Uyghur aptonom rayonidiki muz qatlamliri xeterlik ehwalgha kélip qaldi


2007.07.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Xitay tetqiqatchiliri Uyghur aptonom rayonidiki muz qatlamlirining érish sür'iti ötken 40 yildin bériqi eng xeterlik ehwaligha bérip qalghanliqini agahlandurdi.

Shinxu'a axbarat agéntliqining xewerqilishiche, xitay penler akadimiyisi rayondiki gé'ologiyilik özgirish ehwali toghrisida bir tetqiqat doklati teyyarlighan bolup, doklatta 1964- yildin béri rayonning tagh choqqiliridiki muz qatlimi % 20 azlap ketkenlikini, qar bilen qaplinish belwighi 60 métir qisqarghanliqini we muz qatlimining ichki témpératurisi yéqinqi 20 yil ichide % 10 ashqanliqini bildürgen.

Xitay penler akadimiyisining tetqiqatchisi wang féyting, rayondiki muz qatlimining érip kétishige yer shari hawakilimatidiki özgirish sewebchi bolghanliqini tekitlidi. Xitay penler akadimiyisining yene bir tetqiqatchisi xu wénkang bolsa muz qatlimining aziyip kétishi Uyghur aptonom rayonigha nahayiti zor tesir körsitidighanliqini agahlandurup, "muz qatlimi qétishma su ambiri,depmu atlidu. Ular shinjangning eng chong su menbeliridin biri" deydu.

Uning eskertishiche, muz qatlimining érip kétishi bezi rayonlarda su apiti we tupraqning éqishini keltürüp chiqirip, derya éqinlirini su bilen teminliyelmesliki mumkin. Wang féyting, tengri taghlirida déngiz yüzidin 3545 métir igizliktiki muz qatlamlirining 1993 - yildin bashlap ikkige parchilan'ghanliqini we shuningdin kéyin muz qatlimi téximu téz érishke bashlighanliqini bildürdi.

Uyghur aptonom rayonining tagh tizmiliridiki muz qatlimi xitay buyiche tibettin qalsa 2- orunda turidighan bolup, % 42 muz qatlimi bu rayon'gha jaylashqan. Xitayning eng meshhur muz qatlimi tetqiqatchiliridin biri bolghan yaw tangdung, eger jiddiy tedbir élinmisa, tibet we Uyghur aptonom rayonidiki muzluqlarning 2100 - yilghiche pütünley érip tügeydighanliqini agahlandurdi. Xewerlerge qarighanda b d t diki tetqiqatchilar bolsa rayondiki bu ehwallargha ademlerning pa'aliyiti sewebchi boluwatqanliqini tekitligen. (Erkin)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.