Ili pédagogika uniwérsitétining tenterbiye oqutquchisi, tirinér bextiyar abduwelining tutqunda ikenliki delillendi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022-05-23
Share
Ili pédagogika uniwérsitétining tenterbiye oqutquchisi, tirinér bextiyar abduwelining tutqunda ikenliki delillendi 20-Esirde yashighan ataqliq sen'etkar abduweli jarullayupning oghli, ili pédagogika uniwérsitétining tenterbiye oqutquchisi, tirinér bextiyar abduweli ependi ayali bilen. (Waqti we orni éniq emes)
Oqurmen teminligen

Ili pédagogika uniwérsitétining tutqundiki oqutquchiliri heqqide radiyomizgha kelgen inkasta, 20-esirde yashighan ataqliq sen'etkar abduweli jarullayupning oghli, uniwérsitét tenterbiye oqutquchisi, tirinér bextiyar abduwelining nami tilgha élin'ghan idi. Muxbirimizning ehwal éniqlashliri dawamida, uning tutqunda ikenliki delillinish bilen birlikte, uning tutulushigha jama'etchilik ishliridiki yétekchilik rolining seweb bolghanliqi ashkarilandi.

Inkas qilinishiche, ili pédagogika uniwérsitétining oqutquchiliri ilmiy izdinishliri we oqutush ishliri bilenla emes, belki milliy örp-adetlerge sadiq halette yashashtek hayat shekli bilenmu jem'iyetke tesir körsetken. Mezkur uniwérsitétining 30 nechche Uyghur oqutquchisi 1990‏-yillarning ottura we axiriliri, shundaqla 2000-yillarning béshida öz'ara meshrep oynighan. Bu meshrepte uniwérsitét markisizm institutining pariye yachéyka sékritari abdul isma'il pashshap rolini alghan bolsa, tenterterbiye institutining oqutquchisi tirénér bextiyar abduweli yigit béshiliq qilghan. Ghuljadiki serxil ziyaliylarning bu meshiripi ili jem'iyitide milliy örüp-adetlerni téximu söyüsh we qedirlesh qizghinliqi peyda qilghan bolsa؛ xitay da'iriliride endishe peyda qilip, ularning bu pa'aliyetlirini partiyedin uzaqlishish we dölettin yatlishish keypiyati, dep qaralghan. Emma eyni chaghda hökümetning meshrepni chekligen éniq höjjiti yaki qanun-belgilimisi bolmighachqa, da'iriler bu oqutquchilarni ashkara halda tosuyalmighan. Peqet2017-yili Uyghur rayonida chong tutqun bashlan'ghanda, ularning shu chaghdiki meshripi “Diniy esebiylik” we “Milliy bölgüchilikning teshwiqat sehnisi” dep qarilip, mezkur meshreptiki oqutquchilarning hemmisi üstidin tekshürüsh élip bérilghan. Tekshürüsh netijiside, tirinér, jama'et erbabi we meshrepning sabiq yigitbéshi bextiyar abduweli eng deslepte tutqun qilin'ghan.

Ili pédagogika uniwérsitéti oqutush bashqarmisining bir xadimi, téléfonimizni qobul qilghan bolsimu, emma bextiyar abduweli heqqidiki so'alimizgha jawap bermidi.

Nöwette türkiyede yashawatqan, ghuljadiki ziyaliylar qatlimining weziyitidin xewerdar kishilerdin biri-yasinjan ependi, mezkur uniwérsitét oqutquchilirining meshrep pa'aliyiti heqqide toxtaldi. Uning déyishichimu, mezkur uniwérsitétning tutqundiki oqutquchiliridin nijat sopi, dilmurat awut we abdulla isma'illar bu meshrepning aktip ezaliri bolghan bolsa, tirinér we jama'et erbabi bextiyar abdwweli meshrepte yigitbéshi bolush süpiti bilen ghulja jem'iyitidiki ijtima'iy pa'aliyetlerdimu belgilik rol oynighan. Déyilishiche, 1997-yili ghuljada meshrep ehli öz'ara putbol musabiqisi ötküzgende bextiyar tirinérliq qilghan؛ tenterbiye meydanlirigha su qoyuwétilip, musabiqe dexlige uchrighanda, bextiyar alaqidar idare-organlar bilen sözliship, da'irilerning bu qilmishining toghra bolmighanliqi we buning jem'iyetning inaqliq keypiyatigha tesir yetküzidighanliqini uqturghan.

Radiyomizgha kelgen inkasta déyilishiche, bextiyar abduwelining eyni chaghdiki bu yolluq inkasliri2017-yiligha kelgende, “Hökümet bilen qarshilishish” we “Jem'iyette milliy qutratquluq peyda qilish” dep béktilgen.

Téléfonimizni qobul qilghan mezkur uniwérsitét siyasiy bölümi'ining xadimi, deslepte so'allirimizgha jawap bérishke temshelgen idi. U bextiyar abduwelining ismini anglighan haman, özining bu ishlardin xewiri yoqluqini ensiz shekilde bildürdi. U bu heqte qanun tarmaqliridin melumat sorishimizni tewsiye qilish arqiliq, uning nöwette tutqunda ikenlikini wastiliq halette isharetlidi.

Inkasta, tekshürülüsh dawamida bextiyar abduwelining yene mekteptiki “Milliy bölgünchilik idiyesi küchlük oqughuchilarni righbetlendürgen” likimu ilgiri sürülüp, uninggha alaqidar “Jinayi pakit” larning köpeytilgenliki qeyt qilin'ghan idi. Yasinjan ependi, bextiyarning mektep qorusida bir ashxana achqanliqi we bu ashxanida bir qisim turmushida qéyinchiliqi bar oqughuchilargha heqsiz tamaq bérilgenliki we nöwette tutqundiki oqutquchilardin abduréshit xemitning bu ashxanida bextiyargha hemkarliship bir mezgil ishligenlikini eslep ötti. Yasinjanning yene eskertishiche, bextiyar abduweli 20-esirde yashap ötken ataqliq naxshichi we dramma artisi abduweli jarullayupning oghli bolup, uningda saqlan'ghan dadisi we dadisining sebdashlirigha a'it yazma matériyallar we sen'et eserliriningmu uning tutqun qilinishigha seweb bolghanliq éhtimalliqini otturigha qoydi.

Mezkur uniwérsitétning intizam tekshürüsh xadimi, mekteptin tutqun qilin'ghanlarni eslesh jeryanida, bextiyar abduweliningmu tutqunlar qatarida ikenlikini delillidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet