Rabiye qadir lawgey fondi jem'iyitining muhakime yighinida doklat berdi

• 
  2006-05-04

Uyghur kishilik hoquqi we dimukratiye herikitining rehbiri rabiye qadir peyshenbe küni merkizi washin'gtondiki junggo lawgey fondi jem'iyiti uyushturghan bir muhakime yighinida, xitay türme sistémisi we xitayning Uyghur siyasi mehbuslirigha tutiwatqan siyasiti heqqide doklat berdi.

Rabiye qadirning eskertishiche, xitay türme da'iriliri Uyghur siyasi mehbuslargha öz - özini " junggo we xelq düshmini" dep kemsitküzmekte. Kishilik ghururi depsende qilinish, ten jazasi qatarliq jismaniy we psixologiyilik bésimgha uchrimaqta. Rabiye qadir "Uyghur siyasi mehbuslirining türmidiki shert -shara'iti adettiki ijtima'iy jinayetchiler we falun'gong muritlirigha qarighanda éghir ehwalda," deydu.

Rabiye qadirning eskertishiche, u deslepte xitay siyasi sistémisining ichide turup Uyghurlarning hoquqini qoghdashni oylighan we bu yolni sinap baqqan bolsimu, lékin uning bu tirishchanliqi xitayning siyasiti bilen toqunushup qalghan.

Charshenbe künki muhakime yighini sowét - junggo yighiwélish lagirlirining oshashliqi we perqi, dégen téma boyiche élip bérildi. Yighinning échilish nutiqini amérika dölet mejlisi ezasi, dölet mejlisidiki köp sanliqlar rehbiri nensiy pelusi sözlidi. U, xitay da'irilirini emgek bilen özgertish lagirilirini taqiwétishke chaqirdi.

Yighinda kommunizmning ziyankeshlikige uchrighuchilar xatire fondi jem'iyitining re'isi léy édwardsa, " washin'gton pochta géziti"ning ston yazghuchisi anné apélba'um, lawgey fondi jem'iyitining re'is xarriy wu, amérika memliketlik dimokratiyini ilgiri sürüsh fundi jem'iyitining re'isi karil grishman qatarliq siyasetchiler , mutexessis we jama'et erbabliri söz qildi. Söz qilghanlar ichide hayatining 27 yilini xitay türmiside tibetlik ayal adi taponsang we 1989- yili 4 - iyun dimukratiye herikiti jeryanida maw zédongning tyen'enmén rawiqidiki resimige boyaq atqanliqi üchün 9 yil türmige solan'ghan lu déching qatarliqlar bar. (Erkin)