Уйғур елида 5 йил ичидә аз дегәндә 15 миң кишигә узун муддәтлик, муддәтсиз яки өлүм җазаси берилгән


2008.01.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Уйғур аптоном райониниң юқири дәриҗилик әдлийә әмәлдари, районда йеқинқи 5 йил ичидә 5 йилдин аз болмиған узун муддәтлик қамақ җазаси, муддәтсиз қамақ җазаси яки өлүм җазасиға һөкүм қилинған мәһбусларниң сани аз дигәндә 15 миңға йетидиғанлиқини, 2007 - йили аптоном районда кечиктүрүп өлүм җазасиға һөкүм қилинғанларниң нурғун йиллардин бери тунҗи қетим өлүм җазасиға һөкүм қилинип дәрһал иҗра қилинидиғанларниң санидин еишип кәткәнликини елан қилди.

Бу сөзләрни уйғур аптоном райони юқири сот мәһкимисиниң башлиқи рози исмайил, пәйшәнбә күни уйғур аптоном райони хәлқ қурултийиниң йиғинида бәргән доклатида тәкитлигән болуп, у бу мәзгилдә узун муддәтлик, муддәтсиз яки өлүм җазасиға һөкүм қилинғанларниң санини 15217 дәп елан қилди. Униң әскәртишичә, йеқинқи 5 йилдин бери дөләт бихәтәрликигә четилидиған дилолардин 1003 дело бир тәрәп қилинған болуп, у бу вәқәләрдә “миллий бөлгүнчи һәм диний әсәбий күчләрниң хорики” зәрбигә учуриғанлиқини билдүрди. Лекин рози, бу делолар һәм җазаға учриған шәхсләр үстидә тәпсили тохталмиған. У, “үч хил күчләр” вә “һизбултәқрир” тәшкилатиға мунасивәтлик делолар баштин - ахири җинайи җазалар ичидики еғириниң еғири сүпитидә бир тәрәп қилинғанлиқини әскәртип, буларниң ичидики “дөләт һакимийитини ағдуруш, дөләтни парчилаш, террорчи вә дөләтни парчилашқа күшкүрткүчи қатарлиқ дөләт бихәтәрликигә ятидиған һәрикәтләрниң йолбашчи вә ғуллуқүнсүрлири” еғир җазаға тартилғанлиқини илгири сүргән.

Көзәткүчиләрниң әскәртишичә, уйғур илида кечиктүрүп өлүм җазасиға һөкүм қилинғанларниң сани өлүм җазасиға һөкүм қилинип дәрһал иҗра қилинидиғанларниң санидин ишип кетиши, хитай али сот мәһкимисиниң өткән йили 1 - айдин башлап өлүм җазасини тәдбиқлаш һоқуқини өткүзүвалғанлиқи билән мунасивәтлик болуши мумкин. Лекин хәлқара кишилик һоқуқи тәшкилатлири хитайдин өлүм җазасини бикар қилишни тәләп қилмақта һәм уйғур илида сияси мәһбусларға халиғанчә өлүм җазаси бериш билән әйиплимәктә. (Әркин)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.