлиридә мушу йилниң март айлиридин тартип бихәтәрлик чарилири көрүлүшкә башлиғаниди. Шу җүмлидин мәркизий асияниң уйғурлар көп яшайдиған қазақистан, қирғизистан вә өзбекистан җумһурийәтлиридә пәвқуладдә һаләт, карантин тәртиплири елан қилинди.

Муһаҗирәттики уйғурлар әң көп олтурақлашқан қазақистанда корона вируси хәвпиниң күчийиши билән март ейиниң оттурилиридин башлап көплигән чариләр қоллинилип кәлмәктә. Бу чариләр башқа хәлқләр билән бир қатарда уйғурларниңму иқтисадий, иҗтимаий, мәдәний һаятиға өз тәсирини йәткүзгән. Шу мунасивәт билән алмута шәһиридә орунлашқан қуддус ғоҗамяроф намидики җумһурийәтлик дөләт академийәлик уйғур музикилиқ комедийә тиятириму пәвһуладдә һаләт һәм карантин тәртипи сәвәбидин бәзи қийинчилиқларға дуч кәлмәктә.

Уйғур тиятири корона вируси сәвәбидин елан қилинған пәвқуладдә һаләттә қандақ ишләватиду һәм қандақ мәсилиләргә дуч келиватиду? келәчәккә қандақ пиланларни көзләватиду?

Радийомиз зияритини қобул қилған уйғур тиятириниң һазирқи мудири савутҗан сонуроф әпәнди тиятир бинасиниң 2018-йили 1-июндин башлап чоң ремонтта икәнликини билдүрүп, мундақ деди: «бу йили 8-айниң 30-күни пүтүш керәк иди. Қурулушқа өзүм баш болуп қараватимән. Пәвқуладдә һаләт вә карантин болғачқа ишимиз сәл ақсиди. Сәвәби қурулушчилар вә ишчилар шәһәр сиртида туридикән. Биз мәдәнийәт министириға вә мимарчилиқ-қурулуш идарисигә хәт йезип, тиятиримизниң қурулуш қәрәлини узартип бериңлар дедуқ. Һазир тиятирниң қурулуш ишлири 80-85 пирсәнткә түгиди.»

Савутҗан сонуроф тиятир бинасиниң ички қурулушиниң хели өзгәргәнликини, ремонтниң тезрәк пүтүп, адәттикидәк мушу йилниң 10-11-айлирида ечилидиған йеңи мәвсүмдә тиятир мухлислири билән көрүшүш истикидә икәнликини билдүрди.

Уйғур тиятириниң бу йиллиқ тәйярлиқлири, униң программисиниң мәзмуни һәққидә тиятирниң бәдиий рәһбири, қазақистанниң хәлқ артиси мурат әхмәдийеф әпәнди мундақ деди: «карантин вақтида интернет арқилиқ ишлидуқ. Карантин түгәп май ейиниң 11-күнидин башлап ишқа кириштуқ. Һәммимиз кәлмәстин, 30 пирсәнтчә адәм йиғилип турдуқ. Биринчи чарәктә «анархан» әсирини өткүзүп қойдуқ. Һазир «12 муқам» ниң 1-2-муқамлирини түнүгүн өткүздуқ. Сәһнини ясап, пүттүрүп бәрсә, «дәттикам» әсириниму авғуст ейида рәсмий көрситимиз.»

Мурат әхмәдийеф йәнә мубада сентәбир ейида карантин тәртипи елип ташланса, бу әсәрләрниң, шундақла «нава» вә «рухсарә» ансамбиллириниң йеңи консерт программилириниң уйғур тиятири бинасида қоюлидиғанлиқини оттуриға қойди. У вәзийәт яхши болған тәқдирдә мушу йилниң декабир ейида алмутадики җумһурийәт сарийида «тәбәссум» оюн-күлкә программисини қоюшниң пиланланғанлиқиниму билдүрди.

Мәлумки, уйғур тиятириниң көплигән артислири әйни вақитларда ташкәнт вә алмутадики сәнәт мәктәплирини тамамлиған болуп, уларниң бәзилири мушу күнгичә ишлимәктикән. Кейинки йиллардиму тиятир коллектипини йеңи сәнәткарлар билән тәминләш асасий мәсилиләрниң бири болуп қалмақта.

Уйғур тиятириниң баш резһиссори ялқунҗан шәмийеф әпәндиниң ейтишичә, қазақ һөкүмити өткән әсирниң 80-йиллири тунҗи қетим уйғур тиятирини яш кадирлар билән тәминләш мәқситидә уйғур гурупписи ачқан икән.

Ялқунҗан шәмийеф мундақ деди: «у вақитларда балилар яхши муәллимләрдә оқуған, бирақ көпи чәткә кетип қалған. яшлар аз болған. Шуниң үчүн 1988-йили мәдәнийәт министирлиқиға илтимас қилип, биринчи қетим ачқан идуқ. Улар 1993-йили пүттүргән. У вақитларда қийинчилиқ заман иди. Уларниңму бәзилири башқа яққа кәтти. 1997-Йили йәнә қобул қилип, улар бүгүнкичә тиятирда үнүмлүк ишләватиду.»

Ялқунҗан шәмийефниң ейтишичә, бу йилиму уйғур гурупписи ечилип, униңға яшларни қобул қилиш ишлири кетип барған икән. Корона вируси сәвәбидин бу оқушқа чүшкүчиләр интернет арқилиқ 7-июлғичә сөһбәткә қатнишидикән. Оқушқа елинидиған балилар сани 10 болуп, улар дөләт һесабиға оқуйдикән. Буниңдин ташқири пул һесабиға оқуш гуруппилирини тәшкилләш ишлириму йүргүзүлмәктә.

Мәлумки, уйғур тиятириниң дәсләпки орунлири өткән әсирниң 20-йиллири алмута шәһиридә пәйда болған болуп, униң рәсмий қурулғанлиқи 1934-йил һесаблинидикән. Униң сәһнисидә тунҗи қетим «анархан» классик әсири қоюлғанлиқтин һазирғичә тиятирниң ечилиш мәвсүмини «анархан» драма әсири билән башлаш әнәнигә айланған. Һазир тиятирда омумән 180 адәм ишләватқан болуп, униң иҗадий коллектипи 120 адәмни тәшкил қилидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт