Xitay ottura asiyada asasliq rolchi süpitide meydan'gha kelmekte


2007.10.08

Hindistanning ottura asiyada asasliq rol oynaydighan döletke aylinish pilani, xitayning bu rayondiki "yéngi chong oyun" da bash rolchi bolup meydan'gha chiqishi bilen sugha chilashti.

Yershari waqti xewerler torida körsitilishiche, hindistan ottura asiya ellirini özining arqa hoylisi dep qaraydighan bolghachqa, 1991- yili sowétler ittipaqi parchilan'ghandin kiyin mezkur rayonda asasliq rolchi bolushni pilanlighan iken.

Emma yéqinqi yillardin buyan xitayning ottura asiya elliridiki tesirining éship bérishigha egiship, hindistanning bu rayondiki mewjutluqi suslishishqa bashlighan.

Yershari waqti xewerler torida, tashqi munasiwetler mutexessisi suwrokamal duttaning éytqanlirini neqil élip xewer qilishiche, xitay hazir özining ottura asiyadiki ghelibe endizisini, bashqa rayonlarghimu köchürüp bérishqa heriket qiliwatqan bolup, xitay bu rayonlarda asasiy mu'essese qurulushi élip bérish arqiliq iqtisad sahesige suqunup kirip, özige istratégiyilik boshluq yaratmaqta iken.

Yene bashqa mutexessislerning körsitishiche, xitay özining siyasiy tüzülmisidiki gheyriyliki bilen hazir ottura asiyadiki mustebit döletler bilen bimalal mu'amile élip baralaydiken.

Xitayning hazir ottura asiya siyasiti bilen ottura asiyadiki qurulush pilanini yürgüzüshte birdeklik mewjut ikenlikini körsetken yéngi déhli jawaharlal néhru uniwérsitéti ottura asiya tetqiqatchisi k. Warikun: "emma hindistan byurokratliri we soda sahesining bu rayon'gha singip kirishte birlikke kelgen bir siyasiti yoq" deydu.

Xitayning dölet igilikidiki karxaniliri ottura asiya döletlirige meblegh sélish qedimini téximu tézletken bolup, melum bolushiche, xitayning ottura asiyadiki soda balanisi 1997- yilidiki 850 milyon dollardin 2006- yilidiki 13 milyard dollargha örligen. (Jüme)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.